II SA/Rz 31/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ganku - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki ganku A. M. wniósł o zwolnienie od kosztów postępowania ponad kwotę 400 zł, albowiem nie jest ich w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W złożonym następnie na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy skarżący wskazał, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że jest bezrobotny; nie pobiera zasiłku z tego tytułu. Jego żona dysponuje zaś "skromnym" dochodem w wysokości 2500 zł brutto, który pochłaniają w całości wydatki na bieżące potrzeby w zakresie utrzymania rodziny tj. także dwójki dzieci (12 i 14 lat) oraz domu. Skarżący zaznaczył, że nie posiada żadnego majątku oraz oszczędności. Powyższe oświadczenie strony uznano za niewystarczające do rozpoznania złożonego wniosku, dlatego wezwano ją do przedstawienia uzupełniających danych w zakresie wysokości netto wynagrodzenia za pracę pobieranego przez żonę wnioskodawcy, tytułu prawnego do domu, w którym wymieniony mieszka wraz z rodziną, średnich miesięcznych wydatków na wyżywienie, utrzymanie domu, telefony i Internet, zakup odzieży, środków czystości, edukację dzieci, wskazania posiadanych pojazdów mechanicznych i kosztów ich utrzymania. Wnioskodawca został także wezwany do podania, czy podejmuje jakieś prace dorywcze i jaki uzyskuje z tego tytułu dochód, wskazania źródła pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika działającego jego imieniem już w postępowaniu administracyjnym oraz nadesłania wyciągów z rachunków bankowych własnych i żony. Z udzielonej odpowiedzi na powyższe wynika, że żona skarżącego uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 3500 zł netto. Comiesięczne wydatki rodziny to: wyżywienie – 1800 zł, gaz – 530 zł, energia elektryczna – 250 zł, woda – 65 zł, wywóz śmieci – 45 zł, telefon i Internet – 175 zł, koszt utrzymanie samochodu – 400 zł, lekcje dodatkowe dla dzieci – 380 zł. Rodzina mieszka w domu stanowiącym własność rodziców strony. Rodzice finansują koszt działania zawodowego pełnomocnika w niniejszej sprawie, jak też udzielają pomocy finansowej "w wielu innych przypadkach". Z uwagi na przebyty zawał serca wnioskodawca nie wykonuje żadnych prac dorywczych. Natomiast załączone wyciągi z rachunku bankowego żony wnioskodawcy wskazują na ujemne saldo wynoszące na dzień 29 lutego 2016 r. – 9972,64 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie strony nie podlega uwzględnieniu, bowiem nie wykazała ona, aby wymagała wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. Ta ostatnia przeznaczona jest dla osób ubogich tj. takich, które nie dysponują jakimkolwiek dochodem bądź wprawdzie uzyskują środki finansowe, lecz w ilości niewystarczającej na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy w częściowym zakresie, a zatem np. dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych (o to ubiega się skarżący) przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosi się on zatem do osób, którym po pokryciu wydatków na tzw. podstawowe potrzeby życiowe jak w zakresie wyżywienia, leczenia czy mieszkania nie pozostają już żadne wolne środki, które mogłyby być przeznaczone na samodzielne sfinansowanie kosztów swojego udziału w danym postępowaniu sądowym. Należy mieć bowiem na względzie, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada jego odpłatności, a tylko wyjątkowo możliwe jest odstąpienie od powyższej. Przy ocenie zasadności wniosku istotny jest także charakter ponoszonych przez stronę wydatków, jak też ich wymiar. Tylko bowiem te, których celem jest zaspokojenie tzw. niezbędnego utrzymania wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pierwszeństwa w realizacji przed kosztami postępowania sądowego. A zatem zobowiązania nie mieszczące się w takiej kategorii bądź też należące do niej, lecz ponoszone w nadmiernej wysokości (tzn. ponad konieczną potrzebę) nie mogą uzasadniać przychylenia się do żądania strony. Przenosząc powyższe uwagi na grunt okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wprawdzie rodzina wnioskodawcy wydatkuje całość uzyskiwanego dochodu na swoje potrzeby, jednak nie może to oznaczać konieczności przyznania prawa pomocy. Należy bowiem mieć na względzie, że wydatku na samochód czy lekcje dodatkowe dla dzieci nie można uznać za konieczny w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że wydatki na kształcenie można potraktować jako wydatki "utrzymania koniecznego", lecz tylko w takim zakresie, w jakim od ich poniesienia zależy możliwość kontynuowania nauki (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.06.2006 r. I OZ 805/2006, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może także umknąć uwadze, że skarżący pomimo prowadzenia odrębnego od swoich rodziców gospodarstwa domowego, korzysta z ich pomocy finansowej. Wymienieni ponoszą bowiem koszty opału, jak też wspierają wnioskodawcę przy realizacji innych potrzeb jego rodziny, gdy jemu samemu zabraknie na to środków. Nie ma zatem przeszkód, by rodzice strony udzielili jej pomocy także w zakresie kosztów niniejszego postępowania, zwłaszcza, że finansują już udział w nim zawodowego pełnomocnika. Należy także mieć na względzie, że pierwotnie skarżący podał, że jego rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę jego żony w wysokości 2500 zł brutto, po czym w odpowiedzi na wezwanie o dodatkowe informacje zaznaczył, że jest to faktycznie kwota 3500 zł netto. Powyższa postawa strony może nasuwać wątpliwości co do wiarygodności innych podanych przez niego danych. Z tych wszystkich względów uznano, że A. M. nie wykazał, by spełniał przesłankę przyznania częściowego prawa pomocy określoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Dlatego odmówiono zwolnienia go od kosztów sądowych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.