II SA/Rz 288/25
WyrokWSA w Rzeszowie2025-06-18
Skład orzekający: Piotr Godlewski, Stanisław Śliwa, Maria Mikolik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Burmistrza o przeznaczeniu koparko-ładowarki do świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, rozpatrując odwołanie innego podmiotu niż ten, na który nałożono obowiązek?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, ponieważ organ odwoławczy naruszył zasady postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez rozpatrzenie odwołania innego podmiotu niż ten, na który nałożono obowiązek świadczeń rzeczowych, oraz brak wyczerpującego zbadania okoliczności sprawy i odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Spółka P. z o.o. zaskarżyła decyzję Wojewody Podkarpackiego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza o przeznaczeniu koparko-ładowarki do świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Spółka zarzuciła m.in. błędne zastosowanie przepisów, naruszenie zasad postępowania, brak ustaleń faktycznych oraz skierowanie decyzji do niewłaściwego podmiotu. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Burmistrza, jednak Sąd stwierdził, że organ odwoławczy rozpatrzył odwołanie innego podmiotu niż ten, na który nałożono obowiązek, co stanowiło istotne naruszenie proceduralne.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody Podkarpackiego i zasądzono od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w G. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 20 grudnia 2024 r. nr ZK-III.654.56.2024 w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz strony skarżącej P. sp. z o.o. w G. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
II SA/Rz 288/25
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi P. Sp. z o.o. w G. jest decyzja Wojewody Podkarpackiego z 20 grudnia 2024 r. nr ZK-III.654.56.2024 dotycząca przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z 8 sierpnia 2024 r. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w Rzeszowie zwrócił się do Burmistrza [..] o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, tj. koparko - ładowarki [....] bez numeru rejestracyjnego na rzecz [...] w [...] będącej w posiadaniu /własności Spółki.
Burmistrz decyzją z 20 września 2024 r. nr OR.5566.7.2024 przeznaczył koparko - ładowarkę [...] będącą w posiadaniu Spółki do oddania w użytkowanie na rzecz [...] w [...] ul. [....] (przez Siły Zbrojne RP) do chwili ustania potrzeby. Jako miejsce dostarczenia przedmiotu świadczenia wskazano: "Maszynę proszę załadować na zestaw niskopodwoziowy będący przedmiotem świadczenia P. i dostarczyć do Z Spółka Komandytowa, ul. [...], [...] S. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r., poz. 248 ze zm., dalej: u.o.O.).
Spółka w odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji zarzuciła błędne zastosowanie art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 i 5 u.o.O. nie mających zastosowania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, wydanie decyzji z pominięciem wzoru decyzji, nałożenie niewynikającego z ustawy obowiązku dostarczenia przedmiotu świadczenia do wskazanego w decyzji podmiotu pod wskazany adres, niedopuszczalne objęcie przedmiotem świadczenia mocy usługowych skarżącego oraz zaniechanie szczegółowego uzasadnienia decyzji, która ogranicza prawo własności skarżącego wyłączając możliwość korzystania z przedmiotu świadczenia rzeczowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zarzuciła nieustalenie, czy pod wskazanym adresem mieści się siedziba podmiotu Z Spółka Komandytowa, brak ustalenia czy skarżący zatrudnia kierowców zawodowych uprawnionych do poruszania się przedmiotem świadczenia oraz czy świadczenie jest możliwe do wyegzekwowania w sposób oczekiwany przez organ, w okolicznościach, w których posiadacz przedmiotu świadczenia (Spółka w osobie prezesa zarządu i Prokurenta) nie posiadają uprawnień do prowadzenia pojazdu objętego decyzją.
Wojewoda wskazaną na wstępie decyzją z 20 grudnia 2024 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 628, art. 630 u.o.O. - utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 20 września 2024 r.
W uzasadnieniu wyjaśniło, że zgodnie z art. 628 ust. 1 u.o.O., na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego, natomiast art. 630 ust. 1 i 5 ustawy określa, że wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych o których mowa w art. 620 ust. 1, wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Dlatego nie został uwzględniony zarzut niewłaściwego przywołania podstawy prawnej.
W świetle u.o.O., przeznaczenie rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych nie powoduje ograniczeń ani utrudnień w rozporządzaniu tymi przedmiotami. Posiadacz nieruchomości i rzeczy ruchomych wobec którego wydano ostateczną decyzję o której mowa powyżej, jest obowiązany zgodnie z art. 632 ust. 1 u.o.O. do informowania wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) o rozporządzeniu tą nieruchomością lub rzeczą ruchomą w terminie 30 dni od dnia tego rozporządzenia.
