II SA/Rz 304/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia granic pomiędzy działkami -skargę oddala- Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2008r. znak: [...] utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2007r. znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zatwierdzenia granic. W podstawie prawnej powołało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.). Decyzja I instancji odmawiała wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] grudnia 1996r. znak: [...] w sprawie zatwierdzenia (ustalonej w protokole granicznym z dnia 8 listopada 1996r., sporządzonym przez geodetów: M. S. oraz M. B.) granicy pomiędzy działką oznaczoną w operacie ewidencji gruntów miasta D. obręb [...] numerem 647 – stanowiącą własność M. W. i S. W. po połowie (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia 25 października 1994r., sygn. akt [...]) z nieruchomościami przyległymi tj. działką oznaczoną w operacie ewidencji gruntów miasta D. obręb [...] numerem 640 (uregulowaną w KW Nr [...]), stanowiącą własność R. W., działką oznaczoną w operacie ewidencji gruntów miasta D. obręb [...] numerem 641 (uregulowaną w KW Nr [...]), stanowiącą własność Z. M., działką oznaczoną w operacie ewidencji gruntów miasta D. obręb [...] numerem 642/2 (uregulowaną w KW Nr [...]), stanowiącą własność Mienia Komunalnego Miasta D. oraz w sprawie zmiany oznaczenia i powierzchni działek wskazanych w niej szczegółowo. Rozstrzygnięcie powyższe (I instancji) zapadło w związku z wnioskiem M. W. o przywrócenie terminu do unieważnienia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] grudnia 1996r. oraz o unieważnienie tej decyzji, w którym to wniosku wyżej wymieniona zakwestionowała czynności ustalenia przebiegu granic wykonane przez geodetę w postępowaniu rozgraniczeniowym, wskazując na liczne nieprawidłowości, które - jej zdaniem - miały miejsce w trakcie prowadzenia postępowania. Według wnioskodawczyni dopiero po wydaniu decyzji dotyczącej zatwierdzenia przebiegu granic okazało się, że rozgraniczenie wykonano niewłaściwie, w decyzji nie zapisano istotnych okoliczności faktycznych, zaś protokół graniczny jest jedynie szkicem, który nie posiada wpisanych spostrzeżeń. We wniosku zarzucono korupcję w początkowej fazie postępowania, co uzasadnia – w ocenie wnioskodawczyni – stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2007r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze oceniło wniosek M. W. o przywrócenie terminu do unieważnienia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego za bezprzedmiotowy wobec faktu, iż Kodeks postępowania administracyjnego nie określa terminu, w którym można wystąpić z takim żądaniem. W ocenie SKO, w niniejszej sprawie zachodzi przypadek niedopuszczalności postępowania z przyczyn przedmiotowych ze względu na fakt, iż wniosek M. W. nie wskazuje na okoliczności określone w art. 156 § 1 k.p.a. stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem organu, przedmiotowy wniosek opiera się na wymienionych w art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.a. przesłankach stanowiących podstawę uruchomienia innego nadzwyczajnego trybu postępowania tj. postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] grudnia 1996r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło szereg orzeczeń sądów administracyjnych, z których wynika, iż domagając się stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na okoliczności będące podstawą wznowienia postępowania oraz, że nie jest dopuszczalne przyjęcie, iż którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są bowiem związane z postępowaniem, w którym wydano decyzję, lecz wynikają z samej decyzji. Końcowo SKO podniosło, że na zasadność odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1996r. wskazuje wyrażony w literaturze przedmiotu pogląd, iż jednym z przypadków niedopuszczalności przedmiotowej jest sytuacja, gdy żądanie strony zostało oparte na przesłankach stanowiących podstawę do uruchomienia innych trybów nadzwyczajnych postępowania. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. W. zakwestionowała przeprowadzone rozgraniczenie, wskazując na liczne nieprawidłowości postępowania, prowadzonego - jej zdaniem - niezgodnie z prawem, prawdą, etyką i odpowiedzialnością zawodową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 1998r. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2007r., ponawiając argumentację zawartą w uzasadnieniu tego ostatniego rozstrzygnięcia. M. W. zaskarżyła decyzję SKO z dnia [...] lutego 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając, iż tak decyzja I, jak i II instancji wydane zostały niezgodnie z prawem oraz niezgodnie z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego z dnia 18 września 2006r. (sygn. akt IV SA/WA 1119/06) oraz prawomocnym postanowieniem tut. Sądu z dnia 19 lipca 2007r. (sygn. akt II SA/Rz 287/07). Skarżąca zarzuciła również opieszałość organów administracji publicznej; powtórzyła także zarzuty odnośnie nieprawidłowości postępowania rozgraniczeniowego. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem kontroli w takim zakresie podlega w rozpatrywanej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] utrzymująca w mocy decyzję I instancji odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji rozgraniczeniowej z [...] grudnia 1996 roku [...]. Przepis art. 16 k.p.a. ustanawia ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zgodnie z nią ,decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji , są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach wymienionych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Trwałość decyzji ostatecznych powoduje, że nie mogą być one zmieniane lub uchylane dowolnie lecz tylko w trybie i w przypadkach wprost określonych w k.p.a. lub w przepisach szczególnych do których odsyła przepis art. 163 k.p.a. Bezsporne jest, że kwestionowana przez skarżącą decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] grudnia1996 roku [...] stała się ostateczna z dniem 10 lutego 1997 roku. Jej wydanie poprzedziło postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte na wniosek M. W. , w trakcie którego upoważniony / wskazany przez wnioskodawczynię / geodeta sporządził protokół graniczny podpisany przez wszystkie biorące udział w postępowaniu strony, w tym wnioskodawczynię. We wniosku z dnia 26 września 2007 M. W. domagała się przywrócenia terminu do unieważnienia powyższej decyzji oraz o jej unieważnienie wskazując, że do jej wydania doszło w wyniku korupcji i niekompetencji organu oraz, że doszło wówczas do sfałszowania dokumentacji. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wymienia przepis art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z nim, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która 1/ wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2/wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3/ dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4/ została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5/ była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,6/ w razie jej wykonania wywołała by czyn zagrożony karą, 7/ zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznych i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy decyzja w sposób nie budzący wątpliwości jest dotknięta jedną z wymienionych wad. Sąd podziela stanowisko organu, że podniesione przez skarżącą zarzuty nie mieszczą się w wyżej wymienionym katalogu. Mimo żądania "unieważnienia" decyzji, skarżąca wskazuje na przesłanki mieszczące się w katalogu przesłanek wznowienia postępowania . Wymienia je przepis art. 145 §1 k.p.a. , który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli ; 1/ dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2/ decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3/ decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25, 27 4/ strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5/ wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6/ decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7/ zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji, 8/ decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. We wniosku do organu skarżąca wskazała na okoliczności ,które mogłyby wskazywać na możliwość zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 , 2 lub 5 w wypadku potwierdzenia się stawianych zarzutów. Skarżąca domaga się stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie wskazując żadnej z przesłanek nieważności, a jednocześnie wskazuje na przesłanki wznowienia postępowania. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oraz postępowanie w sprawie wznowienia postępowania mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie. Wskazując na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego skargę oddalił w oparciu o przepis art.151 P.p.s.a.