II SA/Rz 286/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Małgorzata Wolska AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza nieważność Decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w części dotyczącej terminu końcowego, do którego przyznano świadczenie pielęgnacyjne /31.08.2005 r./; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; II SA/Rz 286/05 UZASADNIENIE Wnioskiem z 18 października 2004r. skarżąca E. H. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla córki M., która na podstawie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 1 października 2004r. nr [...] została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] października 2004r. nr [...] przyznał świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 420 zł. miesięcznie na okres od 1.10.2004r. do 31.08.2005r. i wskazał, że zostały spełnione ustawowe przesłanki do przyznania tego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji E. H. zakwestionowała początkową datę przyznanego świadczenia, gdyż stopień niepełnosprawności został ustalony od 17 sierpnia 2004r. i wniosła o wyrównanie przyznanie świadczenia z tą datą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] listopada 2004r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji i stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 1, według którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust.3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 ze zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 ww. ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Skoro strona złożyła wniosek 18 października 2004r., a świadczenie przyznane zostało od 1 października 2004r., to decyzja odpowiada prawu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca E. H. nie wskazała kierunków weryfikacji zaskarżone decyzji. Odniosła się do faktu, że poprzednio córka miała przyznany stopień niepełnosprawności do 30 lipca 2004r., a następne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane 4 sierpnia 2004r., gdzie córkę zaliczono do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Decyzją Wojewódzkiego Ośrodka do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 1 października 2004r. córka została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, stopień niepełnosprawności datowano od 17.08.2004r. Ze strony skarżącej nie doszło do żadnego zaniedbania, a tylko duża ilość spraw w ośrodku spowodowało opóźnienie w rozpoznaniu jej odwołania i w rezultacie nie otrzymała świadczenia za miesiąc sierpień i wrzesień 2004r. Dodatkowo wskazała, że świadczenie zostało przyznane na czas określony od 1.10.2004r. do 31.08.2005r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.) zwanej dalej ustawą, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 ze zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust.2, na dzień rozpoznawania sprawy 583 zł. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 420 zł. miesięcznie (ust.3 art.17), a świadczenie przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień (ust.4 art. 27). W rozdziale 6 tej ustawy zatytułowanym "Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych" (art.23 – art.32 ustawy) zawarto przepisy proceduralne, regulujące zasady prowadzenia postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Z art. 23 ustawy wynika, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej. Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek (ust. 2 art. 23 ustawy). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego ( art. 24 ust. 2 ustawy). Świadczenia rodzinne są świadczeniami przyznawanymi na czas określony, przy czym długość okresu do pobierania świadczenia została zróżnicowana w zależności celu, któremu ma służyć przyznane świadczenie. Zasadniczym okresem, na który ustala się prawo do świadczeń rodzinnych wprowadzonym w art. 24 ust. 1 ustawy jest okres zasiłkowy. W art. 3 pkt 10 ustawy została zawarta ustawowa definicja okresu zasiłkowego. Zgodnie z tą definicją przez okres zasiłkowy należy rozumieć okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku. Ustawodawca wprowadził jednak i okresy zasiłkowe o innej długości, niż wyżej zdefiniowany okres zasiłkowy, w stosunku do świadczeń wymienionych w art. 9 i art. 14-16 ustawy. Długość okresu zasiłkowego została również uzależniona od czasu, na jaki został orzeczony stopień niepełnosprawności (art. 24 ust. 3 i ust. 4 ustawy). Stosownie do ust. 1 art. 24 ustawy okres zasiłkowy nie dotyczy świadczeń, o których mowa w art. 9 (dodatek z tytułu urodzenia dziecka) i art. 14-16 (dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, zasiłek pielęgnacyjny) ustawy. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W takim przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 3 ). W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu organ I instancji przyznał skarżącej decyzją z [...] października 2004r. nr [...] świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 420 zł na okres od 1.10.2004r. do 31.08.2005r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez skarżącą w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej 18 października 2004r. wraz z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z 1.10.2004r. nr [...]. Z orzeczenia tego wynika, że M. H., córka skarżącej, została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, a orzeczony stopień ma charakter okresowy od 17.08. 2004r. do 30.09.2007r. W tej sytuacji, wobec faktu wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do świadczeń rodzinnych winno być ustalone do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, w tym przypadku do 30.09.2007r. Organy obydwu instancji błędnie zatem przyjęły, że końcową datą okresu zasiłkowego do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego będzie 31.08.2005r. Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi odnośnie początkowego terminu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl bowiem art. 24 ust. 2 ustawy, świadczenie ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Z uwagi na powyższą regulację organy prawidłowo przyznały świadczenie pielęgnacyjne od 1.10.2004r., gdyż wniosek został złożony 18.10.2004r. Powołanie się przez skarżącą na przyczyny leżące po stronie organu orzekającego o stopniu niepełnosprawności nie mogło mieć wpływu na początkowy termin przyznania świadczenia, gdyż termin ten został jednoznacznie wskazany w ustawie i uzależniony od złożenia wniosku. Ustawa nie wprowadziła żadnych odstępstwa w tym zakresie. Dla pełniejszego zrozumienia sprawy należy wyjaśnić, że postępowanie o orzeczenie stopnia niepełnosprawności jest odrębnym postępowaniem niż postępowanie o świadczenie rodzinne. Złożenie wniosku przed organami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności nie powoduje automatycznie uruchomienia postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, chociaż są to postępowania prowadzone na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ale na podstawie odrębnych przepisów administracyjnego prawa materialnego. Przy ustalaniu długości okresu zasiłkowego do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego należy stosować regułę wynikającą z ust. 3 art. 24 ustawy, uzależniającą długość tego okresu od przyznania stopnia niepełnosprawności na czas określony. Bez wpływu na stosowanie tej reguły jest to, że ustawodawca w art. 24 ust. 1 ustawy nie wymienił art. 17 tej ustawy, jako wyjątku od okresu zasiłkowego zdefiniowanego w art. 3 pkt 10. Mając na uwadze wyżej przedstawiony stan prawny Sąd doszedł do przekonania, że decyzja organu I instancji w części, określającej termin końcowy przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, to jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i dlatego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd stwierdził w tej części nieważność decyzji Wójta Gminy [...] z [...] października 2004r. nr [...] oraz uchylił w całości zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie 152 p.p.s.a orzekł o ochronie tymczasowej wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.