II SA/Rz 312/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. i W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych kserokopii dokumentów - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcom prawa pomocy. Do wspólnej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, E. S. i W. S. dołączyli urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Wskazali w nim, że w chwili obecnej znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. Nie posiadają żadnych oszczędności, a tylko zaciągnięte zobowiązania finansowe. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzą wraz z córką, zięciem i wnuczką. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzeń za pracę wnioskodawców wynoszących 2 300 zł i 2 800 zł. Córka i zięć są osobami bezrobotnymi. Wnioskodawcy zaznaczyli, że aktualnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie toczy się kilka postępowań zainicjowanych ich skargami. Uiszczenie zaś "tak wielu wpisów będzie powodem obniżenia dochodów w rodzinie". Majątek wnioskodawców to dom o powierzchni 100 m.kw., nieruchomość rolna (pow. 1,32 ha) oraz samochód osobowy marki Panda (z 2011 r.). Skarżący podnieśli, że w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej nie pobierają żądanych dopłat. Z uwagi na lakoniczność wniosku stron, wezwano je do podania dodatkowych danych tj. wysokości netto pobieranych wynagrodzeń za pracę, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, domu, leczenie, z tytułu korzystania z telefonu, z samochodu, wysokości zaciągniętych pożyczek, ich przeznaczenia i miesięcznych rat. Strony wezwane zostały także do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych swoich, córki i zięcia za określony czas. Pomimo odbioru powyższych wezwań, nie udzielono na nie żadnej odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: E. S. i W. S. domagają się zwolnienia od kosztów sądowych, co wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy – art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Do uwzględnienia takiego żądania konieczne jest wykazanie przez wnioskujących o pomoc, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, na co wskazuje art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jak wynika z brzmienia tego ostatniego przepisu, ciężar udowodnienia, że sytuacja strony wymaga udzielenia jej żądanego wsparcia spoczywa właśnie na niej. Powyższe rozwiązanie pozostaje w związku z treścią art. 199 P.p.s.a. ustanawiającego zasadę ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez jego strony. Odstępstwo od niej dopuszczalne jest więc tylko w wyjątkowych przypadkach tzn. gdy spełnione są ustawowe przesłanki prawa pomocy i brak jest wątpliwości w tym przedmiocie. W niniejszej sprawie, wobec tego, że wniosek skarżących nie zawierał wszystkich niezbędnych do rozstrzygnięcia danych, skierowano do nich wezwanie dotyczące podania wyszczególnionych wyżej informacji. Uznano bowiem, że tylko ich przedłożenie pozwoli na dokładną i rzetelną analizę faktycznej sytuacji finansowej stron. Żądanie dotyczyło więc podania wysokości zarówno dochodów, jak i poszczególnych wydatków rodziny. Miało ono prowadzić do uzyskania wiedzy, czy po pokryciu przez skarżących wszystkich tzw. niezbędnych wydatków pozostają im jeszcze wolne środki, które mogłyby być przeznaczone na sfinansowanie udziału w sprawie. Wnioskodawcy nie udzielili jednak jakiejkolwiek odpowiedzi na powyższe. Tym samym sami uniemożliwili należytą ocenę ich sytuacji materialnej, która stanowi jedyne kryterium przyznania prawa pomocy. Z uwagi na bierną postawę skarżących, brak jest podstaw do uwzględnienia ich żądania. Jak już podniesiono, dane, które przedstawili w złożonym wniosku są niewystarczające do jego oceny, zaś na wezwanie dotyczące ich uzupełnienia nie udzielili odpowiedzi. Dlatego też należy przyjąć, że nie wykazali oni, że sytuacja, w której się znajdują kwalifikuje ich do otrzymania jakiegokolwiek wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. Należy także zaznaczyć, że w kilku innych sprawach zainicjowanych przed tut. Sądem w 2014 r. strony uiściły wymagane wpisy od skarg, co potwierdza pośrednio ich możliwości płatnicze. Poza tym, wnosząc o wsparcie skarżący wskazali, że pokrycie kosztów sądowych obniży dochody ich rodziny (co jest przecież oczywiste), nie wykazując przy tym, że obniżenie to skutkowałoby powstaniem uszczerbku w tzw. koniecznym utrzymaniu tej rodziny. Z podanych przyczyn odmówiono przyznania E. S. i W. S. prawa pomocy, na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.