II SA/Rz 281/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Jacek Surmacz WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie -skargę oddala- II SA/Rz 281/15 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 9 maja 2013 r. J.K. zwrócił się do Wójta Gminy [...] o wszczęcie postępowania w celu wydania decyzji nakazującej K.K. – właścicielowi działek nr 5015 i 146 w P., przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w związku z odprowadzaniem ścieków na grunt wnioskodawcy. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Wójt Gminy [...] dwukrotnie - decyzjami z dnia [...] czerwca 2013 r. i z dnia [...] grudnia 2013 r. - umarzał postępowanie w sprawie, jednakże rozstrzygnięcia te w wyniku wniesionych przez J.K. odwołań uchylono decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] odpowiednio z dnia [...] czerwca 2013 r. i z dnia [...] lutego 2014 r. Zdaniem organu odwoławczego Wójt nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości aby w opisywanej sprawie brak było podstaw do wydania nakazu w oparciu o treść art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, Wójt Gminy [...] odmówił skarżącemu wydania decyzji nakazującej właścicielowi działek nr 5015 i 146 w P. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu podał, że J. K. upatruje naruszenia stosunków wodnych w nieszczelnym szambie zlokalizowanym na nieruchomości sąsiedniej, jednakże przeprowadzone postępowania dowodowe bezspornie wykazało, że naruszenie takie nie miało miejsca. Sporny zbiornik zlokalizowany jest na nieruchomości składającej się z działek nr 146 i 5015, w odległości ok. 90 cm od działki J.K. i jak ustalono, wykonany jest z kręgów betonowych, posiada betonowe dno oraz pokrywę. Zarówno opinia biegłego, jak i informacje uzyskane od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] wskazują jednoznacznie, że zbiornik ten jest szczelny, a zatem nie ma możliwości oddziaływania zawartych w nim ścieków na przyległe do niego grunty. Skoro zatem w opisywanej sprawie nie doszło do naruszenia stosunków wodnych, Wójt zobligowany był do odmowy wydania wnioskowanej. W odwołaniu od tej decyzji J. K. zarzucił wadliwe ustalenie stanu faktycznego skutkujące błędnym uznaniem, że w sprawie nie doszło do naruszenia stosunków wodnych, powodujących szkody na jego nieruchomości. Organ nie przeprowadził bowiem dowodu w postaci opinii biegłego specjalisty w zakresie wodociągów i kanalizacji na okoliczność ustalenia stanu technicznego spornego zbiornika, a zatem m.in. na okoliczność ewentualnych wycieków. Nie wyłączył również od sporządzenia opinii biegłego M.B., który wydawał już w tej sprawie opinie, a końcowe wnioski oparł na stanowisku organu nadzoru budowlanego, a nie na dokonanej odkrywce zbiornika. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem Kolegium stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości i zgodnie z uregulowaniami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", a ponadto wyeliminowane zostały wszystkie uchybienia wskazane poprzednio przez organ II instancji. Dokonane ustalenia zostały oparte na dowodach uzyskanych w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i są wystarczające dla wydania decyzji merytorycznej. Podstawę ustaleń w sprawie stanowiła opinia dotycząca oceny stanu technicznego zbiornika bezodpływowego sporządzona dla Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] oraz opinia M.B. z Zakładu "[...]", z których jednoznacznie wynikało, że sporny zbiornik jest szczelny i nie oddziałuje na nieruchomości sąsiednie. W ocenie organu odwoławczego opinie te spełniają wymogi jasności, kompletności i odpowiadają na postawione pytania, a zatem brak było podstaw do żądania ich uzupełnienia i zasadnie Wójt oparł na nich kwestionowane przez skarżącego rozstrzygnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...], a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. art. 24 § 1 pkt 4 i 5 w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. poprzez sporządzenie opinii przez biegłego, który podlega wyłączeniu z mocy ustawy, a co stanowi podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.; II. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe i niepełne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nieustalenie przyczyn zawilgocenia zabudowań skarżącego oraz nieuwzględnienie jego wniosków dowodowych; III. art. 78 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu wodociągów i kanalizacji z listy biegłych Wojewody [...], bądź z listy biegłych Sądu Okręgowego [...] na okoliczność ustalenia, czy zbiornik na nieczystości jest w należytym stanie technicznym oraz czy nie ma z niego przecieków; IV. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej "innym dowodom"; V. art. 136 k.p.a. poprzez nieuzupełnienie przez organ odwoławczy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i jednocześnie uznanie zgromadzonego materiału za spójny i logiczny; VI. art. 138 poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), kontrola działalności administracji obejmuje badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, a jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza natomiast nieważność decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie Sąd wskazanych wyżej wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019, ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. W ust. 2 na właściciela gruntu nałożony został obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Ust. 3 omawianego przepisu umożliwia wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Obowiązek taki może zostać nałożony na właściciela gruntu, jeżeli spowodowane przez niego zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Dla zastosowania art. 29 ust. 3 niezbędne jest łączne zaistnienie 2 przesłanek – zdarzeń wywołanych przez właściciela gruntu, powodujących zmianę naturalnych stosunków wodnych oraz skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Przy czym nie chodzi tu o przewidywane, hipotetyczne skutki, ale zaistniałe faktycznie. W rozpatrywanej sprawie organy uznały, iż ww. przesłanki z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na działce nr 146 w P. stanowiącej własność K. K. znajdują się 2 zbiorniki na ścieki bytowe, z czego jeden w odległości ok. 0,9 m od granicy z działką skarżącego. Zbiornik ten wykonany jest z kręgów betonowych na płycie betonowej, wierzch zabezpieczony klapą betonową podnoszoną. We wniosku o wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne J. K. podał, że zbiornik ten jest nieszczelny, a ścieki z niego uchodzące zalewają jego działkę nr 158/2, a także powodują zagrzybienie i zawilgocenie jego budynku. Przeprowadzone postępowanie administracyjne nie pozwoliło na stwierdzenie takiego stanu rzeczy. Przede wszystkim ustalono, że zbiornik na szambo jest szczelny, funkcjonuje prawidłowo i jest regularnie opróżniany. Ustaleń tych dokonano na podstawie postępowania dowodowego, które w ocenie Sądu zostało przeprowadzone prawidłowo. Jednym z dowodów w sprawie był dowód z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska i sieci wodociągowych i kanalizacyjnych. Biegły nie stwierdził odprowadzania ścieków na grunt sąsiedni czyli skarżącego. We wcześniej wydanej decyzji kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] zaleciło wyjaśnienie okoliczności dotyczących szczelności zbiornika na szambo, nawiązując do postępowania prowadzonego w 2013 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]. Wskazało, że ani wydana opinia, w której biegły powołuje się na to postępowanie, ani akta administracyjne nie zawierają dokumentów dotyczących prowadzonego przed PINB postępowania, które pozwoliłyby organowi na weryfikację tezy o szczelności zbiornika. Te braki i wątpliwości zostały usunięte – do akt sprawy została dołączona "Ocena stanu technicznego" zbiornika bezodpływowego na ścieki na działce nr 146, sporządzona w sierpniu 2012 r., w której nie stwierdzono przecieków z tego zbiornika. We wnioskach końcowych sporządzający tę opinię stwierdził, że po 22- letniej eksploatacji zbiornik na połączeniach kręgów dodatkowo się uszczelnił. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że zbiornik bezodpływowy na ścieki jest nieszczelny. Do tej dokumentacji została dołączona opinia uzupełniająca biegłego mgr inż. M.B., w której biegły ten odniósł się do sporządzonej przez siebie opinii z października 2013 r. Wskazał, że w pkt 6 tej opinii stan zbiornika określono w oparciu o oględziny dokonane 16.09.2013 r. przy udziale stron oraz w oparciu o "Ocenę stanu technicznego" znajdującą się w aktach sprawy PINB [...] – organu właściwego dla oceny utrzymania obiektów budowlanych. Biegły M. B. wyjaśnił, że z dokonanej przez osobę uprawnioną oceny w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego wynikało, że zbiornik był szczelny na datę oględzin i pomiarów – 12.08.2012 r., dlatego też wydając opinię w 2013 r. nie stwierdził potrzeby dokonywania powtórnej oceny szczelności zbiornika. Taką ocenę przeprowadził 23.05.2014 r., dokonując badania i obserwacji wypełnienia zbiornika. W ustaleniach końcowych podtrzymał twierdzenie o szczelności zbiornika i nie przedostawaniu się ścieków do gruntu przyległego. Wbrew zarzutom skargi uzupełnienie opinii przez wydającego ją biegłego jest dopuszczalne, a nawet pożądane, gdy opinia zawiera pewne luki i nieścisłości. Przepisy k.p.a. nie regulują zasad i trybu przeprowadzania dowodu z opinii biegłych, do których odpowiednie zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania cywilnego, a zwłaszcza art. 285 i 286 k.p.c., zgodnie z którymi opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie, jak również można zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie lub w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2013). W związku z powyższym zarzut sporządzenia dodatkowej opinii przez biegłego, który wydał już opinię w tej sprawie jako biegłego podlegającego wyłączeniu, jest niezasadny. Wobec uzupełnienia opinii zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego zawartymi w decyzji kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2014 r., należy ją ocenić jako logiczną, wyczerpującą i zrozumiałą. Wyjaśnia ona istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i jest należycie uzasadniona. Brak było tym samym podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego. Słuszne jest też stanowisko organu, że skoro potwierdzona została szczelność zbiornika na ścieki bytowe oraz brak działań właściciela działek 5015 i 146 na nieruchomości skarżącego, to nie doszło tym samym do naruszenia stosunków wodnych w niniejszej sprawie, a wobec tego zasadne było wydanie decyzji o odmowie nałożenia obowiązku z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Z wszystkich tych względów, gdy nie zaistniały przesłanki z art. 145 § 1 P.p.s.a. do uwzględnienia skargi, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.