II SA/Rz 286/07
WyrokWSA w Rzeszowie2007-10-23
Skład orzekający: Anna Lechowska, Robert Sawuła, Krystyna Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów jest właściwy do rozstrzygania sporów dotyczących przebiegu granic nieruchomości, czy też takie spory powinny być rozstrzygane w postępowaniu rozgraniczeniowym?Ratio decidendi
Organ prowadzący ewidencję gruntów nie jest właściwy do rozstrzygania sporów o przebieg granic nieruchomości. Ewidencja gruntów ma charakter informacyjno-techniczny i nie tworzy stanów prawnych ani nie rozstrzyga sporów o prawo do gruntów. W przypadku spornego przebiegu granic, właściwe jest postępowanie rozgraniczeniowe, które może być prowadzone przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a następnie przez sąd powszechny. Dopiero prawomocne orzeczenie w sprawie rozgraniczenia może stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów.Stan faktyczny
Skarżący R. S. domagał się wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów dotyczących przebiegu granicy między jego działkami a działkami sąsiednimi. Twierdził, że zmiany wprowadzone w 1992 r. podczas odnowienia operatu ewidencyjnego są niezgodne ze stanem faktycznym i użytkowaniem gruntu, a także zostały wprowadzone bez udziału jego zmarłego ojca. Organy administracji odmówiły wprowadzenia zmian, wskazując na istnienie sporu granicznego między stronami, który uniemożliwia wykonanie pomiaru geodezyjnego i wymaga rozstrzygnięcia w postępowaniu rozgraniczeniowym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła WSA Krystyna Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 23 października 2007 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów -skargę oddala-
II SA/Rz 286/07
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego - po rozpatrzeniu odwołania R. S. od decyzji Starosty [...]
z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] odmawiającej wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb D., gm. [...] zmian dotyczących przebiegu granicy między działkami nr nr 119/1, 110/1 a działkami nr nr 118/2, 118/1, 109/2 i 97/5 – utrzymał tę decyzję w mocy .
Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071
z późn. zm.) oraz art. 20 ust.1 i 2 oraz art. 7b ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jednolity tekst Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027).
W jej uzasadnieniu podniósł, że R. S. pismem z dnia 4.10.2005r. zwrócił się do Starosty [...] o wykazanie na mapach geodezyjnych prawidłowego przebiegu granic działek nr nr 119/1, 110, 726/2, 808 i 769/1 według stanu z 1992r. obowiązującego przed odnowieniem operatu ewidencyjnego wsi D. Podał, że w tym czasie właścicielem działek był jego ojciec F. S., który nie mógł uczestniczyć w pracach związanych z odnowieniem operatu ewidencyjnego i podpisywać żadnych dokumentów, gdyż zmarł w 1981r. Twierdzi, iż wówczas w działce nr 808 wykazano drogę , której nigdy nie było, a powierzchnię działki nr 110 z 0,02 ha zmniejszono o połowę na 0,01 ha.
Z wyjaśnień złożonych do protokołu w dniu 27.10.2005r. wynika, że R. S. precyzując swoje żądania kwestionuje przebieg granic działek nr nr 119/1, 118 i 97/5 oraz działki nr 110/1 z działkami nr nr 109/2 i 97/5.
Po rozpatrzeniu żądania Starosta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi D., gm. [...] w zakresie przebiegu granicy działek nr nr 119/1 i 110/1 z działkami nr nr 118/2, 118/1, 109/2 i 97/5.
W jej uzasadnieniu podał, że między właścicielami poszczególnych działek istnieje spór graniczny a uczestniczące strony nie potrafią wskazać jednoznacznie przebiegu granic swoich działek, co uniemożliwia wykonanie pomiaru geodezyjnego.
W odwołaniu skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego R. S. wnosząc o unieważnienie przebiegu granic między działkami ujawnionych na mapach geodezyjnych twierdzi, że bez udziału stron w latach 1995 - 1996 przeniesiono drogę przebiegającą przez jego działkę nr 119/1 na działkę nr 109/2 i oznaczono ją numerem 109/4. Ponadto twierdzi, iż granicę działki nr 119/1 przesunięto w głąb o 4 m, wykazując drogę oznaczoną numerem 97/5 na rzecz R. G. Dodaje, że studnia zawsze wykazywana była na działce nr 110/1 a obecnie wykazano ją na drodze oznaczonej numerem 97/5. Jest to niezgodne ze stanem faktycznym gdyż drogi tam nie było i nie ma. R. G. chodziło o zawłaszczenie studni. Ani M. M., ani W. G. nie umieli wskazać podczas pomiaru kontrolnego przebiegu granic między działkami będącymi przedmiotem sporu. On od 10 lat użytkuje teren dawnej drogi, tak że faktycznie ona nie istnieje. W jego ocenie, to T. F. uwłaszczył sobie drogę oznaczoną nr 97/2, która przebiegała przez działki 119/1 i 110/1. Później w następstwie zmian właścicielem tej drogi stał się R. G. Oznaczona jest ona nr 97/5 i wrysowana w inne miejsce , gdzie jej nie było i nie ma.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ II instancji uznał odwołanie za nieuzasadnione i utrzymał w mocy zaskarżoną nim decyzję decyzją opisaną na wstępie. Stanowisko swe umotywował następująco:
Materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji wskazuje, że w roku 1992 na terenie wsi D. zostały przeprowadzone prace geodezyjne związane z odnowieniem operatu ewidencyjnego. Opracowano wówczas nowy operat ewidencyjny dla wsi D. składający się z części opisowej i kartograficznej . Mapę ewidencyjną w skali 1:2880 zastąpiono mapą ewidencyjną w skali 1:2000 wykorzystując materiały geodezyjne przyjęte do zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzone w 1977r. podczas opracowania mapy zasadniczej dla wsi D. Powierzchnia poszczególnych działek została obliczona metodą matematyczną ze współrzędnych punktów załamania granic. Analiza sporządzonego podczas odnowienia ewidencji gruntów wsi D. wykazu zmian gruntowych wykazała, że powierzchnia działki nr 119/1 zmniejszyła się o 3 ary i wynosi obecnie 2,24 ha, a działki nr 110/1 zmniejszyła się o 1 ar i wynosi obecnie 1 ar. Ogólna powierzchnia działek stanowiących wówczas własność F. S. zmniejszyła się o 3 ary . Jak wynika z materiału dowodowego nowy stan ewidencyjny został zaakceptowany i podpisany.
Załączone do akt przedmiotowej sprawy badanie hipoteczne wykazało, że ogólna powierzchnia działek będących we współwłasności m.in. R. S. w 23/32 cz. wynosi 6,0857 ha (w zaokrągleniu 6,09 ha). Wpis ten został dokonany na podstawie postanowienia sygn. akt [...] z dnia 26.10.1990 r. - według danych obowiązujących przed odnowieniem operatu ewidencyjnego wsi D.
W celu sprawdzenia, czy podczas prowadzenia ewidencji gruntów wsi D, łącznie z jej założeniem i odnowieniem został popełniony błąd, organ I instancji zlecił jednostce wykonawstwa geodezyjnego wykonanie pomiaru sprawdzającego przebiegu granic kwestionowanych działek. Z treści protokołu i szkicu granicznego sporządzonego w dniu 23.08.2006r. w obecności zainteresowanych stron wynika, że przebieg granic działek nr nr 119/1 i 110/1 z działkami nr nr 118/2, 118/1, 109/2 i 97/5 nie został zgodnie ustalony. Według oświadczenia W. G. reprezentującej męża R. G. , działka nr 97/5 wykazana w operacie ewidencyjnym od jego założenia na rzecz R. G. objęta Kw Nr [...], na gruncie na pewnym odcinku od drogi powiatowej położona między działką nr 119/1 a działką nr 110/1 od około 10 lat faktycznie nie istnieje i dlatego nie potrafi wskazać przebiegu jej granic. Wskazania M. M. właścicielki działki nr 109/2 różnią się przebiegu granicy wskazanej przez Pana R. S. - właściciela działki nr 110/1. M. M. potwierdza obecny stan użytkowania działek nr nr 109/2 i 110/1, natomiast R. S. wskazuje przebieg granicy tych działek w działce 109/2.
Podstawą wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów zmiany w związku
z ewentualnymi błędami lub omyłkami stanowi dokumentacja geodezyjna sporządzona
w wyniku pomiaru działek bezspornie wskazanych przez wszystkie zainteresowane strony. Skoro zainteresowane strony nie wskazały jednoznacznego przebiegu granic własnych działek, brak jest możliwości wykonania pomiaru i sporządzenia stosownej dokumentacji geodezyjnej pozwalającej na dokonanie ewentualnych zmian w operacie ewidencyjnym. Ustalenie przebiegu tych granic może nastąpić w postępowaniu rozgraniczeniowym, a nie
w postępowaniu administracyjnym dotyczącym prowadzenia ewidencji gruntów - art. 30 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Dokumentacja sporządzona z rozgraniczenia nieruchomości będzie stanowiła podstawę do dokonania ewentualnej zmiany w operacie ewidencyjnym.
Organ wyjaśnił także iż w odniesieniu do pozostałych żądań R. S. Starosta [...] decyzją z dnia [...]11.2006r. Nr [...]orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencyjnym wsi D. zmian w zakresie działki nr 726/6 stanowiącej współwłasność wnioskodawcy w 20/32 częściach.
Natomiast podnoszona przez niego we wniosku sprawa dotycząca przebiegu granic działki nr 808 z działkami nr nr 806 i 810 oraz działki nr 769/1 z działkami nr nr 769/2, 774 i 770/2 była przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przed organami I i II instancji w 2003 roku. W wyniku wniesionych skarg na decyzje z dnia [...].08.2003r. Nr [...] i [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawomocnymi wyrokami z dnia 16 maja 2005r. Sygn. akt S.A./Rz 1899/03 i Sygn akt SA/Rz 1900/03, skargi oddalił.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł R. S. domagając się jej uchylenia i przekazania spray do ponownego rozpatrzenia.
W jej uzasadnieniu ponowił zarzuty wniosku i odwołania dodając , że żaden z organów nie wyjaśnił na jakiej podstawie i za czyją zgodą wprowadzono kwestionowane przezeń zmiany w ewidencji gruntów. Jeżeli jak twierdzi organ II instancji na wprowadzenie zmian w ewidencji potrzebny jest pomiar kontrolny i zgoda stron , to na jakiej podstawie dokonano zmian przy odnowieniu ewidencji gruntów w 1992, skoro jego ojciec już nie żył. Zdaniem skarżącego zmiany na mapach dotyczących działki 119/1 i 110/1 zostały wprowadzone w 1996r. Na zmiany te żaden ze współwłaścicieli działek nie wyraził zgody. Podczas pomiaru kontrolnego ujawniono, że przebieg granic na mapie nie odpowiada stanowi użytkowania, bowiem ujawniona na niej droga 97/5 nie istnieje faktycznie. On w czasie pomiaru wskazał granice prawidłowo a M. M. i W. G. nie potrafili wskazać prawidłowego przebiegu granicy swych działek, co dowodzi , że nie uczestniczyli w pomiarze będącym podstawą w prowadzenia zmian. Rodzina G. już wcześniej naruszała granice działek, czego dowodzi pismo ojca skarżącego do Sądu Powiatowego w J. wniesione 25.11. 1966 r. w sprawie [...], którego kserokopię wraz z kserokopią szkicu i świadectwa zgonu ojca dołączył do skargi.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego
i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zaznaczył, że fakt zaakceptowania stanu ustalonego w czasie odnowienia operatu ewidencji gruntów potwierdza podpis złożony na "Wykazie właścicieli" ( k 36 akt).
Postanowieniem tutejszego sądu z dnia 4 maja 2007r. R. S. został zwolniony od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty i czynności pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd - o ile inne kryteria kontroli nie wynikają z przepisów szczególnych - bada, czy zaskarżony akt, w tym także decyzja administracyjna odpowiada przepisom prawa i uwzględnia skargę tylko wówczas, gdy narusza ona prawo w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a.
W myśl art. 145 tej ustawy, sąd jest zobowiązany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 kpa lub innych przepisach.
Dokonawszy w sprawie takiej właśnie kontroli, sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
Zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów gm. [...] obręb D. zmiany przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 119/1 i 110/1 a działkami sąsiednimi o nr 118/1,118/2, 109/2 i 97/5. Skarżący kwestionując przebieg granicy miedzy tymi działkami twierdził , że granice między działkami 119/1 i 110/1 stanowiącymi jego współwłasność wraz R. S., E. L., A. .S i R. S. a działkami 109/2 stanowiącą własność M. M. i działkami 118/1, 118/2 i 97/5 stanowiącymi własność R. G. ujawnione na aktualnej mapie ewidencyjnej, nie odpowiadają granicom wykazanym na mapie znajdującej się w księdze wieczystej prowadzonej dla wymienionych wyżej działek, których jest współwłaścicielem. Nie odpowiadają one też stanowi użytkowania na gruncie . W następstwie zmiany granicy zmniejszona została powierzchnia działki nr 110/1 z 0,02 ha do 0,01ha, oraz powierzchnia działki 119/1. Powierzchnia gruntów, których jest współwłaścicielem wykazana w ewidencji gruntów jest mniejsza, niż wpisana do księgi wieczystej. Skarżący zarzuca przy tym, że zmiany przebiegu granicy na mapie ewidencyjnej dokonane w czasie gdy odnawiano ewidencje gruntów odbyły się bez udziału jego ojca, który już w tym czasie nie żył.
W postępowaniu wszczętym tym wnioskiem, organ ewidencyjny ustalił, że istotnie przebieg granic na mapie w skali 1: 2880 i obowiązującej mapie ewidencyjnej w skali 1: 2000 jest różny. Różnice te powstały podczas odnowienia ewidencji gruntów, która miała miejsce w 1992r. Mapę ewidencyjną w skali 1:2880 zastąpiono podówczas mapą w skali 1:2000 wykorzystując materiały geodezyjne przyjęte do zasobu geodezyjnego i kartograficznego a powierzchnię działek obliczono metodą matematyczną ze współrzędnych punktów załamania granic.
Z archiwalnych dokumentów geodezyjnych , których kserokopie włączono do akt sprawy administracyjnej wynika, że istotnie w roku 1992 ustalono nowy stan władania, który na wykazie właścicieli opatrzony jest podpisem "S." bez imienia w odniesieniu do poz. 200 i 310.
W tym stanie rzeczy organ ewidencyjny dokonał z udziałem między innymi skarżącego, R. G. i M. M. oględzin spornego terenu a następnie wobec różnych informacji, co do przebiegu granicy zlecił jednostce wykonawstwa geodezyjnego dokonanie pomiaru kontrolnego na gruncie.
Z protokołu granicznego sporządzonego przez uprawnionego geodetę przy udziale między innymi skarżącego i M. M. i W. G, której oświadczenie w protokole granicznym potwierdził R. G. wynika, że w toku tej czynności nie doszło do zgodnego wskazania granicy , przeciwnie wykazała ona różnicę w jej przebiegu, co znalazło odzwierciedlenie na szkicu granicznym.
W takim stanie faktycznym organ przyznając istnienie różnicy w przebiegu granicy ujawnionej na mapach w skali 1:2880 a 1:2000 i zmniejszenie powierzchni działek ujawnionej w ewidencji w stosunku do wykazanej w księdze wieczystej odmówił dokonania zmiany odnośnie przebiegu spornej granicy na aktualnej mapie ewidencji gruntów, wskazując na istniejący spór graniczny i sposób jego rozwiązania.
Decyzja ta i utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji stała się przedmiotem zaskarżenia do sądu a co za tym idzie, przedmiotem jego kontroli , w której efekcie doszedł on wniosku , iż decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie bowiem z art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086, ze zm.), zwanej dalej ustawą, ewidencja gruntów i budynków stanowi zbiór informacji o gruntach i budynkach ze wskazaniem danych wymienionych w tym przepisie, między innymi dotyczących ich położenia i granic a także właścicieli i niekiedy podmiotów władających gruntami i budynkami. Będąc zbiorem danych o istniejącym stanie faktycznym i prawnym w odniesieniu do przedmiotu nią objętego, ewidencja gruntów posiada przede wszystkim funkcje informacyjno – techniczne, sama zaś nie tworzy stanów prawnych.
Z uwagi na swój charakter, ewidencja gruntów i budynków nie rozstrzyga w szczególności sporów o prawo do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje natomiast stany prawne ustalone w innym trybie i co do zasady przez inne organy, w tym wynikające z opracowań geodezyjno - kartograficznych, dokumentacji i ewidencji publicznych wykonanych, gromadzonych i prowadzonych przez inne organy.
Ze względu na rolę ewidencji, która służy planowaniu przestrzennemu, wymiarowi podatków i świadczeń, a także oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych, statystyce publicznej i gospodarce nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych winna być ona utrzymywana w stanie aktualności. Wymóg ten wynika z art. 22 ustawy w zw. z § 44 pkt. 2 i 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - Dz. U. Nr 38 poz. 454), zwanego dalej rozporządzeniem. Zadanie to należy do starosty, który winien zmian zapewniających jej aktualność dokonywać. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na wprowadzeniu udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia).
Zmian w danych ewidencją objętych dokonuje się z urzędu lub na wniosek zainteresowanych podmiotów na podstawie prawomocnych orzeczeń, decyzji, aktów notarialnych, aktów normatywnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i innych ilustrujących stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów (art. 20 w zw. z art. 23 ustawy i § 45 i 46 rozporządzenia).
Z mocy §45 ust.2 rozporządzenia do aktualizacji stosuje się odpowiednio §35, który do źródeł danych ewidencyjnych zalicza obok dokumentów i orzeczeń wymienionych wyżej także wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych i oględzin oraz dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne (pkt 3,5,6). W przypadku, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy. Art. 22 ust. 2 ustawy obliguje osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 51 ustawy a więc właścicieli , użytkowników wieczystych a także władających gruntami wpisanych do ewidencji do zgłaszania wszelkich zmian dotyczących objętych ewidencją nieruchomości. Na żądanie starosty osoby te winny dostarczyć dokumenty geodezyjne , kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów.
Chodzi tu jednak o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji kwestionowanych danych, a więc zachowujące walor aktualności (patrz; wyrok NSA z dnia 10.02 2003r II S.A. 1478/01. system orzecznictwa komputerowego Lex 156384, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20.06.2006 IV S.A./Wa721/06 Lex nr 235293).
Z powyższego wynika, że w toku postępowania aktualizacyjnego organ prowadzący ewidencję nie może we własnym zakresie rozstrzygać sporów w przedmiocie danych podlegających ewidencji (patrz; wyrok NSA II SA 862/00, Zbiór orzecznictwa komputerowego Lex Nr 53361, II SA 566/99, Lex 46217, II SA 914/98, Lex 41816, II SA 1094/98, Lex 41305), bowiem przepisy ustawy nie stwarzają prawnych podstaw do kształtowania w tym trybie stosunków własnościowych i związanych z nimi uprawnień i obowiązków.
Skoro skarżący domaga się wprowadzenia zmian co do ujawnionego w ewidencji gruntów przebiegu granicy na podstawie mapy pochodzącej z okresu przed wprowadzeniem aktualnych danych , przy czym granica ta - co wynika z przeprowadzonych przez organ oględzin i złożonych w ich trakcie wyjaśnień właścicieli sąsiadujących działek oraz protokołu granicznego sporządzonego przez geodetę jest sporna, to prawidłowy jest pogląd organu, że żądanie to nie mogło być zrealizowane w postępowaniu w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków (aktualizacji), zmierza ono bowiem w istocie do udowodnienia praw właścicielskich do spornej między stronami części gruntu. Zmiana przebiegu granicy dokonana w czasie odnowienia ewidencji gruntów i będąca jej pochodną zmiana powierzchni działek należących obecnie między innymi do skarżącego i jej ujawnienie w operacie ewidencji gruntów, byłoby natomiast możliwe po uprzednim przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, z pozytywnym dla skarżącego wynikiem. Sprawy o rozgraniczenie gruntów są sprawami cywilnymi, które z woli ustawodawcy uregulowane jest w ten sposób, że pierwsze obligatoryjne jego stadium toczy się przed organem administracji, drugim zaś jego etapem jest postępowanie przesądem powszechnym. Postępowanie rozgraniczeniowe przeprowadza na wniosek strony lub z urzędu (z urzędu tylko w przypadku scalenia gruntów lub gdy uzasadniają to potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny) wójt (burmistrz, prezydent miasta) a więc organ inny, niż prowadzący ewidencję gruntów (rozdział 6 ustawy - "Rozgraniczanie nieruchomości").
Nie jest natomiast możliwe wprowadzenie żądanych przez skarżącego zmian w przebiegu granicy w oparciu o przeprowadzone oględziny i o pomiar kontrolny.
Instytucja pomiaru kontrolnego nie została określona w ustawie, choć rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków taki sposób ustalenia przebiegu granicy przewiduje przy zakładaniu ewidencji (§37 i 38) a wspomniany §35 pkt 3 w zw. z §45 ust. 2 rozporządzenia uznaje wyniki pomiarów geodezyjnych za źródło danych ewidencyjnych również w postępowaniu aktualizacyjnym. Istota tego zabiegu geodezyjnego sprowadza się między innymi do wskazania przebiegu granicy dzielącej nieruchomości gruntowe w oparciu o istniejącą i aktualną dokumentację geodezyjną. Może on skutkować wprowadzeniem zmian w operacie ewidencji gruntów, o ile jego wyniki zostaną w pełni zaakceptowane przez obecne przy jego wykonaniu strony. Ich oświadczenia woli w tym zakresie są aktem uznania istniejącego stanu rzeczy. Brak zgody między stronami na przebieg granicy stanowi o istnieniu między nimi sporu, do rozstrzygnięcia, którego nie są powołane organy prowadzące ewidencję gruntów. Z istoty bowiem swojej spór o przebieg granicy jest sporem o zasięg własności , do którego rozstrzygnięcia organ ewidencyjny nie jest władny.
Także unormowane w art. 39 ust. 1 ustawy wznowienie znaków granicznych wymaga zgody stron, co do ich położenia. Brak takiej zgody wyklucza dokonanie wznowienia w tym trybie, strony natomiast mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Dopiero wyniki postępowania sądowego stanowić mogą podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów.
Skoro - co podniesiono wyżej - dane odnośnie przebiegu spornej granicy wprowadzono do ewidencji na 13 lat przed złożeniem wniosku, za prawidłowy uznać należy pogląd zaskarżonej decyzji, że ich zmiana w drodze postępowania aktualizacyjnego, przy istniejącym sporze granicznym, nie znajduje uzasadnienia prawnego.
Sąd zauważa przy tym, że wpis powierzchni gruntu w części "oznaczenie nieruchomości" działu I księgi wieczystej nie jest objęty domniemaniem prawidłowości z art.3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U.2001 nr124, poz. 1361, ze zm.) ani nie jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W razie niezgodności danych z ewidencji gruntu z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje sprostowania oznaczenia tej nieruchomości na podstawie danych z ewidencji na wniosek właściciela gruntu lub z urzędu w następstwie zawiadomienia organu prowadzącego ewidencję na podstawie art. 27 tej ustawy. Podstawą takiej zmiany, jeśli nie wynika ona z rozgraniczenia lecz z nowych dokładniejszych pomiarów są dane z ewidencji gruntów ( patrz; wyrok SN z 24.11. 1997 II CKU 110/97 Prok.i Pr. 1998/5/28 i post. SN z 15.04.1997 ICKN26/97 OSNC 1997/11/67).
Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło