II SA/Rz 31/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. J. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2007r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz B. J. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] listopada 2007r., Nr [...] - działając w oparciu o art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r,. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 21 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371) - po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek B. J. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2007r., Nr [...]. Ostatnia ze wskazanych decyzji wydana na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 148 § 1 w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. odmawiała wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2003r. Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2000r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. B. J. uzyskał uprawnienia kombatanckie z mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 7.09.1949r. do 27.09.1949r. podczas służby w WOP. Po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego, decyzją Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2000r. utrzymaną w mocy decyzją tego organu z dnia [...] września 2003r. pozbawiono wyżej wymienionego uprawnień kombatanckich. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 24 lutego 2005r., sygn. akt SA/RZ 864/03 oddalił skargę B. J. na wskazane decyzje. W dniu 2 lutego 2007r. B. J. przesłał do organu pismo, w którym zakwestionował pozbawienie go uprawnień kombatanckich. W związku z powyższym organ - w piśmie datowanym 30 maja 2007r. - zwrócił się do wyżej wymienionego z prośbą o wskazanie czy żąda rozpatrzenia sprawy w trybie nadzwyczajnym, a jeśli tak to w którym z trybów określonym w k.p.a. W odpowiedzi na powyższe B. J. wskazał, iż domaga się rozpatrzenia wniosku w trybie przewidzianym w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na to, że nie brał udziału w postępowaniu bez swojej winy. Decyzją wydaną w dniu [...] sierpnia 2007r. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wznowienia postępowania ze względu na rażące uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Nie zgadzając się z treścią powyższej decyzji B. J. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. W merytorycznej części uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 2007r. organ wskazał, iż wznowienie postępowania stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 16 k.p.a. ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, w związku z czym może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w tej ustawie. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ ma obowiązek zbadać czy wniosek w tym zakresie oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wynikających z art. 148 k.p.a. W przypadku niezachowania którejkolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, organ na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydaje decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca wskazał podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145 k.p.a. § 1 pkt 4 Dotyczy ona sytuacji, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy. Odnosząc się do tej przesłanki organ wskazał, iż B. J. podniósł, iż z powodu choroby nie mógł przybyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rozprawę, która odbyła się w jego sprawie - ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2003r. - w dniu 24 lutego 2005r., co wpłynęło na wynik sprawy. Na potwierdzenie powyższej okoliczności wnioskodawca dołączył dokumentację medyczną potwierdzającą jego częste pobyty w szpitalu oraz podkreślił, iż nie złożył skargi kasacyjnej od powołanego rozstrzygnięcia z dnia [...] kwietnia 2003r., co spowodowane było opieszałością kancelarii adwokackiej, do której zwrócił się o jej sporządzenie. Oceniając sprawę w aspekcie tej przesłanki, organ stwierdził, że obecność strony na rozprawie przed sądem administracyjnym nie ma charakteru obowiązkowego, ponadto z akt sprawy nie wynika, by wnioskodawca poddany był hospitalizacji w lutym 2005r.tj. w okresie kiedy odbyła się powyższa rozprawa. Według organu B. J. nie udowodnił, iż wystąpił o sporządzenie skargi kasacyjnej, a przede wszystkim rażąco uchybił miesięcznemu terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, co w niniejszym przypadku nastąpiło w dniu 9 maja 2003r., bowiem w tym dniu doręczona została B. J. decyzja organu z dnia [...] kwietnia 2003r. W dalszej części uzasadnienia Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. J. wniósł o zastosowanie trybu z art. 154 k.p.a. oraz powołał się na przesłankę wznowienia postępowania zawartą w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która przewiduje wznowienie postępowania w razie wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nie znanych organowi, który decyzję tę wydał. Ustosunkowując się do tej przesłanki organ podniósł, iż wnioskodawca jako nowy dowód powołał pismo z dnia 2 lutego 2007r. zawierające informacje na temat walki przez wyżej wymienionego z bandami UPA oraz bandą Segera oraz wskazujące nazwiska osób mogących poświadczyć powyższą okoliczność. W tym miejscu organ zauważył, iż dowody te były znane i brane pod uwagę przez organ orzekający podczas rozpatrywania sprawy w trybie zwyczajnym, zatem nie mogą one stanowić podstawy wznowienia. Organ podał także, iż wniosek B. J. o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 k.p.a. zostanie rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Skargę na powołaną na wstępie decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2007r złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B. J., nie wskazując jednocześnie kierunku jej weryfikacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do art. 134 P.p.s.a.- zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę, z przyczyn które wziął pod uwagę z urzędu. Uznał, iż zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2007r. narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Warunkiem wydania przez organ administracji poprawnej decyzji jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z art. 6 kpa stanowiącego, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to konieczność prawidłowego zastosowania przy rozpoznawaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez każdy organ prowadzący postępowanie administracyjne, przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczna, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością przewidzianą w art. 145 § 1 kpa. Zanim dojdzie do ponownego rozpatrzenia sprawy muszą zostać spełnione warunki formalne, od których uzależniona jest dopuszczalność wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania może być niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, gdy podanie złożyła osoba nie będąca stroną postępowania lub przedmiotowych, gdy w podaniu nie powołano żadnej z podstaw wznowienia, a także gdy podanie o wznowienie zostało złożone z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 63 § 2 i § 3 wyznacza wymagania podstawowe, jakie ma spełniać podanie wnoszone przez stronę: wskazanie osoby, od której podanie pochodzi, adres tej osoby, żądanie oraz podpis. Dwa pierwsze wymagania oraz ostatnie wytyczają aspekt podmiotowy postępowania administracyjnego, zaś żądanie - aspekt przedmiotowy. Osoba wszczynająca postępowanie administracyjne określa przedmiot tego postępowania, a w razie istnienia jakichkolwiek wątpliwości w tym przedmiocie, sprecyzowanie żądania również należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu. Zatem treść żądania strony stanowi zawsze wyznacznik przedmiotu postępowania. W tym miejscu należy podnieść, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art.7 k.p.a. obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest kompleksowe i wyczerpujące wyjaśnienie stanu sprawy. Wyrażona w tym przepisie zasada prawdy obiektywnej dotyczy także treści żądania strony oraz trybu rozpatrywania tego żądania. Obowiązkiem organu jest więc nadanie żądaniu strony odpowiedniej formy procesowej i przyjęcie właściwego trybu postępowania z uwzględnieniem intencji strony. Wspomniana zasada wiąże się ściśle z zasadą informowania strony przez organ określoną w art. 9. k.p.a. Obowiązek udzielenia informacji winien być rozumiany w sposób możliwie szeroki, bowiem zmierza do ustalenia rzeczywistej woli strony. Organ ma przy tym na podstawie wskazanego art. 9 k.p.a. obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących - odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy -i kwestii możliwości wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych w trybach nadzwyczajnych, z przedstawieniem ustawowych warunków, jakie muszą zostać spełnione, by wniosek o zmianę decyzji był dopuszczalny i prawnie skuteczny. Zestawiając poczynione rozważania z okolicznościami przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, iż organ nie zastosował się w pełni do wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady praworządności. Po złożeniu przez B. J. wniosku datowanego 2 lutego 2007r. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wezwał wnioskodawcę do wyjaśnienia jak należy traktować złożone przez niego pismo (z dnia 2 lutego 2007r.), przedstawiając równocześnie informację na temat możliwych prawnie sposobów zakwestionowania niekorzystnej dla wyżej wymienionego decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2003r. Po otrzymaniu odpowiedzi wskazującej, iż B. J. wnosi o wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ wydał w dniu [...] sierpnia 2007r. decyzję o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2003r. pozbawiającą wnioskodawcę uprawnień kombatanckich (ze względu na przekroczenie ustawowego terminu do złożenia przedmiotowego wniosku). Natomiast po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek B. J., Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaskarżoną obecnie decyzją utrzymał w mocy wspomnianą wyżej decyzję z dnia [...] sierpnia 2007r. Należy w tym, miejscu wskazać, iż organ zwróciwszy uwagę, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. J. oprócz podanej wcześniej podstawy wznowienia tj. określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a, powołał kolejną podstawę tj. określoną w pkt 5 powołanego przepisu, nie wezwał strony do przedstawienia okoliczności uzasadniających powyższą podstawę a także świadczących o zachowaniu terminu do złożenia wniosku opierającego się na niej. Natomiast w uzasadnieniu decyzji stanowiącej przedmiot skargi organ wskazał, iż powołanym przez wnioskodawcę nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest jego wniosek z dnia 2 lutego 2007r. zawierający nazwiska osób mogących poświadczyć walkę wyżej wymienionego z bandami UPA oraz bandą Segera. W ocenie Sądu, postępowanie organu było niewłaściwe. Przyjmując bowiem, że powołana przez B. J. podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. opiera się o nowy dowód w postaci świadków przedstawionych w piśmie z dnia 2 lutego 2007r., Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sposób nieuprawniony wkroczył w sferę zastrzeżoną dla samej strony. W zakresie wskazania podstaw wznowienia ale również ich uzasadnienia, a zatem w zakresie podania konkretnych okoliczności, które zdaniem strony świadczą o zaistnieniu powołanej podstawy inicjatywa należy właśnie do niej. To strona bowiem powinna kreować zakres, w jakim domaga się od organu sprawdzenia wadliwości decyzji ostatecznej. W sytuacji zatem braku jednoznacznego wskazania przez stronę informacji w powyższym zakresie, organ administracyjny powinien był powziąć wątpliwości co do rzeczywistych intencji strony, w związku z czym powinien był upewnić się jakie stanowisko w sprawie prezentuje strona, wystosowując do niej kolejne wezwanie. Dopiero po wyjaśnieniu powyższej kwestii, organ mógł procedować dalej, podejmując w zależności od okoliczności stosowne rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że sprawa nie została wyjaśniona w sposób należyty. Brak zaś ustaleń w tej mierze stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a omawiane uchybienia proceduralne pozostają w bezpośrednim związku z ostatecznym wynikiem sprawy, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę, Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zobowiązany będzie do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 2 lutego 2007r. z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Przy czym podnieść należy, iż w razie wskazania przez wnioskodawcę uzasadnienia podstawy z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., organ obowiązany będzie w zakresie tym (podstawy z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) odrębnie rozpoznać sprawę, aby nie dopuścić do ograniczenia w sytuacji strony zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 127 §3 k.p.a.). W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Rozstrzygniecie o kosztach postępowania oparto o art. 200 w zw. z art. 210 §2 P.p.s.a.