II SA/Rz 29/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę K. C. na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę z uwagi na brak uiszczenia wpisu oraz przedłożenia odpisów skargi. Następnie, K. C. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z wniosku tego, jak i złożonego na wezwanie dodatkowego oświadczenia wynika, że w skład rodziny strony wchodzą: jej córka, zięć oraz czwórka wnuków w wieku: 18, 17, 12 i 7 lat. Wymienieni utrzymują się z emerytury wnioskodawczyni w kwocie 730 zł, wynagrodzenia za pracę jej zięcia w wysokości 1300 zł oraz pobieranych przez córkę świadczeń rodzinnych (853 zł) i zasiłków pielęgnacyjnych (306 zł). Załączone natomiast do wniosku dokumenty wskazują, że zięć skarżącej ma zaciągnięte dwie pożyczki pracownicze na kwoty: 5 000 zł oraz 7 000 zł (na budowę domu), których miesięczne raty wynoszą odpowiednio: 400 zł i 195 zł. Wnioskodawczyni zaciągnęła z kolei trzy pożyczki, których miesięczne raty to: 95 zł, 55 zł oraz 142 zł. W grudniu 2014 r. K. C. uzyskała zasiłek na leczenie w kwocie 300 zł, natomiast jej córka zasiłek celowy w kwocie 1 000 zł (nie został jeszcze wypłacony). Opłaty wynoszą: za prąd ok. 340 zł, wodę - 178 zł, za telefon i Internet -125 zł. Wniosku strony nie można uwzględnić. Przemawiają za tym wątpliwości co do faktycznej sytuacji materialnej rodziny, które rodzą się w związku z brakiem odpowiedzi skarżącej na kierowane do niej wezwanie. Dotyczyło ono precyzyjnego wskazania wydatków na utrzymanie rodziny, w tym leczenie, jak też na utrzymanie domu, wykazania posiadanych pojazdów mechanicznych, przeznaczenia zaciągniętych przez zięcia pożyczek oraz ewentualności pobierania dopłat w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej. Strona wezwana także została do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych jej, córki i zięcia. Odpowiadając na powyższe K. C. nadesłała wprawdzie dokumentację, z której jednak nie wynikają wszystkie żądane w wezwaniu dane. Brak jest więc wskazania wielkości miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny i domu (poza danymi dotyczącymi zużycia wody, prądu oraz kosztu korzystania z telefonu i z Internetu), jak też wydatków na leczenie (w złożonych do sprawy pismach procesowych strona powoływała się na konieczność zakupu lekarstw). Skarżąca nie wskazała także, czy rodzina posiada jakiekolwiek pojazdy mechaniczne i jakie wiążą się z tym koszty. Nie podała także, czy pobierają dopłaty do gruntów rolnych. Brak jest też informacji co do przeznaczenia jednej z pożyczek zięcia, jak też tych zaciągniętych przez stronę. Wnioskodawczyni nie nadesłała również jakiegokolwiek wyciąg z rachunku bankowego jej, córki czy zięcia. Poza tym, we wniosku złożonym na urzędowym formularzu (PPF) skarżąca podała, że jedyny dochód rodziny to jej emerytura oraz wynagrodzenie za pracę zięcia. Dopiero na skutek wezwania ujawniła, że rodzina korzysta także ze świadczeń pomocy społecznej. Instytucja prawa pomocy ma niewątpliwie wyjątkowy charakter. Przesądza o tym brzmienie art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", ustanawiającego zasadę, że to strony postępowania sądowego ponoszą wszystkie łączące się z nim koszty. Tylko w sytuacjach określonych w art. 243 i nast. P.p.s.a. możliwe jest odstąpienie od powyższego i sfinansowanie stronie przez Skarb Państwa udziału w danym postępowaniu. Następuje to w ramach prawa pomocy, które może zostać przyznane bądź w całkowitym bądź w częściowym zakresie. Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, o co ubiega się skarżąca to najszerszy przewidziany przez ustawodawcę wymiar prawa pomocy. Przyznanie wsparcia w takich granicach możliwe jest w razie wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe prawo pomocy tj. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie radcy prawnego dotyczy sytuacji, gdy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przy czym wykazanie tego także spoczywa na stronie. Dlatego też celem uzyskania prawa pomocy strona powinna złożyć jasne i pełne oświadczenie o swoim stanie rodzinnym, majątku i dochodach (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeśli zaś oświadczenie to jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych albo budzi uzasadnione wątpliwości w tym przedmiocie, unormowanie zawarte w art. 255 P.p.s.a. pozwala na wystosowanie do niej wezwania o przedstawienie dodatkowego oświadczenia i (lub) przedłożenia dodatkowych dokumentów. To od reakcji wnioskodawcy na powyższe wezwanie należy następnie rozstrzygnięcie w przedmiocie jego żądania. Strona musi się zatem liczyć z tym, że brak podania przez nią wszystkich wymaganych od niej danych bądź też tylko wybiórcza odpowiedź skutkować będzie uznaniem, że nie wykazała ona znajdowania się w sytuacji uprawniającej do przyznania jej prawa pomocy. Stanowisko takie nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.01.2009 r. I FZ 525/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taką właśnie postawę zaprezentowała strona skarżąca, która, jak to wyżej zaznaczono, nie wywiązała się w sposób pełny z obowiązku przedstawienia dodatkowych danych i nadesłania dodatkowych dokumentów. Wszelkie powstałe zaś w związku z tym wątpliwości co do sytuacji finansowej jej i jej rodziny nie pozwalają na udzielenie jej wsparcia ze środków publicznych. Należy także podkreślić, że ewentualne zwolnienie wnioskodawczyni od kosztów sądowych odniosłoby skutek "na przyszłość", a zatem dotyczyłoby kosztów, które mogłyby dopiero wystąpić na dalszych etapach postępowania. Przyznane w tym zakresie prawo pomocy nie mogłoby natomiast uchylić skutków braku uiszczenia przez stronę wpisu od jej skargi (w postaci odrzucenia tej skargi). Z powyższych powodów odmówiono przyznania K. C. prawa pomocy na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.