II SA/Rz 29/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi G. Ż. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2023 r. nr OA.7722.19.14.2023 w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 29 września 2023 r. nr NB-OK.5160.1.6.2023.JL; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącej G. Ż. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 17 listopada 2023 r. nr OA.7722.19.14.2023, wydane w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: W dniu 12 października 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") przeprowadził czynności kontrolne na działce nr [...]. Ustalono, że na ww. nieruchomości usytuowana jest altana działkowa o wymiarach 3,10 m x 3m,30 m, do której od strony północnej dobudowana jest przybudówka o wymiarach 1,90 m x 3,30 m. Altana posiada konstrukcję drewnianą, natomiast przybudówka – konstrukcję drewnianą ze ścianami z desek i blachy. Obiekt nie posiada fundamentów i został ustawiony na betonowej płycie. Ustalono ponadto, że inwestorem altany jest GZ (dalej: "skarżąca") i obiekt wykonano końcem lat 1980-tych. Organ I instancji stwierdził, że sporny obiekt został zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, tj. w sposób, o którym mowa w art. 49f ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 725) – dalej: "u.p.b.". W piśmie z 8 sierpnia 2023 r. skarżąca wniosła o prowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Postanowieniem z [...] września 2023 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], działając na podstawie art. 49g w zw. z art. 49f ust.1 pkt 1 u.p.b., nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia w terminie do 29 lutego 2024 r. dokumentów legalizacyjnych określonych w rozstrzygnięciu postanowienia i dotyczących opisanej wyżej altany na działce nr [...]. Organ I instancji wskazał przy tym, że wobec usytuowania altany w odległości 10,8 m od gazociągu wysokiego ciśnienia Ø 700 mm, z ekspertyzy wino wynikać, czy stan techniczny obiektu, biorąc pod uwagę jego lokalizację w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia, nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz pozwala na jego bezpieczne użytkowanie. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie PINB podnosząc, że wymagana dokumentacja legalizacyjna jest kosztowna. Ponadto skarżąca zakwestionowała kwalifikację obiektu jako wymagającego pozwolenia na budowę oraz ustalenie, że jego lokalizacja może stwarzać zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Postanowieniem z 17 listopada 2023 r. nr OA.7722.19.14.2023 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy opisane wyżej postanowienie PINB. W ocenie organu odwoławczego, zarówno przyjęcie, że realizacja obiektu, z uwagi na jego wymiary oraz treść przepisów obowiązujących w dacie budowy, jak i wdrożenie tzw. uproszonego postępowania naprawczego, było prawidłowe. Prawidłowo również uznał PINB, że wobec brak trwałego połączenia z gruntem, altana stanowi tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu u.p.b., niemniej okoliczność ta nie ma znaczenia dla wymagań związanych z jego budową. Stosownie bowiem do § 44 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48 z późn. zm.), pozwolenia na budowę wymaga wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków. Mając powyższe na uwadze, postanowienie organu I instancji uznać należało za odpowiadające prawu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżąca wniosła o poddanie kontroli zaskarżonego postanowienia. Skarżąca podniosła, że altana służy wyłącznie do odpoczynku i nie nadaje się do zamieszkania. Nie wymagała zatem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto jest użytkowana od końca lat 1980-tych i nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 259 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Kierując się wyżej przedstawionymi granicami kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził, że skarga okazała się zasadna, jednakże z innych przyczyn niż wynika to ze skargi. Z art. 49g ust. 21 P.b. wynika, że w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia. Zgodnie z art. 49 ust. 2 pkt u.p.b. do dokumentów legalizacyjnych należą te, do których przedłożenia została zobowiązana skarżąca. Jednym z tych dokumentów (art. 49g ust. 2 pkt 1 u.p.b.) jest obowiązkowe przedłożenie oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością (działką nr [...]) na cele budowlane, którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się kopia umowy użyczenia działki z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] zawarta [...] stycznia 2006r. Nadesłanie tej umowy do organu I instancji nastąpiło na podstawie pisma tego organu z 9 sierpnia 2022r. Z § 1 tej umowy wynika, że działka nr [...] stanowi własność Gminy Miasta [...]. W § 3 umowy postanowiono, że "biorący" (GZ i ZZ) zobowiązany jest do wykorzystania przedmiotu użyczenia pod uprawy rolne niewielkiej wartości, z uwagi na to, że uprawy te mogą być niszczone o ile inwestycja rozpocznie się w okresie wegetacji upraw rolnych przed dojrzałością zbiorczą roślin. Z umowy tej wynika, że na działce ma być realizowana inwestycja drogowa. Umowa została podpisana tylko przez jedną osobę "biorącą" i został zawarta na czas określony do czasu przekazania terenu wykonawcy inwestycji celem wykonania ulicy [...]. Wymaga podkreślenia, że z umowy użyczenia nie wynika prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższe oznacza, że wdrożenie postępowania naprawczego w oparciu o art. 49g w zw. z art. 49f ust.1 pkt 1 u.p.b. było przedwczesne. Organy nie poczyniły bowiem żadnych ustaleń w przedmiocie tego, czy Skarżąca legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością, oznaczą jako działka nr [...] na cele budowlane. Skoro Skarżąca nie dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości, to ewentualna legalizacja obiektu jest możliwa dopiero po wykazaniu, że Skarżąca posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie jest bowiem możliwe nałożenie obowiązku w drodze decyzji na podmiot, który nie jest właścicielem nieruchomości lub nie dysponuje prawem do dysponowania nieruchomością w związku z realizacją inwestycji budowlanej (por. uzasadnienie uchwały NSA z 10 stycznia 2011 r. II OPS 2/10; dostępna na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie sprawy Sad na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił postanowienia obydwu instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia wyroku.