II SA/Rz 293/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący: SWSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia I. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia adwokata. J. S. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł. od wniesionej przez siebie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...]zwrócił się o zwolnienie od niego; w złożonym następnie na wezwanie Sądu urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF rozszerzył jego zakres na zwolnienie od kosztów sądowych (w całości) i ustanowienie adwokata. W wyniku rozpoznania tego wniosku, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 10 lipca 2008 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na niewykazanie przez niego przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku (brak wyjaśnienia – pomimo kierowanych do niego wezwań - rozbieżności pomiędzy obecnym wnioskiem a składanym uprzednio w sprawie o sygn. akt II SA/RZ 419/06; dot. one wskazania aktualnych adresów zamieszkania L. S. i A. S., udzielenia informacji nt. różnicy powierzchni posiadanej nieruchomości rolnej oraz przedstawienia dowodów potwierdzających utratę prawa do emerytury przez żonę skarżącego). J. S. pouczony o prawie wniesienia od powyższego postanowienia sprzeciwu taki wniósł (nadesłane łącznie 2 pisma opatrzone datą 19 lipca 2008 r., zatytułowane "odwołanie – zażalenie"), wskazując iż jest ono bezzasadne, wbrew rzeczywistym faktom. Podniósł, iż w dalszym ciągu popiera wniosek o zwolnienie od wszystkich kosztów sądowych stwierdzając równocześnie, że przysługuje mu prawo do pomocy prawnej w tym zakresie i do adwokata. Jednocześnie potwierdził posiadanie nieruchomości rolnej o powierzchni jak w złożonym w niniejszej sprawie wniosku (nie wie "skąd się wzięła" zawyżona powierzchnia wykazana we wniosku w sprawie II SA/RZ 419/06), ponownie oświadczył iż żona od 1 października 2007 r. nie ma prawa do renty (ZUS odmówił jej także prawa do emerytury), zaś L. i A. S. szukają pracy za granicą. Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W wyniku dokonanej przez Sąd ponownej oceny złożonego wniosku stwierdzono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. adwokata) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 2 P.p.s.a, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 P.p.s.a. Analiza sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz dochodów J. S. pozwala uznać, że nie będzie on w stanie ponieść w rozpoznawanej sprawie kosztów sądowych. Przemawiają za tym okoliczności wskazane we wniosku PPF, dodatkowych oświadczeniach oraz w złożonym sprzeciwie, a dotyczące w głównej mierze wysokości dochodów będących do dyspozycji skarżącego i pozostającej na jego utrzymaniu żony. Jedynym ich stałym źródłem jest pobierana przez niego renta w kwocie 936 zł. netto, która odnoszona do kosztów utrzymania 2 osób z pewnością nie może być uznana za znaczną. Wg dokonanej oceny umożliwia ona zaspokojenie tylko ich podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych (zakup żywności, odzieży, opłaty, wydatki związane ze stanem zdrowia itp.). Wygospodarowanie z niej dodatkowych środków na pokrycie kosztów sądowych bądź to już wymaganych (wpis od skargi) lub też mogących wystąpić po stronie skarżącego w przyszłości (opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi, wpis od skargi kasacyjnej) nie mogłoby jednak nastąpić bez uszczerbku dla koniecznego utrzymanie jego i żony, mimo że wszystkie te opłaty w sprawie objętej skargą są stosunkowo niskie (po 100 zł.). W tym zakresie za wystarczające do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych uznano złożone przez J. S. oświadczenia co do liczby osób z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym, tj. żony, posiadanych przez nich dochodów (renta skarżącego) i składników majątkowych: dom o pow. 123 m² z pow. mieszkalną 98 m², garaż z budynkiem gospodarczym, nieruchomość rolna o pow. 1,52 ha. Nie bez znaczenia pozostaje także sygnalizowane zadłużenie w banku, mimo braku określenia jego wysokości i ponoszonych z tego tytułu spłat. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata należy uznać go za nieuzasadniony. Inicjatywa co do wykazania ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (niezależnie od jego zakresu) spoczywa na osobie wnioskującej, z którego to obowiązku wnioskodawca się nie wywiązał. Związane jest to z brakiem wyczerpujących informacji co do kwestii o które był wzywany, a odnoszącymi się do jego sytuacji rodzinnej (wyjaśnienia czy L. i A. S. nadal pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym), majątkowej (wielkości posiadanego gospodarstwa) oraz uzyskiwanych przez domowników dochodów. Potrzeba występowania w postępowaniu sądowym przez adwokata nie została też przez skarżącego w żaden sposób uprawdopodobniona. Dlatego też nie może on liczyć na pozytywne rozpatrzenie wniosku w tej części, mimo że brak dokładnych informacji w w/w zakresie pozwolił na przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych. Prowadziłoby do naruszenia ustawowych zasad jego przyznawania, dając tym samym przyzwolenie stronom postępowania do niestosowania się do kierowanych do nich wezwań, mimo że mają one oparcie w przepisach (art. 255 P.p.s.a.). Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę skarżącego na wyjątkowy charakter prawa pomocy, który przede wszystkim w zakresie całkowitym ograniczony jest do szczególnie uzasadnionych przypadków, np. brak lub bardzo niskie (symboliczne) dochody, brak własnego mieszkania (domu). Wynikającą bowiem z art. 199 P.p.s.a. zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie; dotyczy to wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, a więc także skarżącego. Z tej przyczyny, wobec niewykazania przez wnioskodawcę przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.