II SA/Rz 31/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier poza kasynem gry - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier poza kasynem gry K. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku wynika, że skarżący uległ wypadkowi w dniu 16 września 2017 r., na skutek którego pozostawał w stanie śpiączki farmakologicznej, z której został następnie wybudzony, lecz nie komunikuje się ze światem. Nadal przebywa w szpitalu. Do czasu wypadku wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, którą obecnie zajmuje się jego żona. Do działalności tej wykorzystywane są dwa samochody osobowe Peugeot 107. Wymienieni posiadają dom w K., natomiast skarżący jest jeszcze współwłaścicielem kamienicy w P. Żona K. W. pozostawała na jego utrzymaniu, a obecnie z uwagi na konieczność sprawowania nad wymienionym opieki nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy. Małżonkowie mają zawartą umowę o rozdzielności majątkowej. We wniosku zadeklarowano dochód z działalności gospodarczej w wysokości 6 000 zł oraz środki stanowiące pomoc rodziny: "wedle potrzeb", łącznie ok. 8000 zł. Jako stałe zobowiązania podano: trzy raty kredytowe w wysokościach: 1900 zł, 1500 zł i 6000 zł, ratę leasingową – 3800 zł (w trakcie jest cesja), koszt rehabilitacji strony i pomocy pielęgniarki – 1000 zł tygodniowo, lekarstwa oraz środki higieniczne – 500 zł, ogrzewanie domu – 800 zł, prąd – 300 zł, pozostałe media – 300 zł. W odpowiedzi na wezwanie o wskazanie dodatkowych danych podano następujące stałe wydatki: wyżywienie skarżącego – 1500 zł, wyżywienie jego żony – 1000 zł, gaz – 1385 zł za miesiąc w okresie zimowym oraz 200 zł za miesiąc w pozostałym okresie, prąd – ok. 567 zł/miesiąc, woda – 383 zł, wywóz odpadów – 78 zł, telefon – 100 zł, Internet – 74 zł. Kredyt, którego rata wynosi 1900 zł zaciągnięty został na zakup domu, kredyt z ratą 1500 zł został spłacony z końcem 2017 r., zaś kredyt z ratą 6000 zł zaciągnięto na zakup magazynu. Wynagrodzenie dla reprezentującego skarżącego pełnomocnika nie zostało jeszcze uiszczone. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika, oczekuje on na zapłatę po powrocie strony do zdrowia. Żona wnioskodawcy otrzymuje stałą pomoc od swojej siostry, jak również od żony brata K. W., zarówno finansową, jak i rzeczową (zakup wyżywienia oraz lekarstw), a jej łączny wymiar to 1500 zł miesięcznie. Ponadto, żona skarżącego korzysta aktualnie z kredytu odnawialnego w rachunku bieżącym, którego wartość osiągnęła ok. 75 000 zł. Średni miesięczny koszt zakupu lekarstw i środków higieny dla wnioskodawcy wynosi ok. 600 zł. Nadto, nadesłano rachunki wskazujące na wysokość opłat związanych z utrzymaniem domu, dwie faktury dokumentujące zapłatę 3000 zł oraz 6050 zł na rehabilitację dla skarżącego. Z kolei dostarczone deklaracje dla podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2017 r. oraz za styczeń 2018 r. wskazują na następujące podstawy opodatkowania: 134 310 zł, 228 628 zł oraz 157 311 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Postępowanie sądowe jest odpłatne, a łączące się z nim koszty ponoszą jego strony, na co wskazuje wyraźne brzmienie art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Oznacza to, że podmiot, który zamierza realizować swoje prawa na drodze sądowej winien wcześniej zgromadzić potrzebne w tym celu środki. Szczególnie istotne jest to w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą, która ze swojej istoty zwykle łączy się z potrzebą dochodzenia swoich praw przed sądem, a zatem wymaga, by regularnie gromadzić w tym celu środki. Ustawodawca przewidział wprawdzie instytucję prawa pomocy, która stanowi odstępstwo od wyrażonej wyżej zasady, jednak dopuścił jej stosowanie w naprawdę wyjątkowych przypadkach, tj., kiedy rzeczywisty i wykazany brak wymaganych środków pieniężnych zamknąłby określonej osobie dostęp do sądu. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi częściowe prawo pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.), którego przesłanką przyznania jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wykazanie tej przesłanki spoczywa na stronie ubiegającej się o przedmiotowe wsparcie. Strona taka winna więc złożyć oświadczenie zawierające dokładne dane odnośnie do swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i w zakresie dochodów. Im bardziej szczegółowe jest to oświadczenie, tym bardziej rzetelna może być ocena faktycznych możliwości płatniczych tej strony. Nie budzi wątpliwości rozpoznającej niniejszy wniosek bardzo zły stan zdrowia strony skarżącej i konieczność ponoszenia w związku z tym bardzo wysokich wydatków. Nie może jednak umknąć uwadze, że wydatki te znajdują się w zakresie możliwości płatniczych wymienionej strony. Należy bowiem mieć na względzie, że do wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego wchodzi jeszcze tylko jego żona. Jak wskazują zadeklarowany dochód z działalności gospodarczej (ok. 6000 zł), jak również przedłożone deklaracje dla podatku od towarów i usług, działalność ta przynosi duże zyski. Należy zwrócić uwagę, że wskazany dochód rodziny wynosi ok. 7500 zł, zaś przedstawione wydatki opiewają na kwotę ok. 10 100 zł, a zatem znacznie ten dochód przekraczają. Wprawdzie odpowiedź na wezwanie o dodatkowe dane wskazuje, że żona skarżącego wykorzystuje aktualnie kredyt odnawialny w rachunku bieżącym, jednak stwierdzenie to nie zostało w żaden sposób wykazane. Poza tym, we wniosku zadeklarowano, iż uzyskiwana jest pomoc od członków rodziny w granicach ok. 2000 zł (następnie w odpowiedzi na wezwanie podano, że jest to kwota ok. 1500 zł), ale ten sam wniosek wskazuje jednocześnie, że pomoc ta udzielana jest "wedle potrzeb". Okoliczność, że strona może liczyć na stałą pomoc rodziny, której wielkość na dodatek nie jest ograniczona, a uzależniona jest tylko od zaistnienia potrzeb po stronie skarżącego ma bardzo istotne znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia złożonego wniosku o prawo pomocy. We wniosku wskazano także na wsparcie uzyskiwane jeszcze od przyjaciół, którego forma i wielkość nie zostały sprecyzowane. Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że skarżący jest reprezentowany w niniejszym postępowaniu, jak też w trzech innych sprawach przed tut. Sądem (tj. sygn. akt II SA/Rz 32/18, II SA/Rz 1317/17 i II SA/RZ 1372/17) przez zawodowego pełnomocnika – adwokata, podczas gdy na aktualnym etapie tych spraw nie ma – w świetle stosownych regulacji P.p.s.a. – wymogu udziału takiego zastępcy prawnego. Istnieje zaś wymóg opłacenia skargi, bowiem warunkuje to nadanie jej dalszego biegu. Pełnomocnik, jak twierdzi, mógł rzeczywiście nie otrzymać jeszcze żadnego wynagrodzenia z tego tytułu, jednak z pewnością przygotowano na to stosowne środki. Nie można także pominąć faktu, iż skarżący jest współwłaścicielem kamienicy w P., co wskazuje na jego dobrą sytuację materialną. Prawo pomocy, co już podkreślono, może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach, kiedy wykazane zostanie, że poniesienie przez wnioskodawcę kosztów sądowych w określonej wysokości mogłoby skutkować powstaniem po jego stronie bądź innych osób wchodzących do wspólnego z nim gospodarstwa domowego uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Tymczasem, zagrożenia powstania takiego uszczerbku w przypadku skarżącego nie ma. Prowadzona działalność gospodarcza przynosi bowiem wysokie dochody. Poza tym, bardzo duże znaczenie ma stała pomoc, zarówno rzeczowa, jak i finansowa, na jaką strona może liczyć, a której dotychczasowy wymiar również jest znaczny. Nie mniej istotną okolicznością przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku jest także - co podkreślano - fakt, że zainicjowana skargą sprawa łączy się ściśle z działalnością gospodarczą skarżącego, a zatem uzasadnione jest oczekiwanie, że środki na poczet należnych w tej sprawie kosztów zostały zgromadzone, na co zresztą pośrednio wskazuje fakt reprezentacji przez zawodowego pełnomocnika, który świadczy przecież swą pomoc odpłatnie. Z tych wszystkich względów uznano, że brak jest w niniejszej sprawie podstaw do udzielenia skarżącemu prawa pomocy, o czym orzeczono w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.