II SA/Rz 296/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty zasiłku okresowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) po rozpatrzeniu odwołania M.M. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty zasiłku okresowego utrzymało ją w mocy, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej "K.p.a.". Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Burmistrz [...] przyznał M.M. od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 30 kwietnia 2016 r. zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności w kwocie 167,50 zł. W dniu 29 marca 2016 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęło pismo M.M. informujące o tym, że w marcu 2016 r. uzyskał on dochód za pracę dorywczą w wysokości 336 zł. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód rodziny wymienionego w marcu 2016 r. wyniósł 1029 zł, w sytuacji gdy kryterium dochodowe dla rodziny wynosiło 1028 zł, zaś w świetle art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), zwanej dalej u.p.s." zasiłek okresowy w przypadku rodziny ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Dlatego też wymieniona decyzja z dnia [...] stycznia 2016 r. została uchylona od dnia 5 kwietnia 2016 r. w całości decyzją Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...]. Z uwagi na naruszenie prawa strony do czynnego udziału w sprawie rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]. Kolejno wydaną w sprawie decyzją tj. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Burmistrz [...] uchylił od dnia 1 kwietnia 2016 r. w całości swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r. SKO decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] uchyliło to ostatnie rozstrzygnięcie i umorzyło postepowanie w sprawie uchylenia od dnia 1 kwietnia 2016 r. decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. W uzasadnieniu zwróciło uwagę na niemożność wydania decyzji na mocy art. 106 ust. 5 u.p.s. z uwagi na jej wsteczny charakter, brak podstaw do stwierdzenia nienależnie pobranego świadczenia oraz fakt upływu okresu, na który świadczenie przyznano. W dniu 13 grudnia 2016 r. M.M. złożył wniosek o wydanie decyzji w związku z "niedokonaniem wypłaty zasiłku okresowego w miesiącu kwietniu 2016 r. Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Burmistrz [...] odmówił M.M. wypłaty zasiłku okresowego za okres od 1 do 30 kwietnia 2016 r. w kwocie 167,50 zł, wskazując na brak spełniania przez wymienionego warunków do jego pobierania w tym okresie (przekroczenie kryterium dochodowego). M.M. odwołał się od tej decyzji. Na skutek powyższego SKO, decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu I instancji. Kolegium podkreśliło, że zakwestionowana decyzja została podjęta na podstawie prawidłowo ustalonych istotnych okoliczności faktycznych, z których wynikało, że w marcu 2016 r. zmieniła się sytuacja dochodowa strony, o czym ona sama poinformowała, a która skutkowała przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania zasiłku okresowego. Kolegium wskazało, że ustawodawca w sposób precyzyjny uregulował zasady przyznawania zasiłku okresowego, pozbawiając tym samym możliwości odmiennego potraktowania sprawy np. ze względu na trudną sytuację materialną. Decyzje w tego typu sprawach nie są więc wydawane w oparciu o tzw. uznanie administracyjne, a zatem organ nie może postąpić wbrew określonym regulacjom. Kolegium podało, że dochody uzyskane przez M.M. w marcu 2016 r. nie mieszczą się w katalogu tych, których nie uwzględnia się przy ustalaniu sytuacji dochodowej osoby ubiegającej się o pomoc ze środków pomocy społecznej. Dlatego też musiały zostać wzięte pod uwagę, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania przedmiotowego świadczenia. M.M. zaskarżył decyzję SKO z dnia [...] lutego 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Strona wskazała, że przy ustalaniu prawa do zasiłku okresowego wzięto pod uwagę dochód z tytułu zasiłku stałego, którego wysokość nie była znana wobec zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji wydanej w tym ostatnim przedmiocie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Sąd administracyjny rozpoznając skargę bada zgodność kwestionowanego rozstrzygnięcia z przepisami prawa aktualnie obowiązującego. Sąd może uwzględnić skargę tylko wówczas, gdy dopatrzy się naruszenia prawa procesowego lub materialnego w stopniu określonym w art. 145 P.p.s.a. Ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. przyznano skarżącemu zasiłku okresowego od 1 lutego 2016 do 30 kwietnia 2016 r. W marcu 2016 roku skarżący pisze, że z prac dorywczych uzyskał 336 zł dodatkowego zarobku. Dwukrotnie wydawane były decyzje organu I instancji uchylające decyzję o przyznaniu zasiłku okresowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięć organów odwoławczych uznano, że brak jest podstaw prawnych, by uchylać lub zmieniać z mocą wsteczną decyzję przyznającą świadczenie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2016 r. poz. 930 ze zm.). Zgodnie z art. 106 ust 5 ustawy "decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku (...) zmiany sytuacji dochodowej". Uzyskany przez skarżącego dochód spowodował przekroczenie kryterium dochodowego. Wyliczony dochód dwuosobowej rodziny, to obecnie kwota przekraczająca kryterium dochodowe ustalone na 514 zł o jeden złoty. Postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku na miesiąc kwiecień 2016 roku wszczęto w czerwcu. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołuje przepisy, które nie odpowiadają treści decyzji. Ustawa o pomocy społecznej w ogóle nie przewiduje możliwości wydawania decyzji odmawiającej wypłaty przyznanego zasiłku. Wobec tego rozstrzygnięcie organu wydane zostało bez podstawy prawnej, a to uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Organ mógł prowadzić postępowanie wyłącznie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia, lecz świadczenie to nie zostało wypłacone, a poza tym brak jest podstaw do uznania tego świadczenia jako nienależne. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd stwierdził nieważność decyzji organu obu instancji.