II SA/Rz 314/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] II SA/Rz 314/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że odwołanie W. L. nie może być uwzględnione, gdyż organ I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa. W szczególności Burmistrz Miasta poprawnie zinterpretował pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko wskazanej w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych /Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm./. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego zmiana treści art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm./ wprowadzona nowelą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 267, poz. 2260/ pozwala przyjąć, że osobą samotną w rozumieniu wskazanego przepisu nie jest matka jeżeli wychowuje choćby jedno dziecko z jego ojcem. Istnienie takiej sytuacji uniemożliwia przyznania zaliczki alimentacyjnej na którekolwiek z jej dzieci. Ponieważ w sprawie z wniosku W. L. taka sytuacja zachodzi, bo wychowuje ona dzieci wraz z konkubentem, z którym mają wspólne dziecko. Ten fakt, zdaniem Kolegium przesądza o braku przesłanki samotnego wychowywania dziecka, a to skutkuje nie spełnieniem kryteriów do przyznania zaliczki alimentacyjnej. Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się W. L. W skardze wniosła o przyznanie prawa do świadczeń alimentacyjnych, wypłatę zaległych świadczeń oraz zwolnienie w całości od opłat i kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie zgadza się ze sposobem wykładni art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjętym przez organy administracji, gdyż jego skutkiem jest pozbawienie jej dzieci należnych świadczeń alimentacyjnych oraz obciążenie konkubenta obowiązkiem ponoszenia kosztów wychowywania jej dzieci. Taki sposób wykładni zdaniem skarżącej nie może spotkać się z akceptacją. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie przytaczając argumentację jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga W. L. została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. [...] wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, polegającym na błędnej wykładni art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem Sąd podziela pierwszy zarzut skargi. Drugi wniosek odnoszący się do wypłaty zaległych zaliczek alimentacyjnych nie może być przez Sąd postawą oceny zaskarżonej decyzji, gdyż zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nie pozwala na merytoryczne orzekanie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: p.p.s.a. sądy sprawują kontrolę działań administracji stosując prawem przewidziane środki. Zakres orzekania w ramach kontroli administracji pozwala ocenić tylko legalność zaskarżonego aktu, a nie merytorycznie orzekać w sprawie, a taki musiałby być tryb orzekania przez Sąd o zaległych zaliczkach alimentacyjnych. Podzielając pierwszy zarzut skargi Sąd stwierdza, że organy wykładając pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko przyjęły, że osobą taką nie jest matka jeżeli wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego ojcem. Inaczej rzecz ujmując, osobą samotnie wychowującą dziecko może być matka pozostająca w konkubinacie jeżeli nie posiada własnych dzieci z konkubentem lub samotnie wychowuje dzieci nie pozostając w żadnym związku faktycznym. W sytuacji, gdy matka będąc w konkubinacie posiada obok własnych dzieci także dziecko z konkubentem, to zdaniem organów nie jest ona osobą samotnie wychowującą dzieci, a przez to nie może być osobą, której wypłacana jest zaliczka alimentacyjna. Taki sposób wykładni art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niewłaściwy, bowiem prowadzi do skutków niemożliwych do akceptacji. Już wskazane przez Sąd przypadki unaoczniają istnienie sytuacji nielogicznych, gdyż brak jakichkolwiek podstaw aby uznać, że matka będąca w konkubinacie i nie mająca z konkubentem dziecka ma być lepiej traktowana przez prawo niż ta, która pozostaje w konkubinacie i z konkubentem ma dziecko. W drugim przypadku jej dzieci dla których ojcem nie jest konkubent byłyby pozbawione możliwości uzyskania zaliczki alimentacyjnej, choć konkubent nie ma prawnego obowiązku łożenia na wychowanie nie swoich dzieci. W tym zakresie należy zgodzić się z poglądem skargi, że pozostawanie w konkubinacie nie może być równoznaczne z powstaniem obowiązku utrzymywania /alimentacji/ przez konkubenta nie swoich dzieci. Obowiązek alimentacyjny w sprawie polskim, aż tak daleko nie sięga. Zatem poprawne stosowanie art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej wymaga takiej wykładni art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, której rezultat będzie zgodny z wymogami logiki, bo prawo posiada jednak walor logiczności /przepisy nie zawsze/. Osiągnięcie takiego stanu możliwe jest tylko przy przyjęciu, że art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko rozumie każdą sytuację, gdy matka wychowuje dzieci bez udziału ich ojca, a sama jest panną, wdową, osobą pozostającą w separacji lub osobą rozwiedzioną. W rozpoznawanej sprawie w sposób niewątpliwy skarżąca nie mogłaby ubiegać się o wypłatę zaliczki alimentacyjnej dla syna O. M., gdyż to dziecko będąc panną wychowuje z jego ojcem i jest to ich co najmniej jedno dziecko, o którym stanowi art. 3 pkt 17a ustawy o zasiłkach rodzinnych. Co do innych dzieci dyspozycja wskazanego przepisu nie jest spełniona, zatem skarżąca jest osobą uprawnioną do ubiegania się o wypłatę zaliczki alimentacyjnej jeżeli inne kryteria jej przyznania zostały przez nią spełnione. Reasumując należy stwierdzić, że osobą uprawnioną do otrzymania zaliczki alimentacyjnej na podstawie art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych /Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm./ jest osoba samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm./, o ile jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, osobą pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu lub osobą rozwiedzioną i nie wychowuje dzieci z ich rodzicem. Wychowywanie przez taką osobę w związku faktycznym dzieci własnych obok dziecka wspólnego z konkubiną lub konkubentem nie wyłącza statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie.