II SA/Rz 284/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Joanna Zdrzałka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D. W. i N. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...]. Przedmiotem skargi R. S. działającej jako opiekun D. W. i N. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej SKO, lub Kolegium) z [...] grudnia 2014 r. nr [...], o odmowie uchylenia decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: po rozpatrzeniu wniosku R. S. – opiekuna prawnego małoletnich N. W. i D. W. – Wójt Gminy [...] decyzją z [...] maja 2010 r. przyznał ww. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 350 zł miesięcznie na rzecz N. W. i D. W. na okres od 1 kwietnia do 30 września 2010 r. Decyzja ta stała się ostateczna. Reprezentujący M. W. adwokat skierował do Wójta Gminy pismo z 18 listopada 2013 r. o wznowienie postępowania w sprawie i uchylenie ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazał przesłankę pojawienia się nowych dowodów istniejących w chwili wydania decyzji, lecz nie znanych organowi w postaci dokumentów księgowych w języku angielskim o przekazaniu wpłat na rzecz dzieci. W toku sprawy M. W. uzupełnił przesłankę wznowienia o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. tj. brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy. Postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. Wójt Gminy wznowił postępowanie w sprawie. Następnie decyzją z [...] lutego 2014 r. odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] maja 2010 r. Po rozpatrzeniu odwołania M. W. reprezentowanego przez adwokata – SKO decyzją z [...] kwietnia 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Decyzją z [...] czerwca 2014 r. Wójt umorzył postępowanie wznowione postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. Po rozpatrzeniu odwołania M. W. reprezentowanego przez adwokata – SKO decyzją z [...] lipca 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy decyzją z [...] października 2014 r. nr [...], odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] maja 2010 r. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie przedłożonego przez wnioskodawcę tłumaczenia dokumentów dokonanego przez tłumacza przysięgłego ustalono, że adresatem kwot nie była R. S., ani jej podopieczni. Organ stwierdził, że brak jest przesłanek do uchylenia ww. decyzji. Na podstawie przedłożonych dokumentów, nie można uznać, że alimenty zostały przez zobowiązanego zapłacone i brak jest również dowodów wpłaty na rzecz R. S. bądź na rzecz jej podopiecznych. Uprawniona R. S. wyjaśniła, że nie otrzymała żadnych kwot tytułem alimentów dla swoich podopiecznych. Ponadto z oświadczeń samego M. W. wynika, że nie posiadał on wiedzy o zasądzonych od niego alimentach. W związku z powyższym organ uznał brak podstaw do uchylenia własnej decyzji z [...] maja 2010 r. W odwołaniu od tej decyzji M. W. reprezentowany przez adwokata wniósł o jej uchylenie w całości i orzeczenie o uchyleniu decyzji Wójta z [...] maja 2010 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. SKO decyzją z [...] grudnia 2014 r. uchyliło decyzję Wójta z [...] października 2014 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Kolegium podało, że Wójt czyniąc ustalenia faktyczne naruszył art. 7 w związku z art. 77 K.p.a. Istota sprawy tj. wpłaty dokonywane przez dłużnika i przede wszystkim ich kwalifikacja nie zostały należycie ocenione. Odebrano jedynie lakoniczne oświadczenie od stron, bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania w tym kierunku, co słusznie podniósł pełnomocnik skarżącego. Kolegium wskazało, że pominięto w sprawie przesłankę wznowienia postępowania wynikającą z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Wójt w uzasadnieniu decyzji podaje, że strona zawnioskowała o przeprowadzenie tego postępowania mając na uwadze brak udziału w czynnościach procesowych M. W., zaś w decyzji brak jest ustaleń w tym przedmiocie. W ocenie Kolegium już tylko ten fakt obliguje do podjęcia rozstrzygnięcia kasacyjnego. Decyzja organu I instancji jest nieprawidłowe z punktu widzenia zgodności z prawem. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzono w sposób rażąco naruszający normy procesowe. Celem naprawienia błędów proceduralnych sprawa wymaga w całości ponownego rozpoznania. Zaniechanie przez Wójta podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, czyli obowiązku wynikającego z art. 77 K.p.a. jest uchybieniem przepisów postępowania administracyjnego, które powoduje wadliwość decyzji. Z uwagi na tak poważne uchybienia procesowe Kolegium uznało za niecelowe wyznaczanie rozprawy administracyjnej, gdyż w sprawie zaistniała konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego od początku. R. S. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję SKO z [...] grudnia 2014 r., wnosząc o jej uchylenie w całości, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 80, art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 149 § 2 K.p.a. przez naruszenie zasady swobody oceny dowód, braku przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5, błędne wskazanie naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., 2) art. 1 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). W uzasadnieniu skarżąca nie zgodziła się z argumentacją Kolegium zawartą w zaskarżonej decyzji i podniosła, że w sprawie nie pojawiły się nowe okoliczności, które uzasadniały wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tym bardziej, że strona odwołująca się nie wskazała okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia nieznanych organowi I instancji w dniu wydania decyzji. Nieuzasadnione jest również oparcie zaskarżonej decyzji o naruszenie przez Wójta art. 7 w związku z art. 77 K.p.a. Organ I instancji działał w granicach prawa i na podstawie przepisów prawa. W ocenie skarżącej stan faktyczny sprawy nie pozwala na wydanie przez Kolegium decyzji kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Sąd z urzędu stwierdził, że opieka R. S. co do D. W. ustała z dniem 28 listopada 2012 r., w tym dniu jego opiekunem została ustanowiona siostra N. W. D. W. stał się pełnoletni z dniem 13 marca 2015 r. N. W. stała się pełnoletnia z dniem 1 sierpnia 2011 r. W związku z tym Sąd wezwał D. W. i N. W. do złożenia oświadczenia czy popierają skargę sporządzoną przez R. S. i podpisania skargi. W zakreślonym terminie D. W. i N. W. podpisali skargę, co przesądziło o przyjęciu przez Sąd, że ją popierają. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Kontrolowana decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji dotknięte są wadą nieważności – wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sprawa niniejsza prowadzona jest na skutek wznowienia postępowania zakończonego decyzją w przedmiocie przyznania świadczeń alimentacyjnych z Funduszu alimentacyjnego dla małoletniego D. W. Stronami postępowania w sprawie o przyznanie świadczeń z Funduszu alimentacyjnego są oprócz dłużnika alimentacyjnego także wnioskodawcy, tj. osoba uprawniona do alimentów lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.). W niniejszej sprawie osobami uprawnionymi do alimentów byli D. W. i N. W. W toku postępowania rozpoznawczego, zakończonego decyzją Wójta Gminy z dnia [...] maja 2010 r., znak [...] ich imieniem działał przedstawiciel ustawowy – opiekun R. S. Na skutek wznowienia postępowania postanowieniem Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] "zaistniała podstawa" do przeprowadzenia postępowania co do istoty sprawy. Zrodziło to oczywiście konieczność właściwego ustalenia stron postępowania, czego organy obu instancji zaniechały. W realiach niniejszej sprawy Sąd z urzędu stwierdził, że opieka nad D. i N. W. sprawowana przez R. S. od dnia 28 grudnia 2009 r. ustała w stosunku do N. W. z dniem uzyskania przez nią pełnoletniości, tj. dnia 1 sierpnia 2011 r., zaś w stosunku do D. W. z dniem 28 listopada 2012 r. – w tym dniu opiekunem prawnym D. W. została ustanowiona jego siostra N. W. D. W. aktualnie jest pełnoletni, ukończył 18 lat w dniu 13 marca 2015 r. i w tym dniu z mocy prawa ustała opieka jego siostry N. W. (por. karta 32 – 36 akt sądowych). Powyższe oznacza, że od początku postępowania toczącego się na skutek wniosku o wznowienie jego strony, tj. D. W. i N. W. nie byli prawidłowo reprezentowani – organy traktowały jako ich przedstawiciela ustawowego – R. S. D. W. od 28 listopada 2012 r. pozostawał pod opieką N. W. do 13 marca 2015 r. Nadto pełnoletnią N. W. potraktowano jak osobę pozostająca pod opieką R. S. Decyzje organów obu instancji zostały więc wydane z rażącym naruszeniem art. 15 ust. 1 w/w ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 30 § 1 i 2 K.p.a. Oczywistym jest, że niezapewnienie małoletniej stronie prawidłowej reprezentacji w toku postępowania administracyjnego jest naruszeniem podstawowych zasad procedury administracyjnej i skutkowało pozbawieniem jej możliwości obrony w sprawie. Taki charakter ma także pozbawienie osoby pełnoletniej możliwości samodzielnego podejmowania czynności w toku postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.