Zarzut naruszenia art. 640 ust. 8 u.o.O. w związku z § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń osobistych i rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (dalej: rozporządzenie w sprawie świadczeń na rzecz obrony) należy uznać za bezprzedmiotowy, gdyż rozdział 3 "Świadczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny" ma zastosowanie tylko w przypadku ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, a nałożenie obowiązku świadczeń rzeczowych następuje na podstawie decyzji której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Pojęcie "przeznaczenie do wykonania świadczeń " odnosi się do czasu pokoju w ramach planowania obronnego na podstawie art. 628 i art. 630 u.o.O., natomiast pojęcie "nałożenia obowiązku świadczeń" realizowane będzie w innym porządku prawnym niż czas pokoju na podstawie art. 638 i art. 640 u.o.O. Niezasadny jest również zarzut, że przedmiotem świadczenia objęto moce produkcyjne, usługowe i naprawcze, które zgodnie z u.o.O. są wyłączone (art. 628 ust. 5 pkt 10), ponieważ przedmiotem świadczenia jest koparko - ładowarka, a nie moce usługowe.
Określenie we wniosku miejsca dostarczenia przedmiotu świadczeń nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek umieszczenia w decyzji, zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 2 rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, adresu dostarczenia tego przedmiotu. Organ nie może dokonywać żadnych zmian we wniosku. Ponadto, przyjęcia przedmiotu świadczeń z
Spółka wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargą zaskarżyła w całości decyzję Wojewody z 20 grudnia 2024 r., zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 6 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji w szczególności zasady rozstrzygania spraw w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania względem władzy publicznej, zwłaszcza poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej decyzji, a ponadto zaniechanie szczegółowego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji, która w sposób rażący ogranicza prawo własności skarżącego, wyłączając w ogóle możliwość korzystania z przedmiotu świadczenia rzeczowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny prowadzące w konsekwencji do naruszenia art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483),
b) art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci braku ustalenia, czy pod adresem ul. [...], [...] S. mieści się siedziba podmiotu Z. Spółka Komandytowa oraz braku ustalenia, czy skarżąca dysponuje kierowcami zawodowymi posiadającymi uprawnienia do dostarczenia przedmiotu świadczenia rzeczowego objętego decyzją do wskazanego miejsca,
c) art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego oraz ustalenia czy świadczenie jest możliwe do wyegzekwowania od skarżącego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny w sposób oczekiwany przez organ - w okolicznościach w których posiadacz przedmiotu świadczenia Spółka P. w osobie prezesa zarządu i prokurenta spółki skarżącej nie posiadają uprawnień koniecznych do dostarczenia przedmiotu świadczenia objętego decyzją oraz nie zatrudniają kierowców zawodowych posiadających takie uprawnienia,
d) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji podstaw fatycznych i prawnych na których oparł się organ,
e) art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez błędne oznaczenie strony będącej adresatem decyzji, a w konsekwencji skierowanie decyzji do osoby (podmiotu) nie będącej stroną niniejszego postępowania,
f) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, podczas gdy brak było ku temu podstaw prawnych i faktycznych.
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
a) art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.O. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie przedmiotowej decyzji w stosunku do rzeczy stanowiących moce usługowe skarżącego, tj. w stosunku do rzeczy wyłącznych z obowiązku świadczeń rzeczowych oraz niedoprecyzowanie przedmiotu świadczenia, chociażby poprzez wskazanie numeru fabrycznego,
b) art. 628 ust. 1 u.o.O. w okolicznościach w których nie ma on zastosowania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny,
c) art. 630 ust 1 w zw. z art. 629 ust. 1 u.o.O. poprzez jego niezastosowanie i brak wskazania czasu wykonywania świadczeń rzeczowych,
d) art. 638 ust. 1 w zw. z art. 633 ust. 1 u.o.O. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, ze posiadacz przedmiotu ma obowiązek dostarczyć przedmiot świadczenia do wskazanego w decyzji podmiotu (firmy) pod wskazany adres, w sytuacji gdy ustawa nie nakłada takiego obowiązku na posiadacza przedmiotu świadczenia, wskazując jedynie na "oddanie" rzeczy ruchomej do używania przez Siły Zbrojne w stanie przydatnym do użytku,
e) art. 640 ust. 3 u.o.O. w zw. § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie świadczeń osobistych i rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, poprzez wydanie decyzji z pominięciem wzoru decyzji określonej w załączniku nr 3 rozporządzenia, a w konsekwencji wydanie decyzji nie zawierającej elementów określonych we wzorze, a zawierającej elementy które we wzorze nie zostały wskazane.
