II SA/Rz 299/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie SO del. Anna Bembenek/spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi P. L. na akt Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu I. uchyla zaskarżony akt i stwierdza, że skarżącemu P. L. przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł solidarnie /słownie: czterysta dwadzieścia pięć złotych/ wydaną dla samochodu osobowego marki Nissan Primera nr rej. [...]; II. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącego P. L. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [..] stycznia 2011 r. P.L. skierował do Prezydenta Miasta R. wezwanie do zapłaty kwoty 425zł wraz z należnymi odsetkami tytułem zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu. Uzasadnił, że nabyty przez niego samochód marki N.P. został zarejestrowany w Urzędzie Miasta R. w dniu [..] sierpnia 2005 r. za numerem rejestracyjnym RZ [..]. Kwota 425zł wynika z różnicy między opłatą pobraną w wysokości 500zł a obecnie obowiązującą w wysokości 75zł. Skarżący wskazał ponadto na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (Dz.U. 2006, nr 15, poz. 119) stwierdzającego niezgodność §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. 137, poz. 1310) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. 2005, nr 108, poz. 908, z późn.zm.) oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Pismem z dnia [..] stycznia 2011 r. Prezydent Miasta R. poinformował P.L. braku podstaw do zwrotu żądanej opłaty. Obowiązku takiego nie przewidują przepisy prawa, nie określa go również orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Pismem z dnia [..] lutego 2011 r. P.L. skierował do Prezydenta Miasta R. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa ponownie domagając się zwrotu nadpłaconej części opłaty. Pismem z dnia [..] lutego 2011 r. Prezydent Miasta R. ponownie odmówił wypłaty żądanego świadczenia podając argumentację jak poprzednio. Na odmowę zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu P.L. wniósł w dniu [..] marca 2011r. ( data stempla pocztowego) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem Prezydenta Miasta R. zarzucając, że pobranie przedmiotowej opłaty było sprzeczne z prawem unijnym i Konstytucją RP. W skardze sformułował wniosek o orzeczenie obowiązku zwrotu nadpłaty w kwocie 425zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta R. wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niewyczerpanie trybu wnoszenia skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W piśmie z dnia [..] maja 2011 r. (k.24) organ stwierdził, że w związku z nadesłanymi przez Sąd kopiami dokumentów brak jest podstaw do odrzucenia skargi. Natomiast organ podtrzymał stanowisko w zakresie jej oddalenia. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniesiono, że wyrokiem w sprawie U.6/04 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zakwestionowany przepis rozporządzenia traci moc z dniem 1 maja 2006 r. Orzeczenie to nie ma mocy wstecznej, lecz miało wywołać skutki na przyszłość. Zatem pobrana od skarżącego opłata nie była wadliwa i nie podlega zwrotowi. W dacie rejestracji pojazdu Prezydent Miasta R. był zobowiązany do pobrania opłaty w wysokości 500zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 par.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( DZ. U. nr 153,poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 par.2 w/w ustawy). Zakres kontroli sprawowany przez sady obejmuje miedzy innymi orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa ( art. 3 par.1 oraz par.2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – dalej : p.p.s.a. , DZ. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dla przedmiotu kontroli w niniejszej sprawie kwestią wstępną jest dopuszczalność skierowania żądania o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu na drogę administracyjną . Tryb administracyjny dochodzenia zwrotu opłaty za kartę pojazdu został zaaprobowany w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 04 lutego 2008r. ( I OPS 3/07), w której stwierdzono , że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu , uiszczonej na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu , jest sprawą administracyjną , którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności , na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Powyższy pogląd sąd orzekający w całości podziela. Zgodnie z art. 3 par.2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi , skargę na akty lub czynności , o których mowa w art. 3 par.2 pkt 4 p.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia , w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Powyższy wymóg został w niniejszej sprawie spełniony. Z akt administracyjnych wynika bowiem , iż pismo organu I instancji informujące o odmowie zwrotu opłaty za kartę pojazdu skarżący otrzymał w dniu [..] stycznia 2011r. , natomiast pismem z dnia [..] lutego 2011r. , nadanym w dniu [..] lutego wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Skarga wniesiona została z zachowaniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 53 par.2 p.p.s.a. gdyż odpowiedź organu do usunięcia naruszenia prawa doręczona została skarżącemu w dniu [..] lutego 2011r. W sprawie jest bezsporne, iż P.L. dokonał w dniu [..].08.2005r. rejestracji samochodu osobowego marki Nissan Primera nr. rej. RZ [..] oraz uiścił opłatę za kartę pojazdu w kwocie 500 zł wymaganą na podstawie par.1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. nr 37 , poz.1310), który stanowił, iż za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r. ( U 6/04 ,OTK-A 2006/1/3) stwierdził niezgodność w/w przepisu z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108, poz. 908 ze zm.) poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach a także niezgodność z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP , który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy i art. 217 Konstytucji RP , gdyż ustanowiona kwestionowanym przepisem opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów wykonania usługi – daninę publiczną o charakterze podatkowym. Utrata mocy obowiązującej par.1 ust.1 w/w rozporządzenia została odroczona do dnia 1 maja 2006r. Z dniem 15.04.2006r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( DZ.U. 06.59.421) , które uchylając dotychczasowe rozporządzenia wprowadziło nową wysokość opłaty za kartę pojazdu w kwocie 75 zł. Jeśli chodzi o skutki wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego na tle zastosowanego przez Trybunał zabiegu polegającego na czasowym odroczeniu terminu utraty mocy obowiązującej przepisu par.1 ust.1 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. , to stwierdzić należy , iż przepis ten był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Z mocy art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sąd może w toku rozpoznawania sprawy samodzielnie oceniać , czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy , a w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności aktu niższej rangi niż ustawa , odmówić z tego powodu jego stosowania . To uprawnienie sądów nie koliduje z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym , że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek , że zakwestionowane przepisy tracą moc w dacie wskazanej przez Trybunał , podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest jedynie podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy , pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym ( vide : wyrok NSA z 24 lutego 2009r. , I OSK 418/08). Nadto wskazać należy, że analizowany przepis rozporządzenia jest sprzeczny również z art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, którego postanowienia są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich , co wynika z art. 87 ust.1 , art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu Akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia , od dnia przystąpienia do UE Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnoty. Art. 90 TWE stanowi zaś , że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych , które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Zgodność krajowych regulacji odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z w/w przepisem TWE oceniał Europejski Trybunał Sprawiedliwości , który w orzeczeniu z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie C-134/07 (Lex nr 354541) stwierdził, że art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie takiej jak przewidziana w par.1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego , lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego , jeśli jest on tam już zarejestrowany. Skoro zatem w świetle wyżej przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego par.1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny zarówno z art. 92 ust.1 i art. 217 Konstytucji RP a nadto z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym a nadto sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) , to czynność polegająca na pobraniu opłaty w tej wysokości i odmowie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo. Prowadzi to, w oparciu o przepis art. 146 p.p.s.a. do uchylenia zaskarżonego aktu i uznania uprawnienia do zwrotu różnicy między kwotą uiszczoną tytułem opłaty za kartę pojazdu a kwotą należną według obecnie obowiązujących przepisów. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 146 par.1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.