II SA/Rz 296/16

Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 kwietnia 2016 r. wniosku A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego W następstwie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 400 zł od skargi na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej skarżąca: A Sp. z o.o. z siedzibą w [...], zwana dalej "Spółką" reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek pod kątem spełnienia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami), zwanej dalej "P.p.s.a.", wedle którego przesłankę częściowego przyznania prawa pomocy stanowi brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania wskazał, że szczególną okolicznością wskazującą na potrzebę udzielenia stronie – osobie prawnej prawa pomocy nie jest ani strata w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą ani fakt prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2014r, sygn. akt II FZ 1589/14). W ocenie referendarza sądowego Spółka ciągle aktywnie funkcjonuje w obrocie gospodarczym oraz reguluje swoje zobowiązania, co potwierdzają przedłożone wyciągi za okres do 7 stycznia 2016 r. Ponadto dane, w oparciu o które podejmowana jest decyzja co do zasadności przyznania prawa pomocy, winny być aktualne, a przedłożone dokumenty obrazują sytuację materialną Spółki najpóźniej na 31 lipca 2015 r. Spółka, tak jak w innych postępowaniach prowadzonych przed tut. Sądem, nadal występuje za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika, na którego rachunek dotychczas tj. w kwietniu, maju, wrześniu, październiku i grudniu 2015 r. wpływało po 1. 200 zł za każdy z tych miesięcy. Spółka nie wykazała zatem, że nie ma środków pieniężnych na uiszczenie kwoty 400 zł tytułem wpisu od skargi, jak również ewentualnych dalszych kosztów postępowania. W sprzeciwie od tego postanowienia Spółka zarzuciła błędną wykładnię oraz w rezultacie niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie wykazano spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 P.p.s.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jakim jest odmowa przyznania prawa pomocy Spółce w sytuacji, gdy obiektywne okoliczności wskazują na zasadność jej przyznania. Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie Spółki od kosztów sądowych. Wyjaśniła, że od stycznia 2016 r. na Spółkę nałożono ponad piętnastoma decyzjami kary pieniężne w wysokości po 12. 000 zł, konto Spółki zostało zajęte na poczet egzekucji, a Spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań. Pomimo trudności ciągle prowadzi działalność gospodarczą, co jednak nie jest równoznaczne z tym, że jej stan finansowy umożliwia partycypację w kosztach postępowania sądowego. Co więcej: jej stan finansowy mimo starań nie dostarcza możliwości poniesienia tych kosztów. Przedłożone dokumenty w jej ocenie w pełni obrazują jej sytuację finansową. Wskazała, że nie dysponuje środkami, które są wystarczające na pokrycie kosztów postępowania, a ich zapłata mogłaby znacznie nadwerężyć jej budżet. Spełnia zatem przesłankę przyznania jej prawa pomocy określoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie dlatego też zaskarżone postanowienie utrzymano w mocy na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. Przewiduje on, że rozpoznając sprzeciw Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu, argumenty przedstawione przez referendarza sądowego dotyczące oceny możliwości finansowych Spółki są prawidłowe. Wbrew zatem twierdzeniom strony, nie zostały przedstawione żadne wyjątkowe okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością jej żądania. Pomimo straty za poprzedni rok obrachunkowy, jak też pomimo egzekucji nałożonych na nią kar pieniężnych, Spółka nadal pozostaje w obrocie gospodarczym, kontynuując prowadzoną działalność. Należy przy tym podkreślić, że strata ta miała incydentalny charakter, bowiem za 2014 r. Spółka uzyskała zysk. Poza tym, strata sama w sobie jako jedynie wynik porównania przychodów i kosztów ich uzyskania nie jest miarodajna dla oceny rzeczywistej kondycji finansowej podmiot gospodarczego. Podmiot ten posiada bowiem legalne instrumenty równoważenia tych dwóch pozycji celem zminimalizowania obciążeń podatkowych. Zwrócenia uwagi wymaga także, iż pomimo, iż saldo rachunku bankowego strony na dzień 2 marca 2016 r. wynosiło 0 zł, to wyciąg ten jednoznacznie wskazuje, że Spółka reguluje na bieżąco swojej zobowiązania, w tym z tytułu obsługi prawnej (kwoty po 1200 zł przekazane na konto pełnomocnika w kwietniu, maju, wrześniu, październiku i grudniu 2015 r.). Trudno więc w takiej sytuacji przyjąć, że nie jest ona w stanie uiścić dodatkowo kwoty 400 zł tytułem wpisu od złożonej w niniejszej sprawie skargi, jako kwoty niższej od wysokości należności wynikających z prywatnoprawnych zobowiązań, które na bieżąco realizuje. Środki na własną działalność Spółka uzyskuje regularnie – jak wynika to z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego – dzięki wpłatom od jej prezesa zarządu, będącego jednocześnie jedynym jej wspólnikiem. Okoliczność, że kwestia ta nie została formalnie uregulowana poprzez zmianę umowy Spółki w zakresie dopłat wspólnika (przewidzianych w art. 177 Kodeksu spółek handlowych) nie może mieć dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku żadnego znaczenia Jak bowiem słusznie podkreślił referendarz sądowy, nie ma przeszkód, a przynajmniej nie zostały one wykazane, by doszło do zmiany umowy w takim przedmiocie. Ponadto, Sąd podziela poglądy orzecznictwa sądowego, z którego wynika, że koszty postępowania sądowego stanowią normalny koszt prowadzonej działalności gospodarczej. Od podmiotu działalność taką prowadzącego można więc wymagać, by był przygotowany na tego rodzaju ewentualność. I tak np. z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2008 r. (I FZ 265/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wynika, że przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych. Wobec więc okoliczności wynikających z wniosku i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zasadnie referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia kosztów sądowych. Nie wykazała ona bowiem żadnych szczególnych przyczyn, dla których zasadne byłoby odstąpienie w jej wypadku od reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199 P.p.s.a.). Prawo pomocy skierowane jest bowiem do podmiotów o trudnej sytuacji finansowej, z której nie są w stanie samodzielnie wyjść, nie ma natomiast zmierzać do ochrony majątku prywatnego takich podmiotów. Dlatego też zapadłe w przedmiocie prawa pomocy orzeczenie utrzymano w mocy w oparciu o art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.