II SA/Rz 29/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Ewa Wojtyna po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2009r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji szkół i placówek niepublicznych - liceum ogólnokształcącego dla dorosłych - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. . A. Sp. z o.o. w sprawie ze swojej skargi na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2007r. w przedmiocie wykreślenia z ewidencji szkół i placówek niepublicznych - liceum ogólnokształcącego dla dorosłych, złożyła wraz ze skargą kasacyjną od zapadłego dnia 10 lipca 2008r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w tej sprawie wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podniosła, iż prowadzi w R. policealne szkoły, przy czym działalności jednej z nich dotyczy niniejsza skarga. Koszty związane z prowadzeniem tychże szkół przewyższają uzyskiwane przez nie przychody, dlatego też Spółka zmuszona jest do dofinansowania ich bieżącej działalności. Podkreśliła, iż motywem wniosku jest chęć uniknięcia ponoszenia wydatków związanych z kwestionowaniem, godzącej w jej interesy, decyzji objętej przedmiotową skargą. Odnosząc się do swojej sytuacji finansowej Spółka wskazała w rubryce urzędowego formularza wniosku (PPPr) dotyczącej wysokości kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych kwotę 100.000,00 zł. Wysokość środków trwałych według bilansu za ostatni rok określiła na kwotę 421.139,46 zł, natomiast rubryka odnosząca się do wysokości zysku lub strat za poprzedni rok obrotowy wskazuje na wielkość 4.102 772,98 zł. Z oświadczenia Spółki wynika także, iż stan konta na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 165 391,44 zł. W piśmie z dnia 10 października 2008r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie wezwał pełnomocnika strony skarżącej do złożenia wyjaśnienia w przedmiocie tego, czy widniejąca w oświadczeniu Spółki (rubryka 8 wniosku PPPr) kwota 4.102 772,89 zł stanowi zysk czy też stratę za ostatni rok obrotowy. W niniejszym wezwaniu wskazano termin 7 dni (liczonych od daty doręczenia) na jego wykonanie oraz rygor w postaci odmowy przyznania prawa pomocy w razie milczenia wobec treści wezwania. Z uwagi na fakt, iż wezwanie niniejsze pozostało bez odpowiedzi, skierowano do Spółki kolejne wezwanie (pismo z dnia 19 listopada 2008r. ) o treści tożsamej z poprzednim, tym razem na adres samej strony skarżącej (nie zaś pełnomocnika). Wyznaczono jednocześnie termin 3 dni na zastosowanie się do jego treści, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na ostatnie z wezwań, Spółka podniosła, iż przekazała je swojemu pełnomocnikowi, który udzieli stosownej odpowiedzi w żądanym zakresie. W dniu 9 grudnia 2008r. wystosowano do pełnomocnika strony skarżącej kolejne wezwanie o takiej samej treści jak wysłane uprzednio, wyznaczając termin 3 dni na udzielenie odpowiedzi i wskazując - w sytuacji niezastosowania się do jego brzmienia - rygor przyjęcia, iż przedmiotowa kwota stanowi zysk Spółki i rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2008r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił przyznania Spółce A. prawa pomocy. W złożonym w ustawowym terminie sprzeciwie od powyższego postanowienia Spółka wniosła o częściowe zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej. Podkreśliła, iż prowadzona przez nią polityka w zakresie finansów opiera się na spójnym i kierunkowym wydatkowaniu środków pieniężnych w ramach przedmiotu działalności. W związku z wynikłym postępowaniem sądowym i nieuzasadnionym ingerowaniem organów administracji w jej działalność, nie wyodrębniła ona środków potrzebnych na poniesienie kosztów z tego tytułu. W konkluzji podkreśliła, iż nie jest możliwe pokrycie przedmiotowej opłaty sądowej z osiągniętego przez nią zysku, bowiem opłata ta stanowi świadczenie niezwiązane z celami statutowymi Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej w dalszej części jako P.p.s.a. skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia odnoszącego się do prawa pomocy powoduje utratę mocy tego rozstrzygnięcia, zaś sprawa stanowiąca jego przedmiot podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek A. Sp. z o.o. odnosi się do zwolnienia od wpisu należnego od skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku tut. Sądu, zatem dotyczy on częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Artykuł 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. określa, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienie od opłat sądowych stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, oznacza bowiem prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa. Z powyższego względu powinno ono dotyczyć jedynie wyjątkowych sytuacji. Fakt zaistnienia przesłanki warunkującej udzielenie pomocy wnioskującemu, określonej w powołanym wyżej art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., powinien zostać wykazany we wniosku zawierającym dokładną i wyczerpującą argumentację strony w tym zakresie. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że Spółka nie jest podmiotem znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów procesu. Z podanych przez nią informacji wynika bowiem jasno, iż posiada środki przekraczające wielokrotność wpisu niezbędnego do uiszczenia, celem nadania dalszego biegu złożonej skardze kasacyjnej. Wpis ten w niniejszej sprawie wynosi bowiem 100 zł, zaś przyznany w sprzeciwie zysk Spółki to kwota 4.102 772,89 zł. Nie można przy tym zgodzić się ze stroną skarżącą, iż argumentem przemawiającym za uwzględnieniem jej wniosku jest fakt niewyodrębnienia specjalnego funduszu, z którego środki finansowe przeznaczane byłyby na pokrycie ewentualnych kosztów związanych z prowadzonymi postępowaniami sądowymi. Każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a takim jest Spółka, wydatkuje gromadzone środki pieniężne stosownie do przedmiotu tej działalności. Obowiązkiem jednak takiego podmiotu jest to, aby w procedurze planowania wydatków uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Działalność gospodarcza częstokroć łączy się bowiem z koniecznością inicjowania różnego rodzaju postępowań sądowych, wymagających z kolei co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Tym samym nieuzasadnionym, w ocenie Sądu, jest wskazywanie przez wnioskodawczynię, iż nie może pokryć z osiągniętego zysku opłaty sądowej, którą obowiązana jest uiścić na obecnym etapie postępowania, jako świadczenia niezwiązanego z celami statutowymi Spółki. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.