II SA/Rz 281/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk/spr./ Sędziowie SO del. Anna Bembenek WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 24 maja 2011 r. sprawy ze skargi R. B. i W. B. na akt Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt i stwierdza, że skarżącym R. B. i W. B. przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł solidarnie /słownie: czterysta dwadzieścia pięć złotych/ wydaną dla samochodu osobowego marki Renault Clio nr rej. [...]; II. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącej R. B. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 281/11 U Z A S A D N I E N I E Skargą z dnia 23 marca 2011r. skarżący R. i W. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] odmawiającą zwrotu opłaty w kwocie 425 zł. za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Renault Clio o numerze rejestracyjnym [...] zarejestrowanego po raz pierwszy za terenie RP w dniu [...] lutego 2005r. W skardze wnieśli o uchylenie aktu dotyczącego odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 425 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podali, ze pismem z dnia 24 lutego zwrócili się o zwrot pobranej opłaty za wydanie kart pojazdu, a w dniu 2 marca 2011r. odebrali pismo organu stanowiące odmowną odpowiedź na ich wniosek. W piśmie tym Prezydent Miasta wskazał, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku, jest organem wyłącznie rejestrującym według enumeratywnie określonych zasad i dlatego zwrot zawyżonej opłaty za kartę pojazdu nie podlega załatwieniu na drodze administracyjnej, gdyż pobranie opłaty jest jedynie czynnością administracyjno – techniczną. Pismem z dnia 4 marca 2011r. skarżący wezwali Prezydenta Miasta do usunięcia naruszenia prawa poprzez dokonanie zwrotu kwoty 425 zł tytułem nienależnie pobranych opłat za wydanie kart pojazdu. Skarżący powołali się na treść uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej NSA) z dnia 4 lutego 2008r. sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA z 2008r. nr 2, poz. 21), że skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 77 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.) minister właściwy do spraw transportu upoważniony został między innymi do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu. Jednocześnie w ust. 5 tego artykułu ustawodawca ograniczył autonomię ministra wskazując, że przy ustalaniu opłaty wysokości opłaty w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie jego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. W rozporządzeniu 28 lipca 2003r. Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w § 1 ust. 2 określił, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący miał pobierać opłatę w wysokości 500zł. Ww. rozporządzenie obowiązywało w dacie rejestracji samochodu skarżących Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. akt U 6/04 uznał § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. za niezgodny z art. art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł jest zawyżona ponieważ nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia jej wysokości zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej dopiero z dniem 1 maja 2006r. NSA w wyroku z dnia 24 czerwca 2009r. sygn. akt I OSK 418/08 wyraził pogląd, że jeżeli została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie jest to decyzja tylko czynność administracyjna w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, w takiej sytuacji należy zastosować " inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, czyli tak jak w rozpoznawanej sprawie wystąpienie o zwrot nadpłaconej kwoty. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niedopuszczalność drogi administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem pozostaje, że pismem z dnia 24 lutego 2011r. R. i W. B. wystąpili do Prezydenta Miasta o zwrot nadpłaty w wysokości 425 zł za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Renault Clio o numerze rejestracyjnym [...], jako różnicę pomiędzy zapłaconą kwotą 500 zł, a aktualnie obowiązującą opłatą w wysokości 75 zł, wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. W odpowiedzi Prezydent Miasta pismem z dnia 28 lutego 2011r. nr [...] odmówił zapłaty żądanej kwoty. Pismem z dnia 4 marca 2011 r. R. i W. B. wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi Naczelnik Wydziału Komunikacji i Dróg Urzędu Miejskiego w P. pismem z dnia 22 marca 2011 r., nr [...] poinformował, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 28 lutego 2011r. Wniesienie skargi w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.), wymaga zachowania trybu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a., tj. uprzedniego wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sposób liczenia 30 – dniowego terminu do wniesienia takiej skargi został wskazany w art. 53 § 2 P.p.s.a. Skarżący uczynił zadość wymienionym przepisom, dlatego skarga podlega rozpoznaniu. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest akt Prezydenta Miasta wydany na skutek wniosku R. B. i W. B., odmawiający zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w wysokości 425 zł. Na wstępie należy wskazać, że w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008/2/21), przesądzony został pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Jest tak dlatego, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji. Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z tych przyczyn wniosek organu o odrzucenie skargi jest nieuzasadniony. Przechodząc do oceny merytorycznej tego aktu, stwierdzić należy, że uprawnienie skarżącego do zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu przesądzone zostało przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17.01.2006 r., sygn. akt U 6/04, którym stwierdzona została niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108, poz. 908 ze zm.), poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Kwestionowany przepis rozporządzenia jest niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 cyt. ustawy, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał uznał, że przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy. Trybunał wskazał również, że opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym że w przeciwieństwie do podatków, jest świadczeniem ekwiwalentnym. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał uznał za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. W rozpoznawanej sprawie trafnie skarga podnosi, że opłata pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą, jak i z Konstytucją. Pomimo, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do dnia 1 maja 2006r., to stwierdzić należy, że przepis był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Z mocy zaś art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sąd może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy i w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności aktu niższej rangi niż ustawa może odmówić z tego powodu jego stosowania. Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu w dacie jego stosowania przez organ jest ustalenie, że poddany kontroli sądowej akt polegający na odmowie zwrotu kwoty 425 zł, wydany został bez podstawy prawnej. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że stanowisko takie jest powszechnie prezentowane w orzecznictwie (m. in. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 11.07.2008 r., sygn. akt II SA/Po 831/08 i WSA w Kielcach z dnia 30.09.2008 r., II SA/Ke 364/08, nie publ.), także w wyrokach tut. Sądu z dnia 7.01.2009 r., akt II SA/Rz 450/08 oraz z dnia 18.03.2009 r., II SA/Rz 671/08, od którego to wyroku NSA oddalił skargę kasacyjną, wyrokiem z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 842/09, czy też sygn. II SA/Rz 803/10 z dnia 14 grudnia 2010 r.). Podkreślić również należy, że § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. jest sprzeczny z art. 90 TWE, a więc i z tej przyczyny zasadna jest odmowa jego zastosowania w niniejszej sprawie. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 146 § 1 i § 2 P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżony akt i stwierdził, że skarżącym R. i W. B. przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wydaną dla samochodu osobowego marki Renault Clio, o numerze rejestracyjnym [...], w kwocie 425 zł. Natomiast brak jest podstaw prawnych do przyznania odsetek od powyższej kwoty. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 P.p.s.a.