W oparciu o przedstawione wyżej zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności z uwagi na spełnienie przesłanki określonej w art. 156 § 1 k.p.a. pkt 2 (decyzja wydana z rażącym naruszeniem prawa) oraz pkt 4 (decyzja skierowana do osoby niebędącą stroną w sprawie) oraz umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie.
Podniosła, iż organ błędnie oznaczył i skierował decyzję do osoby niebędącej stroną w sprawie, tj. do M. Sp. z o.o. (KRS: [...]), w okolicznościach w których stroną jest P. Sp. z o.o. (KRS: [...]). Do czasu wydania decyzji przez Wojewodę stroną postępowania była Spółka, po wydaniu zaskarżonej decyzji stroną postępowania stał się inny podmiot, tj. M. Sp. z o.o., która nie jest właścicielem przedmiotu świadczenia objętego decyzją. Organ w zupełności pominął, iż owe dwa podmioty, które co prawda mają siedzibę pod tym samym adresem, są niezależnymi od siebie spółkami prawa handlowego. W konsekwencji powstaje wątpliwość, który z podmiotów powinien skarżyć decyzję. Wiedza właściwego podmiotu iż to on powinien być adresatem konkretnej decyzji nie powoduje, iż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta nieważnością. Z wadliwością decyzji przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania, lub w sytuacji, gdy organ orzekł w formie decyzji o prawach lub obowiązkach podmiotu który nie miał interesu prawnego do występowania w toczącym się postępowaniu. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja kształtuje sytuację prawną podmiotu który nie powinien być jej adresatem.
Organ nie odróżnia także zakresu świadczeń rzeczowych w czasie pokoju od zakresu świadczeń rzeczowych w okresie mobilizacji i w czasie wojny. Wskazuje bowiem przepisy prawa które nie powinny zostać zastosowane, pomijając równocześnie te, które powinny być zastosowane w przedmiotowej decyzji. Dział XXI, rozdział 3, art. 637-641 u.o.O. traktuje o świadczeniach w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, do których również stosuje się odpowiednio przepisy art. 628 ust. 5, art. 629 ust. 3, art. 631-635 zgodnie z art. 640 ust. 6 ustawy. W tym zakresie istotne jest również rozporządzenie w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 640 ust. 8 u.o.O. Ponadto organ nie dokonał ustaleń w przedmiocie adresu i siedziby spółki Z. Spółka Komandytowa. Wskazuje na to fakt, iż zgodnie z danymi zwartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym, w Dziale 1 Rubryce 2, na dzień 3 luty 2025 r. siedzibą i adresem ww. podmiotu jest ul. [...], [...] N.
Organ nie poczynił również ustaleń dotyczących tego, czy skarżąca Spółka ma możliwość i zasoby dostarczenia pojazdu objętego decyzją, wskazując równocześnie, iż żaden z jej pracowników nie posiada uprawnień koniecznych i zezwalających na poruszanie się przedmiotem świadczenia, co w sposób szczególny przemawia za tym, iż jest to świadczenie niemożliwe do wykonania. Organ pomija fakt, iż w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny skarżący nie będzie miał do dyspozycji kierowców zawodowych na których nałoży obowiązek dostarczenia przedmiotu decyzji do wskazanego miejsca. Organ również zaniechał ustaleń w przedmiocie tego, czy niniejszy pojazd jest wykorzystywany na własne potrzeby, czy służy wyłącznie do wynajmowania osobom trzecim.
Organ wydający decyzję zaniechał w uzasadnieniu decyzji wskazania podstaw faktycznych oraz prawnych na których się oparł. Postępowanie powinno także uwzględniać stanowisko strony, tj. jej argumenty i wyjaśnienia zgłaszane w trakcie tego postępowania (od momentu jego wszczęcia), tym bardziej, iż ciężar dowodzenia w tych sprawach ustawodawca przerzucił właśnie na stronę tego postępowania. Obowiązek jego sporządzenia wynika również z wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Organ II instancji nie może ograniczyć się wyłącznie do weryfikacji zarzutów odwołania.
Zgodnie z art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.O., przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być moce produkcyjne, naprawcze ani usługowe przedsiębiorcy, podczas gdy organ zobowiązując skarżącego do oddania przedmiotu świadczenia w postaci pojazdu nakłada de facto świadczenie rzeczowe w postaci mocy usługowych, które w świetle przytoczonej ustawy są wyłączone od świadczeń.
Powołana w decyzji podstawa prawna, czyli art. 628 ust. 1 u.o.O., odnosi się do obowiązku świadczeń rzeczowych polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego. W świetle cytowanego artykułu trudno doszukać się takich elementów, jak wykonywanie świadczeń w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Przytoczona podstawa prawna niniejszej decyzji w przekonaniu skarżącego jest niekompletna i nieprawidłowa.
Ponadto pomiędzy obiema decyzjami wydanymi w sprawię występuje swoisty dysonans, bowiem Burmistrz wydając decyzję wskazał jednoznacznie, iż świadczenie rzeczowe wykonywane jest w razie ogłoszenia mobilizacji oraz w czasie wojny, podczas gdy Wojewoda podtrzymując tę decyzję zwraca uwagę, iż powołane w decyzji przepisy dotyczą innego porządku prawnego, czyli czasu pokoju. Skarżący wskazał na jednoznaczne brzmienie decyzji Burmistrza, które wprost wskazuje, iż chodzi o czas ogłoszenia mobilizacji i czas wojny, zatem decyzja ta nie ma zastosowania na czas pokoju. Co więcej, zgodnie z zawartym pouczeniem "w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny posiadacz jest obowiązany przystąpić do wykonania świadczenia w terminie do godziny 8:00 pierwszego dnia mobilizacji mimo nie otrzymania w tej sprawie wezwania." Skarżąca poddała w wątpliwość adekwatność powołanych przepisów do porządku prawnego opisanego w decyzji oraz rozbieżności interpretacyjne w wykonaniu obu organów.
Skarżąca ponadto wskazała, że organ dokonał błędnego zastosowania art. 638 ust. 1 w zw. z art. 633 ust. 1 u.o.O., gdyż ustawodawca nie nakłada obowiązku fizycznego dostarczenia przedmiotu świadczenia przez posiadacza do oznaczonego miejsca. O ile pozostawienie do dyspozycji przedmiotu świadczenia Siłom Zbrojnym RP w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny w siedzibie skarżącej Spółki można uznać za zasadne i realne do wykonania, o tyle nałożenie na nią obowiązku dostarczenia przedmiotu świadczenia pod wskazane miejsce jest zobowiązaniem, które nie dość że nie wynika wprost z ustawy, to jeszcze z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu jest niewykonalne.
Powołana ustawa wskazuje jedynie na "oddanie" rzeczy ruchomej do używania przez Siły Zbrojne w stanie przydatnym do użytku. Organ błędnie utożsamia "oddanie" z "dostarczeniem". W ocenie skarżącej, obowiązek ten dotyczy jedynie pozostawienia przedmiotu świadczenia do dyspozycji Sił Zbrojnych w okolicznościach ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego z 20 grudnia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z 20 września 2024 r. o przeznaczeniu będącej w posiadaniu P. Sp. z o.o. z/s w G. koparko - ładowarki [....] do oddania w używanie (do chwili ustania potrzeby) na rzecz [...] w [...], z obowiązkiem dostarczenia przedmiotu świadczenia – poprzez załadowanie na zestaw niskopodwoziowy będący przedmiotem świadczenia P. do Z. Spółka Komandytowa w S.
Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w granicach wyżej opisanych Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
I. Przede wszystkim należy zauważyć, że mimo nałożenia decyzją Burmistrza stosownego obowiązku na P. Sp. z o.o., orzekający w niniejszej sprawie w trybie odwoławczym Wojewoda orzekł zaskarżoną decyzją o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji - po rozpatrzeniu odwołania innej spółki, tj. M. sp. z.o.o.
Mimo zatem, że w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się decyzja wydana w stosunku do P. Spółka z o.o. oraz odwołanie tej Spółki, to z uwagi na lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji - które nie odnosi się do okoliczności związanych z sytuacją odwołującej się Spółki - nie sposób w ramach kontroli przedmiotowej decyzji definitywnie stwierdzić, czy przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu odwoławczym było odwołanie P. Spółki z o.o., czy też zaskarżoną decyzję wydano na skutek rozpatrzenia odwołania innego podmiotu.
Sąd z urzędu stwierdza, że obowiązek świadczeń rzeczowych na rzecz obrony nałożony został w zbliżonym czasie zarówno na P. Sp. z o.o. jak i na M. Sp. z.o.o.; wraz ze skargą wniesioną w przedmiotowej sprawie, do Sądu wpłynął szereg skarg w analogicznych sprawach, w których skarżącymi jest zarówno jeden, jak i drugi z tych podmiotów. Okoliczność ta wynika również z treści decyzji organu I instancji wydanej w przedmiotowej sprawie, w której obowiązek skarżącej Spółki powiązano z obowiązkiem M. Sp. z.o.o. Okoliczność ta ma niebagatelne znaczenie, gdyż wskazuje na konieczność wnikliwej kontroli każdej z zaskarżonych decyzji, ze szczególnym uwzględnieniem obowiązku organów rozpatrzenia sytuacji faktycznej i prawnej konkretnego podmiotu na którego nakładane są obowiązki, a nie analogicznej sytuacji innego podmiotu.
W okolicznościach sprawy zarówno błędne oznaczenie odwołującego jak i brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania, w szczególności związanych z sytuacją faktyczną i prawną odwołującej się Spółki, świadczy o naruszeniu przez organ odwoławczy zasad prowadzenia postępowania w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Niezależnie od tego, zaskarżona decyzja nie realizuje wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
Nie wpisuje się też w sposób prawidłowy w zachowanie określonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ustalenie stanu faktycznego ponad wszelką wątpliwość, a następnie dokonanie oceny zebranych dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego i wyjaśnienie przyjętych wniosków. Tymczasem kontrolowana decyzja została całkowicie pozbawiona argumentacji organu w zakresie zarzuconych w treści odwołania okoliczności, wynikających ze specyficznego charakteru obowiązków nałożonych na Spółkę, tj. braku możliwości wykonania nałożonych obowiązków przez jej właścicieli z uwagi na podnoszony brak stosownych uprawnień do prowadzenia przedmiotu świadczenia oraz brak wpływu na dysponowanie zestawem niskopodłogowym o którym mowa w treści decyzji I instancji (będącego przedmiotem świadczenia innej Spółki), wymaganego do transportu przedmiotu świadczenia, a także utożsamienie "oddania" przedmiotu świadczenia z obowiązkiem jego dostarczenia we wskazane miejsce.
W tym względzie należy zauważyć, że wprawdzie organ odwoławczy nie jest związany treścią zarzutów zgłoszonych przez stronę która korzysta z prawa do obrony swoich interesów, jednakże do zarzutów takich obowiązany jest się ustosunkować. Obowiązek ten ma szczególne znaczenie w odniesieniu do decyzji kwestionowanych przez stronę, gdyż wyjaśnienie stronie zasadności wydanej decyzji może sprzyjać powstaniu przekonania, że decyzja chociaż dla niej niekorzystna, obiektywnie jest prawidłowa, zasadna i przede wszystkim zgodna z obowiązującym prawem.
Zdaniem Sądu, decyzja wydana w postępowaniu odwoławczym nie obejmuje wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie sposób na jej podstawie stwierdzić, czy postępowanie odwoławcze dotyczyło okoliczności istotnych dla skarżącej Spółki. Uzasadnienie decyzji obejmuje jedynie ogólne wnioski dotyczące przeznaczania przedmiotu świadczenia na cele świadczeń rzeczowych, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji, a także ogólnikową konstatację w kwestii nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych na przedsiębiorców. Nie sposób jednak stwierdzić, czy podnoszone przez skarżącą Spółkę zarzuty w przedmiocie braku wykonalności nałożonego obowiązku były w jakikolwiek sposób wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy przez organ odwoławczy.
II. Mimo że nie ma to decydującego znaczenia dla rozpoznania skargi z uwag na charakter uchybień opisanych w pkt I, to ubocznie Sąd sygnalizuje, że nie podziela wszystkich podniesionych w skardze zarzutów.
Za niezasadny Sąd uznaje zarzut, którym zakwestionowano prawidłowość podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca Spółka zarówno w odwołaniu jak i skardze podnosiła, że przepisy zawarte w art. 628 ust. 1 oraz w art. 630 ust. 1 i 5 u.o.O. nie mają zastosowania do świadczeń rzeczowych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Podstawę prawną decyzji Burmistrza stanowiły przepisy art. 628 ust. 1 oraz art. 630 ust. 1 i 5 u.o.O.
Pierwszy z przepisów stanowi, że na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa (...). Natomiast zgodnie z treścią art. 630 ust. 1 u.o.O., wójt (burmistrz, prezydent miasta) na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych o których mowa w art. 620 ust. 1, wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Ust. 5 tego przepisu dotyczy zaś możliwości zobowiązania adresata decyzji do wykonania tych świadczeń bez odrębnego wezwania. Zatem przepis art. 630 ust. 1 u.o.O. pozwala ww. organom wydać decyzję zobowiązującą do świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania "w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny".
