II SA/Rz 29/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wykazania w operacie ewidencji gruntów i budynków współposiadania działek -skargę oddala- II SA/Rz 29/06 UZASADNIENIE Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Decyzją z dnia [...] listopada 2005r. Nr .[...] po rozpatrzeniu odwołania Z. Z. utrzymał w mocy decyzję Starosty R.-S. z dnia [...] października 2005r. nr [...] odmawiającą wykazania w operacie ewidencji gruntów i budynków Z. Z. jako współposiadacza działek nr nr 841/1 i 841/2 położonych w R.. Podstawą prawną decyzji jest art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. nr 100, poz. 1086 ze zm.) oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454). Skarżący w odwołaniu zarzucił naruszenie art. 76 k.p.a. poprzez pominięcie stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia [...] października 2004r. sygn. akt [...], że odwołujący jest współposiadaczem wraz z Gminą R. przedmiotowych nieruchomości; przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez wybiórcze przyjęcie zeznań świadków; niewyjaśnienie istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie faktu, że spadek obejmujący przedmiotowe działki został jeszcze w 1946 roku objęty przez spadkobiercę poprzedniego właściciela, a zatem gmina R. nie ma legitymacji do wykonywania funkcji kuratora spadku nieobjętego. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i nakazanie Staroście R.-S. wykazania Z. Z. jako współposiadacza działek nr 841/1 i 841/2 położonych w R. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie organowi I instancji dokonanie ponownych prawidłowych czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu sprawy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że podczas zakładania ewidencji gruntów dla miasta R. jako właściciel działki nr 841 został wykazany A.S., a jako władającego tym gruntem wpisano M. o Z.. Na wniosek Burmistrza Miasta i Gminy R. oraz przedłożonego aktu zgonu M. Z. w 1997r. wykreślono go z ewidencji gruntów. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R. Wydział I Cywilny z dnia [...].09.1996r. sygn. akt [...] wpisano do jednostki rejestrowej obejmującej działkę nr 841 Miasto i Gminę R. jako kuratora spadków nieobjętych po J. i R. S.. Badając po raz kolejny w trybie odwoławczym organ II instancji stwierdził, ze brak jest jakichkolwiek dokumentów do wpisania do ewidencji gruntów miasta R. właściciela działek nr 841/1 i 841/2. Organ badał niniejszą sprawę pod katem zaistnienia przesłanek z art. 51 ustawy o ewidencji gruntów, które zezwalają do czasu uregulowania tytułu własności wykazać w ewidencji gruntów osobę władającego i z udziałem zainteresowanego ustalić kto faktycznie włada przedmiotową nieruchomością. W prowadzonym dotychczas przez organ I instancji postępowaniu administracyjnym nie ustalono jednoznacznie tak władania, jak i zakresu władania Z. Z.. Również z uzasadnień wyroków Sądu Rejonowego w R. z [...].06.2004r. sygn. akt [...] jak i Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia [...].10.2004r. sygn. akt [...] nie można ustalić jednoznacznie czy wnioskodawca jest posiadaczem nieruchomości, gdyż stanowiska Sądów są rozbieżne. Obydwa wyroki sądowe odnoszą się do sprawy ochrony posiadania z powództwa Z. Z. przeciwko M. S., który wzniósł pawilon handlowy na działce nr 841. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie dotyczy oddalenia apelacji powoda o ochronę posiadania, a nie orzeczenia o stwierdzenie posiadania działek nr nr 841/1 i 841/2. Organ wskazał też, że z powództwa Z. Z. toczyło się postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości 841 przed Sądem Rejonowym w R., Sądem Okręgowym w Rzeszowie zakończone oddaleniem powództwa. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku o kasację niekorzystnego wyroku dla skarżącego i następców prawnych M. Z.. Według obowiązujących przepisów prawa dokonanie zmian zapisów w ewidencji gruntów wymaga przedstawienia organowi prowadzącemu ewidencję gruntów dokumentów urzędowych potwierdzających aktualny stan prawny nieruchomości. W myśl § 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) do dokumentów stanowiących podstawę zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów należą prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne i inne akty normatywne. Zatem zmiana istniejącego wpisu w ewidencji gruntów wymaga przedstawienia organowi prowadzącemu ewidencję gruntów prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego posiadanie przez wnioskodawcę przedmiotowej nieruchomości. W skardze do Sądu zaskarżył w całości wymienioną na wstępie decyzję i zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 155 k.p.a poprzez naruszenie przez organ I i II instancji obowiązku kierowania się słusznym interesem skarżącego, naruszenie art. 76 k.p.a. poprzez przyjęcie, że stanowiska Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego w Rzeszowie zawarte w uzasadnieniach są rozbieżne i wykluczają jednoznaczne ustalenie faktu posiadania nieruchomości przez skarżącego; naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego co do ustalenia posiadania przez skarżącego; naruszenie art. 77 § 4 k.p.a. poprzez pominięcie powszechnie i notoryjnie znanego organowi I instancji faktu wieloletniego posiadania nieruchomości przez skarżącego; naruszeni art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez odmowę wykazania skarżącego jako osoby władającej nieruchomością. W oparciu o te zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji łub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżona decyzje Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącego Z. Z. z dnia 27 września 2002r. sprecyzowanym w piśmie z dnia 18 listopada 2002r., w którym domaga się wpisania w rejestrze ewidencji gruntów następców prawnych po M. Z. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 19 września 1995r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku działek aktualnie oznaczonych nr 841/1 i 841/2 położonych w R.. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że skutki posiadania są dziedziczne. Zakres przedmiotowy ewidencji gruntów został uregulowany w art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. nr 240, poz. 2027), zwana dalej ustawą. Stosownie do tego przepisu ewidencja gruntów i budynków, informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą budynków ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej (ust. 1). W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także 1) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części; 2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1; 3) informacje o wpisaniu do rejestru zabytków; 4) wartość nieruchomości( ust. 2 art. 20 ustawy). W wykonaniu delegacji zawartej w art. 26 ust. 2 ustawy Minister Rozwoju Regionalnego i Budownictwa wydał rozporządzenie z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454). Stosownie do § 12 rozporządzenia prawa osób i jednostek organizacyjnych (zmiany podmiotowe w ewidencji gruntów) uwidacznia się na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych; prawomocnych orzeczeń sądowych umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych; dyspozycji zawartych w aktach normatywnych; umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 tego rozporządzenia. Powołane wyżej przepisy dowodzą że rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułów własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (vide: wyrok NSA z 21.01.1998r. sygn. akt II SA 725/97 Komputerowy system Informacji Prawnej LEX nr 41 837; wyrok NSA z 20.11.1998r. sygn. akt II SA 914/98 LEX 41816). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący nie przedłożył organom żadnego z wyżej wymienionych dokumentów. Posiadanie uregulowane w art. 336 do 352 k.c. jest stanem faktycznym, a nie prawem, skoro w ewidencji gruntów ujawnia się prawo osób zatem organy prawidłowo odmówiły ujawnienia posiadania. Organ odwoławczy wykluczył też możliwość dokonania wpisu osoby władającej nieruchomością na podstawie art. 51 ustawy. W myśl tego przepisu w ewidencji gruntów i budynków założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 6, poz. 32 ze zm.) oprócz właściciela do czasu uregulowania tytułu własności wykazuje się także osobę władającego. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że przepis ten odnosi się do stanu prawnego i faktycznego, w którym władający był wpisany do ewidencji gruntów na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów, a obecnie podjął czynności zmierzające do uregulowania - wykazania tytułu własności. Przepis został zamieszczony w rozdziale przepisy przejściowe i końcowe cyt. ustawy i w okresie przejściowym wprowadzania w życie instytucji określonych w tej ustawie stanowi gwarancję dla władającego, o której mowa wyżej, iż do czasu uregulowania prawa własności - grunt niestanowiący własności państwowej lub komunalnej - będzie wykazywany jako podmiot w ewidencji gruntów i budynków (wyrok NSA z 16.11.1996r. sygn. akt II SA 1260/99 LEX nr 46 220). Skarżący nigdy nie był uwidoczniony w ewidencji gruntów jako władający działkami nr 841/1 i 841/2 położonymi w R.. Ponadto Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w piśmie z dnia 21 czerwca 2006r. Nr [...] wyjaśnił, że w 1969r. dla miasta R. została założona ewidencja gruntów na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 6, poz. 32), w której faktycznie jako władający ww. nieruchomościami został wykazany M. Z.. Wykreślenie M. Z. z ewidencji gruntów nastąpiło po jego śmierci z dniem 8 stycznia 1997r. Z pisma tego wynika też, że operat ewidencji gruntów dla miasta Ropczyc został zastąpiony nowym operatem ewidencji gruntów. Reasumując należy stwierdzić, że przepis ten dopuszczał wpisanie osoby władającego w ewidencji gruntów o ile ewidencja była prowadzona na podstawie dekretu z 1955r. Zatem norma prawna wynikająca z cytowanego przepisu nie odpowiada przedstawionemu stanowi faktycznemu i tym samym po stronie skarżącego nie powstało uprawnienie do wpisania władania w ewidencji gruntów. Dodać wypada, że wniosek skarżącego o wpis do ewidencji gruntów pochodzi z 27 września 2002r. Przedstawione wyżej rozważania w żaden sposób nie wpływają na sposób realizacji i wykonywanie posiadania w sensie cywilistycznym, nie mniej jednak w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o ewidencji gruntów nie może skutkować wpisaniem do ewidencji gruntów posiadania jako stanu faktycznego, które nie mieści się w katalogu dopuszczalnych zmian podmiotowych zawartych w § 12 cytowanego rozporządzenia. Przedstawiony stan faktyczny i prawny dowodzą że organy nie naruszyły przepisów prawa w sposób wymieniony w art. 145 § p.p.s.a, które obligowałyby do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tego też względu Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił jako nieuzasadnioną.