II SA/Rz 318/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Krystyna Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 28 lipca 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania nieodpłatnie własności działek -skargę oddala- Decyzją z dnia ... grudnia 2009 r., nr ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwane dalej Kolegium, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 118 ust. 1-2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm., zwanej dalej u.s.r.), po rozpatrzeniu odwołania ... od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia ... listopada 2009 r., nr ... odmawiającej nieodpłatnego przyznania własności działek nr ... położonych w R., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że decyzją Prezydenta Miasta [...] z ... listopada 1979 r., nr ... orzeczono o nieodpłatnym przejęciu na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego stanowiącego własność ..., z jednoczesnym przydzieleniem do bezpłatnego użytkowania działek oznaczonym numerami 518/2 i 518/4. Działki te zostały objęte żądaniem ... o nieodpłatne przyznanie własności. Cytując art. 118 ust. 1, 2 i 2a u.s.r. Kolegium podało, że ... nie spełnia żadnego wymogów podmiotowych z tej regulacji. Nie przysługuje jej prawo do użytkowania nieruchomości objętej wnioskiem skierowanym do Prezydenta Miasta [...], a także wnioskodawczyni nie jest zstępnym (takim jak dziecko, wnuk lub prawnuk) osoby, której takie prawo przed śmiercią przysługiwało. Osobą uprawnioną do użytkowania nieruchomości w związku z przejęciem gospodarstwa rolnego przez Państwo był .... Pomiędzy ... nie występuje stosunek pokrewieństwa. Nie może mieć znaczenia dla wyniku sprawy fakt, iż ... był ojczymem ... i wiązały ich relacje domowe wynikające ze wspólnego zamieszkiwania i korzystania z działek gruntu. Jakkolwiek osoby te były względem siebie "osobami najbliższymi", nie zachodziła między nimi relacja pokrewieństwa, co wyłącza stronę z katalogu osób uprawnionych do nabycia własności nieruchomości. Podobnie, bez znaczenia prawnego są umowy dzierżawy, jakie zawierała dotychczas ... z Gminą Miasto [...] w celu korzystania z przedmiotowych nieruchomości. W skardze ... domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania od Kolegium. W uzasadnieniu skargi podała, że organy nie wzięły pod uwagę faktu przekazania protokołem z dnia 23 maja 1946 r. przez Państwowy Urząd Repatriacyjny gospodarstwa rolnego ..., jego żonie K. i dzieciom, w tym skarżącej, gospodarstwa rolnego, które to gospodarstwo decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia ...listopada 1979 r., nr ... przejęte zostało na rzecz Państwa. Skarżąca podała, że jest ... (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 14 maja 1992 r., sygn. akt [...]) oraz korzystała z działek objętych wnioskiem, jako dzierżawca. Czuje się pokrzywdzona, gdyż emerytura, jaką jej ojczym ... uzyskał za przekazanie gruntów Państwu została mu następnie przez organ emerytalny cofnięta. Podała też, że opiekowała się ojczymem i pracowała wraz z nim na tych gruntach. Niezależnie od tego skarżąca naprowadziła, że nieprecyzyjnie oznaczono działki stanowiące przedmiot postępowania, gdyż nie wskazano ich poprzedniej numeracji w ewidencji gruntów. W decyzji brakuje też rozstrzygnięcia w zakresie niektórych działek, jakich dotyczyło jej żądanie. Brak kompletnego postępowania wyjaśniającego oraz przedstawione wadliwości decyzji dowodzą, że organy naruszyły przepisy art. 118 ust. 1 i 2a u.s.r. oraz art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. I. Stan faktyczny jest następujący: wnioskiem z dnia 26 lutego 2009 r. ...wystąpiła "o zwrot nieruchomości", części gospodarstwa rolnego przejętego decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia ... listopada 1979 r. Nr ... od ...i jego żony R. na rzecz Państwa w zamian rentę. Zgodnie z tą decyzją, pozostawiono ... do bezpłatnego użytkowania działki rolne nr ... położone w R. , będące aktualnie przedmiotem umowy dzierżawy zawartej przez Gminę Miasto [...] z wnioskodawczynią. Poza sporem pozostaje, że ... był ojczymem wnioskodawczyni i zmarł w dniu 4 lutego 1986 r. w R. Natomiast matka ..., a pierwsza żona ..., zmarła w dniu 31 lipca 1952 r. w R. i zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 14 maja 1992 r. sygn.[...], skarżąca nabyła spadek w 3/16 częściach. Zmarła również w dniu [...] czerwca 1981 r. druga żona .... Przy takim materiale dowodowym oraz uwzględnieniu informacji uzyskanej w dniu 28 października 2009 r. od skarżącej, że rodzicami ... byli ..., Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. orzekł o odmowie przyznania nieodpłatnie własności działek nr 518/2 i 518/4, które aktualnie w wyniku modernizacji ewidencji gruntów zmieniły oznaczenie. Kolegium, po rozpatrzeniu ... od tej decyzji, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji i decyzja ta, z dnia [...] grudnia 2009 r. stanowi przedmiot skargi. II. Materialnoprawną podstawę zaskarżanej decyzji stanowi art. 118 ust. 1- 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z tym przepisem, osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki (ustęp 1). Z kolei według ustępu 2, osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków. Natomiast ustęp 2a stanowi, że z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków. Ustęp 2a dodany został ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 58, poz. 280) i podkreślenia wymaga, że uprawnienie do uzyskania własności takiej działki zostało rozszerzone wyłącznie na zstępnych osoby uprawnionej, czyli na dzieci, wnuki, prawnuki itd. osoby, której z tytułu przekazania gospodarstwa w myśl dotychczasowych przepisów przysługiwało prawo do bezpłatnego korzystania z działki. Wskazanie przez ustawodawcę podmiotów uprawnionych do wystąpienia z roszczeniem o nieodpłatne nabycie własności działek poprzez użycie słowa "zstępni", w żadnym wypadku nie pozwala na zastąpienie go pojęciem "osoba najbliższa". Stwierdzić więc należy,że jednoznaczne wskazanie w ustawie podmiotów uprawnionych do nabycia działek na podstawie art. 118 ustawy, zamyka krąg osób uprawnionych z tego tytułu i nie zezwala na rozciąganie tego prawa na jeszcze inne podmioty", czego w istocie domaga się skarżąca. III. W stanie faktycznym sprawy na wstępie przedstawionym, organy prawidłowo dokonały subsumcji omówionej normy prawnej i stwierdziły, że M.... nie jest osobą uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o nieodpłatne przekazanie części gospodarstwa rolnego przejętego na rzecz Państwa za rentę. Skarżąca nie jest zstępną żadnej z osób, które gospodarstwo rolne przekazały za rentę. ... jest bowiem córką ... /pierwszej żony K./ i ... Natomiast osobami, które przekazały gospodarstwo, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 1979 r. [...], byli ... i jego druga żona .... W świetle tej decyzji nie mogą odnieść zamierzonego skutku twierdzenia skarżącej, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało przekazanie protokołem z dnia 23 maja 1946 r. przez Państwowy Urząd Repatriacyjny ..., jego żonie K. oraz dzieciom i w istocie stanowiło jej współwłasność. Stąd też brak było podstaw prawnych do nieodpłatnego przyznania własności działek. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że kwestia aktualnego oznaczenia działek w ewidencji gruntów i brak ustaleń w tym zakresie nie ma znaczenia dla treści rozstrzygnięcia, skoro skarżąca nie należy do kręgu osób mogących wystąpić z roszczeniem o nieodpłatne przekazanie części gospodarstwa rolnego przejętego na rzecz Państwa za rentę. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270, ze zm., zwaną dalej - P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu - w tym przypadku decyzji - z prawem. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że prawo, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, nie zostało naruszone. Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.