To, że przepisy te znajdują się w rozdziale 2 zatytułowanym "Świadczenia rzeczowe w czasie pokoju" nie oznacza, że na ich podstawie mogą być wydawane tylko decyzje zobowiązujące do świadczeń rzeczowych wykonywanych w czasie pokoju. Treść tych przepisów wskazuje bowiem, że można przeznaczyć rzeczy ruchome na cele świadczeń rzeczowych ze wskazaniem planowania ich wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, jednakże sama decyzja może zostać wydana w czasie pokoju.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja organu I instancji została wydana na skutek wniosku Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W tej sytuacji organy prawidłowo jako podstawę prawną decyzji wskazały przepisy art. 628 ust. 1 oraz art. 630 ust. 1 i 5 u.o.O. Tym samym zarzuty skarżącej Spółki co do nieprawidłowości wskazanych w decyzji podstaw prawnych nie zasługują na uwzględnienie.
Sąd nie zgadza się również z prezentowaną przez skarżącą Spółkę interpretacją przepisu art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.O., że przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy, a za takie Spółka uznała będącą przedmiotem świadczenia koparko – ładowarkę. Ustawodawca w słowniczku u.o.O. zawarł definicję mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych, wskazując że należy przez nie rozumieć składniki materialne i niematerialne przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę i niezbędne do realizacji przez niego zadań na rzecz obronności państwa w zakresie zabezpieczenia potrzeb Sił Zbrojnych (art. 2 pkt 17 u.o.o.).
Łącznie muszą być zatem spełnione dwa warunki: określone składniki muszą być przeznaczone do prowadzenia działalności przez przedsiębiorcę i jednocześnie niezbędne do realizacji zadań na rzecz obronności.
Art. 648 ust. 1 pkt 2 u.o.O. wskazuje, kiedy jest spełniony warunek niezbędności do realizacji zadań na rzecz obronności. W myśl art. 648 ust. 1 ustawy, zadania realizowane przez przedsiębiorców na rzecz Sił Zbrojnych obejmują: 1) wykonywanie produkcji, napraw lub świadczenie usług na rzecz Sił Zbrojnych w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub w czasie wojny; 2) utrzymywanie w czasie pokoju mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych niezbędnych do realizacji zadań, o których mowa w pkt 1; 3) militaryzację; 4) ochronę obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa; 5) inne zadania realizowane na rzecz Sił Zbrojnych i wojsk sojuszniczych.
Zadania na rzecz Sił Zbrojnych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, są nakładane na przedsiębiorcę w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez Ministra Obrony Narodowej (ust. 2). Wykonywanie zadań w zakresie określonym w ust. 1 pkt 1 i 2 następuje na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą przez Ministra Obrony Narodowej (ust. 6). Dopiero posiadanie zawartej umowy przez przedsiębiorcę z Ministrem Obrony Narodowej na podstawie wydanej przez MON decyzji jest podstawą do zastosowania wyłączenia od przeznaczenia do zasobów rzeczowych, które jest uregulowane w art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.O. (tak wyrok WSA w Bydgoszczy z 19 lutego 2024 r. II SA/Bd 1325/23 - LEX nr 3793023).
Skarżąca Spółka nie wykazała się posiadaniem takiej decyzji wydanej przez MON, jak też nie przedłożyła stosownej umowy, dlatego też nie mogło mieć do niej zastosowania przytoczone powyżej wyłączenie.
Ponadto należy wskazać w oparciu o art. 657 u.o.O., że przedsiębiorcą realizującym zadania na rzecz Sił Zbrojnych może być wyłącznie przedsiębiorca posiadający moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe, które mogą być wykorzystane do realizacji zadań o których mowa w art. 648 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.O.
Reasumując, wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na popełnione przez organ odwoławczy uchybienia dotyczące prawidłowego określenia strony postępowania, brak wyczerpującego zbadania okoliczności sprawy, a także nieodniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania.
Te uchybienia procesowe, wpisujące się w podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art.107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z czym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji (pkt I sentencji wyroku).
Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie dla organu odwoławczego wynikają wprost z poczynionych wyżej (pkt I) rozważań.
O kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie ustanowionego przez skarżącą Spółkę pełnomocnika (radcy prawnego) z wyboru – 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło