II SA/Rz 31/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. J. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego pozbawienia uprawnień kombatanckich postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 6 maja 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) złożonym na formularzu PPF B. J. wniósł o ustanowienie adwokata. Jako jego uzasadnienie wskazał wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przysługującej od wydanego w sprawie wyroku przez pełnomocnika. Według zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach: - skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i studiującym wnukiem, - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 132 m², nieruchomość rolną o pow. 13,5 a oraz samochody osobowe Opel Kadet i Tavria, - źródło ich utrzymania stanowią pobierane przez skarżącego i jego żonę emerytury w wysokości odpowiednio 2882,26 zł. i 805,83 zł. brutto (wnuk jest osobą niepracującą). Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Ustanowienie adwokata objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, wykazanie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej. Jej spełnienie oceniane jest na podstawie uzasadnienia wniosku oraz zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Dokonana na tej podstawie ocena zasadności wniosku nie daje podstaw do jego uwzględnienia. Przemawia za tym przede wszystkim wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę. Będąca do ich dyspozycji kwota ponad 3 tys. zł. miesięcznie netto bez wątpienia nie może być uznana za niską i niedostatecznie zabezpieczającą ich potrzeby życiowe, nawet przy uwzględnieniu okoliczności, iż na ich utrzymaniu pozostaje 24-letni niepracujący wnuk. Takiemu stwierdzeniu nie stoi na przeszkodzie brak określenia przez skarżącego chociażby przybliżonych wydatków związanych z kosztami utrzymania ich i domu, odnośnie których – właśnie z uwagi na wysokość wykazanych dochodów - za niecelowe uznano dodatkowe wzywanie B. J. do ich określenia. Brak jednak wskazania z własnej inicjatywy wydatków o charakterze bezwzględnym (np. przeznaczanych na zakup żywności, lekarstw, niezbędne opłaty itp.) prowadzi równocześnie do wniosku, że nie stanowią one dla wnioskodawcy i jego domowników nadmiernego obciążenia i nie wyczerpują całości ich dochodów (potwierdza to opłacenie przez niego wpisu od skargi w wysokości 200 zł.). Z tych też przyczyn należy uznać, że bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swojego i członków rodziny będzie on w stanie ponieść wydatki związane z ewentualnym wniesieniem od wydanego w sprawie wyroku skargi kasacyjnej, w tym z ustanowieniem pełnomocnika w osobie adwokata (radcy prawnego) z wyboru (oprócz wymogu jej sporządzenia przez osobę uprawnioną dot. to także możliwości jej opłacenia – wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, co w niniejszej sprawie oznacza kwotę 100 zł.). Podkreślenia przy tym wymaga, że związany z poniesieniem kosztów postępowania uszczerbek w koniecznym utrzymaniu oznacza brak możliwości zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych, a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, wśród których osoba wnioskująca zobowiązana jest poczynić oszczędności. Wg dokonanej oceny skarżący taką możliwość posiada, co przy zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych nie uprawnia go do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Prawo to ma charakter wyjątkowy i jest kierowane do osób, które tej pomocy faktycznie potrzebują, a jak wynika z powyższego wnioskodawca do takich nie należy. W kontekście ciążącego na stronach z mocy art. 199 P.p.s.a. obowiązku ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, prawo pomocy nie może być wykorzystywane do zabezpieczania czy też poprawy swojego stanu majątkowego (poddaje to np. w wątpliwość sens posiadania i utrzymywania przez skarżącego dwóch samochodów osobowych). Tym samym pozytywne dla niego rozpoznanie wniosku stanowiłoby nadużycie instytucji prawa pomocy, zwłaszcza że mimo ciążącego na nim obowiązku nie wykazał on zasadności wniosku. Wymogu wskazania potwierdzających to faktów nie spełnia uzasadnienie wniosku, odwołujące się jedynie do konieczności sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika (adwokata). Nie odnosi się ono jednak w żaden sposób do tego, czym dla skarżącego i osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe miałby się objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu i jakie ich uzasadnione potrzeby życiowe mogłyby być zagrożone w związku z koniecznością opłacenia pełnomocnika z wyboru. Oprócz braku wykazania sygnalizowanych powyżej kosztów utrzymania nie zostały także wskazane przyczyny, dla których na utrzymaniu skarżącego i jego żony pozostaje ich wnuk (dziadkowie są obowiązani do alimentacji względem wnuków dopiero wtedy, jeżeli z tego obowiązku nie mogą wywiązać się rodzice), czy są inne osoby zobowiązane do partycypowania w jego utrzymaniu, czy mimo niewykonywania pracy zarobkowej i kontynuowania nauki uzyskuje on jakieś dochody (np. stypendia). Braku należytego uzasadnienia wniosku nie kompensuje przy tym treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, która samoistnie nie kwalifikuje skarżącego do udzielenia wnioskowanego przez niego wsparcia. Abstrahując od powyższego należy ubocznie poddać w wątpliwość celowość wnoszenia przez skarżącego skargi kasacyjnej, skoro wydany w dniu 31 marca 2008 r. wyrok jest w istocie dla niego korzystny; zaskarżona przez niego decyzja z dnia [...] listopada 2007 r. została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylona, co powoduje że w sytuacji uprawomocnienia się tego wyroku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych będzie jeszcze raz zobowiązany do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r.) z uwzględnieniem zawartych w jego uzasadnieniu wytycznych. W tych okolicznościach, wobec niewykazania przez wnioskodawcę przesłanek przemawiających za pozytywnym załatwieniem wniosku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.