II SA/Rz 310/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata Ł. K. z Kancelarii Adwokackiej wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ . II SA/Rz 310/11 Uzasadnienie Przedmiotem skargi jest decyzja Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 roku o wymeldowaniu J.K. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego pod adresem [...], ul. [...]. Podstawę prawną decyzji stanowi przepis art. 138 § 1 pkt.1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust.2 i art. 50 ust.3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.). Decyzje organów obu instancji zapadły w następującym stanie sprawy. Postępowanie administracyjne wszczęte zostało na wniosek M.K. z dnia [...] maja 2010 roku o wymeldowanie jej byłego męża z pobytu stałego z mieszkania nr [...] przy ul. [...] w R. Wnioskodawczyni wskazała, że jej mąż wyprowadził się dobrowolnie w dniu 7 grudnia 2009 roku i obecnie zamieszkuje w R. przy ul [...]. Do wniosku dołączyła , wydany na jej rzecz w dniu [...] maja 1991 roku przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową przydział mieszkania własnościowego pod wskazanym wyżej adresem. Dołączyła też kopię wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 12 kwietnia 2010 roku orzekającego rozwód małżeństwa stron, zawartego [...] lutego 1996 roku. Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] czerwca 2010 roku M. K. potwierdziła twierdzenia wniosku i dodała, że wyprowadzając się z mieszkania J.K. zabrał ze sobą wszystkie rzeczy osobiste. Odnośnie aktualnego miejsca pobytu J.K. oświadczyła, że adres ten podał osobiście w sprawie rozwodowej i karnej, która toczy się przeciwko niemu. J.K. potwierdził ten fakt przed organem I instancji i dodał, że nie wystąpił na drogę sądową o ochronę posiadania ani o utrudnianie mu korzystania z mieszkania. Oględziny przedmiotowego mieszkania, które odbyły się z udziałem J.K. nie wykazały żadnych jego przedmiotów osobistych. Prezydent Miasta R. uznał, że opuszczenie przez J.K. miejsca stałego zameldowania nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały i decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 roku [...] orzekł o jego wymeldowaniu.. Rozpatrując odwołanie J.K. Wojewoda [...] stwierdził uchybienie przepisom postępowania administracyjnego przez organ I instancji, dlatego decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. uchylił decyzję tego organu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania Prezydent Miasta R. decyzją [...] z [...] stycznia 2011 orzekł o wymeldowaniu J.K. Uzupełniając materiał dowodowy przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem wnioskodawczyni, J.K. i świadków. Przesłuchani świadkowie potwierdzili twierdzenia M.K., że jej mąż opuścił mieszkanie w grudniu 2009 roku nie pozostawiając tam żadnych swoich rzeczy osobistych oraz innych rzeczy codziennego użytku. Syn wnioskodawczyni zeznał, że J.K. wszczynał awantury będąc pod wpływem alkoholu. W takich sytuacjach matka wzywała policję, po jednej z takich interwencji w grudniu 2009 roku J.K. opuścił mieszkanie na stałe. Organ ustalił też, że J.K. nie skorzystał ze środków prawnych prowadzącym do powrotu do miejsca stałego zamieszkania, zostały zatem spełnione przesłanki art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a to - faktyczne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania z pobytu stałego. W odwołaniu od tej decyzji J.K. zarzucił, że postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy. Przesłuchano wprawdzie świadków, jednak ich zeznania nie wskazują na dobrowolne opuszczenie przez niego mieszkania. Odwołujący ma zamiar powrócić do mieszkania, a pozbawienie go meldunku jest de facto wyrzuceniem go z mieszkania "na bruk". Opuszczenie mieszkania nie było dobrowolne, co potwierdza złożenie zażalenia na czynności Policji, zawiadomienie o przestępstwie i pisma w toku postępowania rozwodowego. Decyzją [...] z [...] marca 2011 roku Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, nie znajdując powodów do uwzględnienia odwołania. Organ podzielił stanowisko, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przy ustalaniu faktu nieprzebywania osoby w lokalu z jednoczesnym zamiarem zerwania z nim związków należy oprzeć się na obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okolicznościach -jak sposób opuszczenia lokalu, czy koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Badając trwałość opuszczenia lokalu należy ustalić, czy osoba mieszka w lokalu, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, a także przyjmuje wizyty krewnych i znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję, a w pobliżu tego lokalu dokonuje zakupów, korzysta z usług, czy z opieki medycznej. O dobrowolności działania świadczy natomiast wola danej osoby, z nie bezprawne działania innej osoby, jak przymus fizyczny, czy psychiczny, wymiana zamków w drzwiach. Organ wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem uznaje się sytuację, w której osoba zameldowana została wprawdzie usunięta z lokalu przez jego dysponenta, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Oran wskazał, że J.K. opuścił lokal wskutek konfliktu z byłą żoną i nie podjął żadnych środków prawnych w celu powrotu do tego lokalu. Nie wniósł powództwa o ochronę naruszonego posiadania, natomiast interwencja policji w dniu [...] grudnia 2009 roku zakończyła się umorzeniem postępowania.. Skargę na decyzję Wojewody [...] wniósł J.K., zarzucając naruszenie przez organ przepisu art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący zarzucił, że wyprowadzenie się z lokalu przy ul. [...] nie miało charakteru dobrowolnego, bowiem został z niego wyrzucony. Dodał, że żaden przepis prawa nie zobowiązuje do podjęcia kroków w celu powrotu do mieszkania. Podkreślił też, że ma wolę powrotu do lokalu, a nie może tam przebywać jedynie z powodu niechęci jego byłej żony. Potwierdził wolę definitywnego opuszczenia lokalu dopiero po podziale majątku wspólnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na zarzuty skargi, organ przyznał, że skarżący wyraził wolę powrotu do przedmiotowego lokalu, jednak do zrealizowania tej woli konieczna jest zgoda właścicielki lokalu – M.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem kontroli w powyższym zakresie jest decyzja Wojewody Podkarpackiego o wymeldowaniu J.K. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ulicy [...] w R. Sprawy ewidencji ludności i dowodów osobistych ustanawiają przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 139 poz. 993z 2006 r . ze zm.), zwanej dalej ustawą. Ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób i temu służy obowiązek meldunkowy osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustanowiony w art. 2 ustawy. Polega on między innymi na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego / art. 4 pkt. 1/ i wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego / art. 4 pkt. 2/. Miejscem pobytu stałego, stosownie do przepisu art. 6 ust. 1 ustawy, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Ze względu na cel ustawy, którym jest rejestracja faktów objętych ewidencją, ustawodawca w art. 15 ust.2 dopuścił możliwość wymeldowania w formie decyzji administracyjnej podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Bezsporne jest, że w dniu [...] grudnia 2009 roku J.K. opuścił miejsce stałego pobytu i i do lokalu tego nie powrócił. Opuszczając lokal zabrał ze sobą wszystkie swoje rzeczy osobiste i przedmioty codziennego użytku, co potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie, oględziny lokalu, a także sam skarżący. Skarżący przyznał też, że nie skorzystał ze środków prawnych, które umożliwiłyby mu powrót do lokalu i zarzucił, że żadne uregulowania prawne nie zobowiązują do takich działań. Sąd zauważa, że przepisy prawa cywilnego dają jedynie możliwość wystąpienia do sądu powszechnego o przywrócenie posiadania, jednak skorzystanie z takiej możliwości zależy od woli strony. Jeżeli w odczuciu skarżącego opuścił mieszkanie pod przymusem z powodu konfliktu z żoną, to miał możliwość podjęcia kroków prawnych. Akta sprawy wskazują, że z takiej możliwości nie skorzystał. Sąd podziela stanowisko organów, że okoliczności wskazują na trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu przez skarżącego. Takie stanowisko znajduje poparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wypowiedział się m.in. w wyroku sygn. II OSK 1441/09 z 17 września 1010 r./LEX nr 726543/, że za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, gdy osoba opuściła miejsce pobytu wbrew swej woli i nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, w tym żądania skierowanego do sądu o nakazanie przywrócenia utraconego posiadania. Ewidencja służy rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Uzależnienie przez skarżącego wymeldowania się z miejsca pobytu stałego od podziału majątku dorobkowego, wprowadza na grunt sprawy administracyjnej roszczenia cywilne, co jest niedopuszczalne. Podziału majątku dorobkowego dokonuje się przed sądem powszechnym i nie ma on żadnego wpływu na sprawę meldunkową. Postępowanie o wymeldowanie i decyzja je kończąca ma charakter wyłącznie ewidencyjny i potwierdza fakt nieprzebywania osoby w danym lokalu. Jej wykonanie polega na technicznym wykreśleniu wpisu w ewidencji ludności. Z faktu zameldowania nie wynikają żadne prawa rzeczowe do lokalu, nie uprawnia do przebywania w nim / vide: postanowienie NSA w Warszawie z 29 września 2010 r. II OZ 921/10/. Odmowa wymeldowania skarżącego w sytuacji, gdy od grudnia 2009 roku faktycznie nie przebywa on w lokalu nr [...] przy ul. [...] stanowiłaby fikcję meldunkową i utrzymywałaby w ewidencji nieprawdziwą informację o miejscu pobytu skarżącego. Celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności , która polega na rejestracji danych o miejscu faktycznego pobytu osób. Postępowanie przeprowadzone przed organami administracji wykazało, że przedmiotowy lokal mieszkalny nie stanowi już centrum życiowych interesów skarżącego. Na marginesie Sąd wskazuje, że na rozprawie administracyjnej w dniu [...] października 2010 roku skarżący oświadczył, że mieszka u córki pod adresem [...], pod którym to adresem podejmuje osobiście kierowaną do niego korespondencję / m.in. decyzje organów obu instancji i korespondencja sądowa/. Wskazując na powyższe, Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowej interpretacji przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dlatego orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu przepis art. 151 P.p.s.a o kosztach orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy.