II SA/Rz 290/11

WyrokWSA w Rzeszowie2011-05-30

Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Anna Bembenek, Ewa Partyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy są zobowiązani do zwrotu odszkodowania, które nie zostało przez nich faktycznie pobrane, a jedynie złożone do depozytu sądowego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób wystarczający stanu faktycznego sprawy, w szczególności kwestii faktycznego pobrania odszkodowania przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców. Sąd podkreślił, że zwrot odszkodowania jest warunkiem zwrotu nieruchomości, ale odszkodowanie to musi być uprzednio faktycznie pobrane lub pobrane w drodze fikcji prawnej przewidzianej w Kodeksie cywilnym. Organy błędnie zinterpretowały dowody dotyczące złożenia kwoty do depozytu sądowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców W.S. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1976 r. pod budownictwo jednorodzinne, która nie została wykorzystana na ten cel. Organy administracji orzekły o zwrocie części nieruchomości, zobowiązując spadkobierców do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Spadkobiercy kwestionowali obowiązek zwrotu odszkodowania, twierdząc, że ani oni, ani ich poprzednik prawny go nie otrzymali. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił poprzednie decyzje, wskazując na konieczność wyjaśnienia kwestii faktycznego pobrania odszkodowania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organy utrzymały w mocy decyzję o zwrocie nieruchomości i obowiązku zwrotu odszkodowania, co doprowadziło do kolejnej skargi do WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody P. z dnia [..] lutego 2011 r. oraz stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie SO del. Anna Bembenek/spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 24 maja 2011 r. sprawy ze skargi A. S., Z. S. i J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. YYYXXXXXXYYYYYYyyyyyyyyyxxxxeodezyjnej nie budzi wątpliwoąści, iz /17 i 2130/20 stanowią własność Skarbu Państwa.om odpowiada wyW dniu [..] września 2008r. wpłynął do Starostwa Powiatowego w R. wniosek następców prawnych W.S. – Z.S., K.S., A.S. i J.S. o zwrot nieruchomości położonej w O., odpowiadającej obecnym działkom nr [..]/2, [..]/3 i części działki nr [..]/11, wydzielonym z działki nr [..], wywłaszczonej w 1976r. z przeznaczeniem pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne i nie wykorzystanej dotychczas na powyższy cel. W uzasadnieniu wniosku m.in. podano, że poprzednik prawny wnioskodawców – W.S. nie otrzymał odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Decyzją z dnia [..] czerwca 2009r. nr [...] Starosta R.-S. orzekł o zwrocie działek nr [..]/13 , [..]/14, [..]/17 i [..]/20 na rzecz wnioskodawców po ¼ części zobowiązując ich jednocześnie do zwrotu w terminie 30 dni od daty , w której decyzja zwrotowa stanie się ostateczna , zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie 2.306,03 zł, w tym w kwocie 1923,27 zł za działki nr [..]/13 i [..]/14 stanowiące na dzień wydania decyzji własność Gminy O. i w kwocie 382,76 zł za działki nr [..]/17 i [..]/20 stanowiące na dzień wydania decyzji własność Skarbu Państwa. Od powyższej decyzji wnioskodawcy złożyli odwołanie , w którym zakwestionowali zasadność obciążenia ich obowiązkiem zwrotu odszkodowania, którego ani oni, ani ich poprzednik prawny nie otrzymali. Nadto podnieśli, iż występowali o zwrot nieruchomości o powierzchni 0,1574 ha, natomiast decyzja zwrotowa dotyczy nieruchomości o powierzchni o 0,0110 ha mniejszej. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda P. decyzją z dnia [..].10.2009r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na w/w decyzję Wojewody P. Z.S., A.S. i J.S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jej uchylenie. Wyrokiem z dnia 24 marca 2010r. , sygn. akt II SA/Rz 7/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił obie w/w decyzje stwierdzając , że nie zostały wyjaśnione kwestie zasadnicze dla rozstrzygnięcia sprawy ,przez co doszło do naruszenia art. 7, 77 par.1 i art. 107 par.1 k.p.a. Sąd polecił organom objęcie rozstrzygnięciem całego wniosku stron , nakazał wyjaśnienie spornej kwestii wypłaty W. S. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz ustalenie , czy Skarb Państwa nie był dłużnikiem W.S. z innych jeszcze tytułów , w związku z którymi mogło się toczyć postępowanie o złożenie świadczenia do depozytu sądowego. Dokonując oceny prawnej Sąd nadto krytycznie odniósł się do wykładni art. 140 u.g.n. dokonanej przez organ II instancji wyrażając jednocześnie stanowisko, że oparcie się tylko na literalnej treści w/w przepisu stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi , takimi jak ochrona prawa własności i równości obywateli wobec prawa. Powołując się na poglądy judykatury Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż dokonana nowelizacja art. 140 ust.1 u.g.n. miała na celu oderwanie obowiązku zwrotu odszkodowania ustalonego w drodze decyzji od faktu jego rzeczywistego pobrania . W ocenie Sądu odszkodowanie , które ma podlegać zwrotowi musiało być uprzednio nie tylko ustalone stosowną decyzją , lecz również pobrane – faktycznie lub w drodze zastosowania fikcji prawnej, na którą zezwala brzmienie art. 470 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny ( Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm. ), według którego ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia. Sąd podkreślił również, że w sytuacji, gdy okoliczności sprawy są sporne i wyczerpane zostały przez orzekające organy wszystkie dostępne możliwości ich wyjaśnienia , wszelkie niejasności powinny być interpretowane na korzyść strony, bowiem taki nakaz wynika z art. 8 k.p.a. , który statuuje zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [..] grudnia 2010r. nr [...] Starosta R.-S. na podstawie art.136 ust.3, art.137, art. 139 , art. 140 , art. 142 w zw. z art. 216 ust.1 , art. 217 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. , nr 261, poz. 2603 ze zm. – t.j. ) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. , nr 98 , poz. 1071 t.j. ze zm.) orzekł o zwrocie prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [..]/13 o pow. 0, 05939 ha oraz nr [..]/14 o pow. 0,0682 ha stanowiące własność Gminy O. oraz działki nr [..]/17 o pow. 0,0133 ha i nr [..]/20 o pow. 0,0110 stanowiące własność Skarbu Państwa po ¼ części na rzecz Z.S., A.S., J.S. i K.S. (pkt 1 decyzji) , ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 1476,54 zł, w tym w kwocie 1231,45 zł za działki stanowiące własność Gminy O. i w kwocie 245,09 zł za działki stanowiące własność Skarbu Państwa oraz zobowiązał Z.S., A.S., J.S. i K.S. do zwrotu tego odszkodowania na rzecz Gminy O. i na rzecz Skarbu Państwa w terminie 30 dni liczonym od daty , kiedy decyzja stanie się ostateczna ( pkt 2 decyzji) , odmówił zwrotu działki nr [..]/7 o pow. 0,0110 ha będącej własnością Skarbu Państwa pozostającej w użytkowaniu Gminy O. (pkt 3 decyzji) oraz orzekł, iż ostateczna decyzja o zwrocie stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej ( pkt 4 decyzji). Po rozpatrzeniu odwołania Z.S., A.S. i J.S. od powyższej decyzji Wojewoda P. decyzją z dnia [..] lutego 2011r. znak : [..] utrzymał ją w mocy . W pisemnych motywach rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił, że zarządzeniem nr [..]/76 Naczelnika Gminy w O. z dnia [..] grudnia 1976r. , ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. nr [..] poz. 32-35 została wywłaszczona m.in. działka nr [..]/2 ,położona w O., powstała z podziału działki nr [..] na działki nr [..]/1 i [..]/2, stanowiąca własność poprzednika prawnego wnioskodawców – W.S. Spadek po W.S. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 05 sierpnia 2008r. sygn. akt I Ns 321/08 nabyli Z.S., K.S., J.S. i A.S. po ¼ części. Celem wywłaszczenia było ustalenie granic terenów budowlanych na podstawie art. 8 ustawy z 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi ( Dz.U. nr 27, poz. 216 z 1969r. ). Odszkodowanie za działkę nr [..]/2 o pow. 0,1574 ha ustalono decyzją Naczelnika Gminy w O. z dnia [..].10.1978r. znak: [..] na kwotę 7.162 zł. Decyzja ta uprawomocniła się z dniem [..].10.1978r. Kwota odszkodowania nie została podjęta przez W.S. w terminie określonym w decyzji. W związku z powyższym Bank Spółdzielczy w O. wystąpił do Sądu Rejonowego w Ropczycach o zezwolenie na złożenie świadczenia do depozytu sądowego. Sąd uwzględnił wniosek banku co do kwoty 4.245 zł . Następnie w latach 1981-1983 pod sygn. I Ns 164/83 z wniosku Banku Spółdzielczego w R. Oddział w O. przy udziale W.S. prowadzone było postępowanie o wypłatę kwoty 4.245 zł z depozytu sądowego, które zakończyło się uwzględnieniem wniosku, co oznaczałoby wypłatę tego świadczenia W.S. Kwota 4.245 zł po waloryzacji wskaźnikami cen i usług konsumpcyjnych ogłoszonymi przez GUS odpowiada aktualnie kwocie 1476,54 zł. Działka nr [..]/2 (wraz z innymi) zniosła się do nowopowstałej działki nr [..], która następnie została podzielona na działki nr [..]/1, [..]/2, [..]/3, [..]/4 , [..]/5 , [..]/6 , [..]/7, [..]/8, [..]/9 , [..]/10 i [..]/11. W celu dokonania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości działka nr [..]/2 została podzielona na działki nr [..]/12 i [..]/13 , działka nr [..]/3 została podzielona na działki nr [..]/14 i [..]/15 a działkę nr [..]/11 podzielono na nowe działki nr [..]/16, [..]/17, [..]/18, [..]/19, [..]/20, [..]/21 i [..]/22. Z uwagi na to, że część nieruchomości wywłaszczonej została zajęta pod drogę publiczną postanowiono ją wydzielić , oznaczając ją jako dz. nr [..]/7 o pow. 0,0110 ha. Dokonując tej czynności organ I instancji ustalił, że powierzchnia wywłaszczonej nieruchomości uległa zmniejszeniu. Wnioskowany do zwrotu grunt stanowią nowo powstałe działki nr [..]/13, [..]/14 , [..]/17 i [..]/20 o łącznej pow. 0,1464 ha położone w O. Ponieważ w wyniku przeprowadzonych w dniu [..].09.2008r. oględzin w/w nieruchomości stwierdzono , że jest ona użytkowana rolniczo i nigdy nie była wykorzystana na cele budownictwa mieszkaniowego , spełnione zostały przesłanki do orzeczenia jej zwrotu , o których mowa w art. 136 ust.3 w zw. z art. 137 ust.1 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r., nr 261, poz.2603 ze zm.). Zgodnie z art. 140 w/w ustawy w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca obecnemu właścicielowi ustalone w decyzji odszkodowanie. Zwracane odszkodowanie podlega waloryzacji . Takiego obowiązku dokonał organ pierwszej instancji w pkt 2 zaskarżonej decyzji , zobowiązując wnioskodawców do zwrotu kwoty 1.476, 54 zł . Powyższa kwota ustalona została w wyniku waloryzacji kwoty 4.245 zł wskaźnikami cen i usług konsumpcyjnych ogłoszonych przez GUS . W myśl art. 140 u.g.n. spadkobiercy byłego właściciela zobowiązani są do zwrotu odszkodowania ustalonego w decyzji z dnia [..].10.1978r. , t.j. kwoty 7.162 zł. Jednakże dokonując waloryzacji kwoty 4.245 zł organ pierwszej instancji uwzględnił zalecenia WSA w Rzeszowie , co do interpretacji prawa na korzyść strony. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ stwierdził, iż złożone przez odwołujące się strony oświadczenia , że W.S. nie otrzymał odszkodowania za wywłaszczony grunt oraz, że jego spadkobiercy nigdy tego odszkodowania nie otrzymali , w świetle dowodu przedstawionego w piśmie Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 26.10.2010r. nie mogą mieć wpływu na dokonanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości bez zwrotu waloryzowanego odszkodowania. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyli A.S., Z.S. i J.S. domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia na swoją rzecz od organu kosztów postępowania. W skardze po zrelacjonowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania zarzucili , iż organ odwoławczy niesłusznie ustalił , że spadkobiercy po W.S. są zobowiązani do zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość , uznając argumenty organu I instancji za wystarczające, nie biorąc po uwagę argumentów strony odwołującej się oraz błędnie interpretując pismo Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 27.10.2010r. W ocenie skarżących organy obu instancji w toku przewlekłego postępowania nie tylko nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego ale również nie dołożyły należytej staranności , aby ustalić fakty istotne z punktu widzenia przyszłego rozstrzygnięcia. Skarżący podnieśli także , iż w toku ponownego rozpoznania sprawy nie zostały wykonane zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 24 marca 2010r. , w tym nie zrealizowano powinności działania z poszanowaniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa , o której mowa w art. 8 k.p.a. Wojewoda P. wniósł o oddalenie skargi podnosząc, iż sprawa została rozstrzygnięta po wnikliwej analizie akt a przesłanki podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia zostały wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył,co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 1997r. oraz art. 1 par.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153,poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta wykonywana jest w aspekcie zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 par.2 cytowanej ustawy). Zakres tej kontroli wyznacza art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270 ze zm.) , zwanej dalej p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy , nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza , że w postępowaniu sądowo-administracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów . W oparciu o przepis art. 145 par.1 pkt 1 p.p.s.a. , Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości lub w części , jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując tak zakreślonej kontroli decyzji Wojewody P. z dnia [..] lutego 2011r. [...] orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty R.-S. z dnia [..].12.2010r. znak ; [..] o zwrocie prawa własności nieruchomości położonej w O., oznaczonej jako działki nr [..]/13, [..]/14, [..]/17 i [..]/20 na rzecz spadkobierców po byłym właścicielu za zwrotem odszkodowania w kwocie 1476,54 zł oraz o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..]/7 , Sąd stwierdza , iż skarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 par.1, art. 80 i art.107 par.3 k.p.a. Konsekwencją naruszenia powyższych przepisów jest nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy , co słusznie zarzucają skarżący. Przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określone zostały w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.:DZ.U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) , zwanej dalej u.g.n. Zgodnie z art. 136 ust.3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części , jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu . Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty , wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej , który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W myśl art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu , jeżeli : 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia ,w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna , nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna , cel ten nie został zrealizowany, przy czym jeżeli w przypadku , o którym mowa w ust.1 pkt 2 , cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości , zwrotowi podlega pozostała część. Na podstawie art. 216 ust.1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi ( DZ. U. z 1969r. nr 27, poz. 216, z 1972r. nr 49, poz. 312 oraz z 1985r. nr 22, poz. 99). Kwestię dotyczącą zwrotu odszkodowania reguluje art. 140 u.g.n., zgodnie z którym (w brzmieniu aktualnym na dzień orzekania) w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego , w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu , ustalone w decyzji odszkodowanie , a także nieruchomość zamienną , jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania (ust.1) . Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji , z tym że jego wysokość po waloryzacji , z zastrzeżeniem art. 217 ust.2 , nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu , a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej , nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa ( ust.2 ). Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości , zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości ( ust.3 ). W sprawie jest bezsporne , iż opisana we wniosku nieruchomość podlega uregulowaniom rozdziału 6 działu III u.g.n. Poza sporem pozostaje także , iż wniosek dotyczy pierwotnej działki nr [..]/2 o pow. 0,1574 ha a także , iż z żądaniem zwrotu występują wszyscy następcy prawni wywłaszczonego właściciela. W tych okolicznościach i w kontekście wyżej przytoczonych uregulowań ustawowych rzeczą organu przy rozpoznawaniu wniosku było w pierwszej kolejności ustalenie, jakim obecnym działkom odpowiada wywłaszczona nieruchomość , czyją aktualnie własność działki te stanowią oraz , czy została wykorzystana na cel wskazany w akcie wywłaszczającym. Ustalenie aktualnego właściciela działek objętych wnioskiem jest istotne w kontekście art. 140 ust.1 u.g.n. , który mówi o zwrocie odszkodowania Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego , w zależności od tego , kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu a także w kontekście rozważenia, czy w sprawie w zakresie dotyczącym nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa orzekał organ podlegający wyłączeniu na podstawie art. 24 par.1 pkt 1 k.p.a. Tymczasem w uzasadnieniu skarżonej decyzji brak jest jakiegokolwiek wyjaśnienia, na podstawie jakich dowodów organ ustalił obecnych właścicieli działek podlegających zwrotowi jak również właściciela działki , co do której orzeczono o odmowie zwrotu. W aktach sprawy administracyjnej zalegają wprawdzie wypisy z rejestru gruntów dotyczące działki nr [..]/11 , z której zostały wydzielone działki nr [..]/17 i [..]/20 , lecz zgodnie z treścią tego dokumentu nieruchomością włada Urząd Gminy O. a właściciel nieruchomości nie jest ustalony. W aktach sprawy brak jest natomiast zarówno wypisu z rejestru gruntów dotyczącego działki nr [..]/6 , z której wydzielono działkę nr [..]/7 jak i dokumentu wskazującego , iż stanowi ona część drogi publicznej. Nadto organ nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości , z jakiej przyczyny dokonano odmowy zwrotu działki nr [..]/7. Wprawdzie w uzasadnieniu skarżonej decyzji znajduje się akapit mówiący o tym, że część wywłaszczonej nieruchomości została zajęta pod drogę publiczną i z tego powodu postanowiono ją wydzielić , oznaczając jako działkę nr [..]/7 o pow. 0,0110 ha lecz jednocześnie w zdaniu następnym uzasadnienia stwierdza się, że wnioskowany do zwrotu grunt stanowią jedynie nowo powstałe działki nr [..]/13, [..]/14, [..]/17 i [..]/20 o łącznej powierzchni 0,1464 ha, co jest sprzeczne ze stanem faktycznym, gdyż wniosek dotyczy pierwotnej działki nr [..]/2 o pow. 0,1574 ha , której obecnie odpowiadają działki nr [..]/13, [..]/14, [..]/17 i [..]/20 oraz dz. nr [..]/7. Jeżeli w ocenie organu wniosek nie obejmował działki nr [..]/7 , to zbędnym było orzekanie o odmowie jej zwrotu, Jeżeli natomiast wniosek dotyczył nieruchomości odpowiadającej wywłaszczonej działce nr [..]/2 a działka nr [..]/7 wraz z działkami nr [..]/13, [..]/14, [..]/17 i [..]/20 tworzy obszar odpowiadający ze względu na położenie i powierzchnię pierwotnej działce nr [..]/2 to organ w pisemnych motywach rozstrzygnięcia obowiązany był wyjaśnić, z jakich przyczyn negatywnie rozstrzyga o wniosku stron w zakresie dotyczącym działki nr [..]/7 . Jeżeli przyczyny nie uwzględnienia wniosku w tym zakresie wywodzi z faktu, iż nieruchomość w tej części wchodzi w skład drogi o statusie drogi publicznej , to winien uprzednio wykazać dowodowo fakt leżący u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia o wniosku strony oraz przedstawić argumentację prawną w powyższym zakresie. Z przyczyn wyżej wskazanych uznać należy, iż obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych wyznaczonych normą prawa materialnego nie został w toku rozpoznania sprawy w pełni wykonany, czym naruszone o zarówno ogólną zasadę ustalania prawdy obiektywnej , o której mowa w art. 7 k.p.a. jak i przepisy procesowe stanowiące konkretyzację tejże zasady , obligujące organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 par.1 k.p.a. ) , oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego , czy dana okoliczność została udowodniona ( art. 80 k.p.a.) oraz przedstawienia w uzasadnieniu decyzji dowodów , na których oparto ustalenia faktyczne (art. 107 par.3 k.p.a. ). Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ , którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W uzasadnieniu wyroku z dnia 24 marca 2010r. , sygn. akt II SA/Rz 7/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzje organów obu instancji nakazując objęcie rozstrzygnięciem całego wniosku stron oraz nakazał wyjaśnienie spornej kwestii wypłaty W.S. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz ustalenie , czy Skarb Państwa nie był dłużnikiem W.S. z innych jeszcze tytułów , w związku z którymi mogło się toczyć postępowanie o złożenie świadczenia do depozytu sądowego. Dokonując oceny prawnej Sąd nadto krytycznie odniósł się do wykładni art. 140 u.g.n. dokonanej przez organ II instancji wyrażając jednocześnie stanowisko, że oparcie się tylko na literalnej wykładni w/w przepisu stałoby w sprzeczności z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi , takimi jak ochrona prawa własności i równości obywateli wobec prawa. Powołując się na poglądy judykatury Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż dokonana nowelizacja art. 140 ust.1 u.g.n. miała na celu oderwanie obowiązku zwrotu odszkodowania ustalonego w drodze decyzji od faktu jego rzeczywistego pobrania . W ocenie Sądu odszkodowanie , które ma podlegać zwrotowi musiało być uprzednio nie tylko ustalone stosowną decyzją , lecz również pobrane – faktycznie lub w drodze zastosowania fikcji prawnej, na którą zezwala brzmienie art. 470 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny ( Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm. ), według którego ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia. Sąd podkreślił również, że w sytuacji, gdy okoliczności sprawy są sporne i wyczerpane zostały przez orzekające organy wszystkie dostępne możliwości ich wyjaśnienia , wszelkie niejasności powinny być interpretowane na korzyść strony, bowiem taki nakaz wynika z art. 8 k.p.a. , który statuuje zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Uzasadnienie skarżonej decyzji wskazuje, iż wyżej przedstawione wskazania co do dalszego postępowania nie zostały w pełni wykonane. Organ uchylił się bowiem od wyjaśnienia okoliczności wskazanych przez Sąd . Sądową wykładnię art. 140 u.g.n. odczytał jako obowiązek przyjęcia do waloryzacji kwoty niższej niż ustalona w decyzji. Stanowisko to nie jest prawidłowe i wskazuje na błędne zrozumienie oceny prawnej zaprezentowanej w wyroku. Podkreślić należy, iż zgodnie z wykładnią zaprezentowaną w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 24 marca 2010r. , którą Sąd orzekający w pełni podziela , przepis art. 140 u.g.n. w aktualnym brzmieniu formułuje obowiązek zwrotu pobranego odszkodowania , przy czym pod pojęciem pobranego odszkodowania rozumieć należy zarówno odszkodowanie faktycznie pobrane jak również odszkodowanie pobrane w drodze zastosowania fikcji prawnej, na którą zezwala brzmienie art. 470 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny ( Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm. ). Przy takim rozumieniu analizowanego przepisu organ winien ocenić , czy zgodne oświadczenia wnioskodawców są wystarczającym dowodem pozwalającym ustalić , że odszkodowanie nie zostało pobrane przez ich poprzednika prawnego , a w przypadku , gdy oświadczeniom tym da wiarę , dokonać analizy wszystkich zebranych w sprawie na tę okoliczność dowodów , w tym dowodu z pisma informacyjnego Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 27.10.2010r. . Przedstawiona w uzasadnieniu skarżonej decyzji interpretacja tego pisma jest sprzeczna z jego literalnym brzmieniem . Wbrew ustaleniom organu informacja , że pod sygn. I Ns 164/83 z wniosku Banku Spółdzielczego w R. Oddział w O. przy udziale W.S. toczyło się postępowanie o wypłatę z depozytu sądowego kwoty 4.245 zł a wniosek został uwzględniony nie oznacza, że świadczenie z depozytu sądowego wypłacono W.S. Zgodnie z treścią analizowanej informacji w sprawie o wypłatę świadczenia z depozytu sądowego wnioskodawcą był Bank Spółdzielczy w R. Oddział w O. , W.S. miał natomiast w tej sprawie status uczestnika. Wbrew ocenie organu wypłata zatem świadczenia z depozytu sądowego nie mogła nastąpić na rzecz uczestnika lecz na rzecz wierzyciela będącego wnioskodawcą. Analizowane pismo, w zakresie , w jakim dotyczy sprawy I Ns 164/83, jest zatem dowodem na to, iż dłużnik nie zwolnił się skutecznie z zobowiązania przez złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, ponieważ wybrał z depozytu sądowego świadczenie pieniężne zanim zdążył to uczynić wierzyciel. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uzupełni materiał dowodowy w zakresie wyżej w uzasadnieniu wyroku wskazanym i dokona oceny zebranych dowodów z uwzględnieniem wymogów art. 77 par.1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przy uwzględnieniu oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 par.1 pkt 1c p.p.s.a. , art. 152 p.p.s.a. oraz art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło