II SA/Rz 314/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. E. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych i ustanowić dla niej adwokata. L. E. we wniesionej przez siebie skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] zwróciła się z wnioskiem o objęcie jej prawem pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, który następnie podtrzymała w złożonym urzędowym formularzu PPF (mającym zastosowanie w tym zakresie względem osób fizycznych w postępowaniu sądowoadministracyjnym). W uzasadnieniu tego wniosku wskazała na swój wiek (71 lat), zły stan zdrowia (orzeczona niepełnosprawność w stopniu znacznym, poruszanie się o kuli łokciowej, stan po złamaniu kręgosłupa i wymianie stawów biodrowych, wada serca, nadciśnienie tętnicze, osteoporoza i in.) oraz niskie dochody (emerytura w wysokości 938 zł. brutto /803 zł. netto) wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym 153 zł., które nie zapewniają jej pełnego pokrycia wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Wg zawartego we wniosku oświadczenia, prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe, zajmując dolną kondygnację (pow. 42 m²) związanego z przedmiotem skargi budynku z powierzchnią mieszkalną 20,5 m² (górną kondygnację zajmuje jej syn z rodziną). Jest także współwłaścicielką działek rolnych o pow. 22,34 arów oraz budynku mieszkalno – gospodarczego o pow. 34,5 m ² (zajmowanego przez córkę). Jako ponoszone wydatki (w ujęciu miesięcznym) skarżąca wykazała kwotowo opłaty za gaz, energię elektryczną, wywóz śmieci, wodę i kanalizację, telewizję, podatek od nieruchomości i telefon /łącznie ok. 288 zł./ i zakup lekarstw /ok. 215 zł./; razem 503 zł. Pozostałą część /ok. 300 zł./ przeznacza głównie na zakup żywności oraz środków czystości; nie pozwala ona już na wygospodarowanie niezbędnych środków na zakup odzieży, obuwia i innych rzeczy, a tym bardziej na opłacenie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Dochodzone przez L. E. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata dotyczy jego przyznania w zakresie całkowitym, czego warunkiem w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Osobie fizycznej możliwe jest także przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego), co związane jest z wymogiem wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy. Wyznacznikami możliwości wywiązania się z ustawowego obowiązku poniesienia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.) jest więc sytuacja materialna osoby wnioskującej związana z uzyskiwanymi przez nią oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym (o ile takie są) dochodami, ponoszonymi wydatkami oraz posiadanymi wartościowymi składnikami majątkowymi. Dokonana w kontekście powyższych regulacji analiza wniosku L. E. przemawia za jego uwzględnieniem w całości. Skarżąca zamieszkuje samotnie prowadząc 1-osobowe gospodarstwo domowe. Mimo że w tym samym budynku mieszka także jej syn ze swoją rodziną, brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że może ona liczyć na jego wsparcie (lub innych osób), chociażby poprzez partycypację w ponoszonych opłatach. Nie posiada też żadnych wartościowych składników majątkowych. Posiadane przez nią źródło dochodów jest przy tym na tyle niskie, że bez wątpienia pozwala jej na zaspokojenie tylko najważniejszych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem siebie i domu, wyłączając tym samym zdolność do poczynienia oszczędności (abstrahując od kosztów leczenia, rodzaj i wysokość tych wydatków odnoszonych do kosztów utrzymania jednej osoby nie budzi wątpliwości). Ograniczone możliwości zaspokojenia przez skarżącą wszystkich swoich niezbędnych potrzeb życiowych, przy braku jakichkolwiek oszczędności oraz możliwości pozyskania dodatkowych środków finansowych powodują, że sytuacja materialna bez wątpienia nie pozwala jej na opłacenie związanych ze sprawą kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy prawnego z wyboru. Brak jest przy tym uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że sytuacja materialno – bytowa i możliwości płatnicze skarżącej mogą ulec w najbliższym czasie jakiejś poprawie. Przesądza to o uznaniu zasadności jej wniosku w całości, co pozostaje w ścisłym związku z celem instytucji prawa pomocy, jakim jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu i możliwości skorzystania bez względu na sytuację materialną z wszystkich przysługujących jej jako stronie postępowania uprawnień. Mając powyższe na uwadze, wobec stwierdzonego braku możliwości wygospodarowania przez skarżącą chociażby części środków na pokrycie kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.