II SA/Rz 318/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia NSA Jacek Surmacz, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu z dnia 20 stycznia 2025 r. nr 2/2025 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Przedmiotem skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: spółka/skarżąca) jest decyzja Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu (dalej: Komendant Oddziału SG) z 20 stycznia 2025 r. nr 2/2025 utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] (dalej: Komendant Placówki SG) z 9 grudnia 2024 r. nr 246/2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. W stanie faktycznym sprawy 10 września 2024 r. w drogowym przejściu granicznym w [...] na kierunku wjazdowym do RP, funkcjonariusz Straży Granicznej poddał kontroli zespół pojazdów: ciągnik samochodowy marki Man o nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową marki Burg o nr rej. [...], którym kierował obywatel Ukrainy I.L.. Kierowca wykonywał międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy na podstawie okazanego wypisu z licencji wspólnotowej nr [...]. Podczas kontroli stwierdzono, że ciągnik samochodowy nie posiada aktualnego okresowego badania technicznego wymaganego na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), dalej: p.r.d. Zgodnie z adnotacją zamieszczoną w dowodzie rejestracyjnym seria i nr [...] ważność badań technicznych ciągnika samochodowego upłynęła 23 sierpnia 2024 r. Kierowca nie okazał innego dokumentu potwierdzającego przebycie okresowego badania technicznego na ww. pojazd zakończonego wynikiem pozytywnym. Powyższe zostało potwierdzone w systemie teleinformatycznym CEPiK. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół kontroli drogowej wraz z załącznikami, który został podpisany przez kierowcę bez zgłoszenia zastrzeżeń. Komendant Placówki SG zakwalifikował naruszenie, jako naruszenie z lp. 9.1. załącznika Nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 728 ze zm.), dalej: u.t.d. - wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego okresowego badania technicznego. potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Następnie wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne wobec spółki – właściciela ww. zespołu pojazdów, o czym został ona zawiadomiona pismami z 12 września i 18 października 2024 r. W piśmie z 8 listopada 2024 r. spółka wniosła o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, podnosząc, że niezwłocznie po kontroli wykonała wymagane badania. Decyzją z 9 grudnia 2024 r. nr 246/2024 Komendant Placówki SG nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.000 zł. Karę nałożono na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. stosownie do którego podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Organ I wskazał, że wobec ustalenia, że wykonywano przewóz drogowy pojazdem bez aktualnych okresowych badań technicznych stwierdzono naruszenie art. 81 ust. 1 p.r.d. Komendant Placówki SG nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego. Przepisy wskazane w art. 92c u.t.d. odnoszą się bowiem do sytuacji wyjątkowych, których przy dochowaniu należytej staranności i przezorności nie można przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej bądź działań osoby trzeciej. Zdaniem tego organu stwierdzone naruszenie jest wynikiem zaniedbania przedsiębiorcy. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem spółka złożyła odwołanie do Komendanta Oddziału SG, wnosząc o uchylenie decyzji. Spółka podniosła, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, bo nie mogła przewidzieć, że pojazd zmuszony będzie do postoju na terenie Ukrainy z powodu utrudnień w transporcie drogowym związanych z działaniami wojennymi. Jej zdaniem błędnie nie wzięto pod uwagę znikomej szkodliwości naruszenia wynikającej z krótkiego okresu używania pojazdu bez badań technicznych i niezwłocznego usunięcia naruszenia. Po rozpatrzeniu odwołania, Komendant OSG opisaną na wstępie decyzją z 20 stycznia 2025 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że w okresie 25 – 28 sierpnia 2024 r. spółka miała możliwość wykonania okresowego badania technicznego przedmiotowego pojazdu. Po zakończeniu pierwszego zlecenia transportowego (powrocie zespołu pojazdów w dniu 25 sierpnia 2024 r. na terytorium kraju, a przed rozpoczęciem drugiego zlecenia transportowego w dniu 28 sierpnia 2024 r., nie dopilnowano w przedsiębiorstwie formalności związanych z przeglądem technicznym pojazdów. W związku z powyższym spółka nie wywiązała się ze swoich obowiązków, ponieważ skontrolowany przewóz drogowy był wykonywany pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Wyjaśniono, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika. Dlatego, w ocenie organu II instancji podnoszone przez spółkę argumenty dotyczące przedłużenia się czasu załadunku na terytorium Ukrainy w związku z długotrwałą awarią zasilania elektrycznego nie miały żadnego wpływu na opóźnienie w przeprowadzeniu badań technicznych pojazdu, bowiem już wcześniej ciągnik samochodowy ich nie posiadał. Organ odwoławczy stwierdził, że nie zachodzą przesłanki z art. 92c ust. 1 u.t.d., gdyż skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia. Warunkiem zwolnienia się z odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności, powodujących naruszenie, ale ponadto występujący jednocześnie brak wpływu na powstanie naruszenia. W ocenie organu, strona nie wykazała żadnych okoliczności mogących świadczyć o tym, że dołożyła należytej staranności, by nie doszło do naruszenia prawa. Miała możliwość reagowania na działania osób, którymi się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, między innymi przez własne akty staranności w zakresie właściwej organizacji przedsiębiorstwa, w tym planowania przewozów, jak też bieżącą kontrolę operacji transportowych na podstawie wymiany informacji z zarządzającym transportem i kierowcą - czego zabrakło w niniejszej sytuacji. Przedsiębiorca nie przeprowadził żadnych czynności celem zapobieżenia powstania ww. naruszenia. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie nie znajdował zastosowania art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: k.p.a., dotyczący odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, albowiem przepis art. 92c u.t.d. jako odrębny w relacji do przepisów działu IVa k.p.a. reguluje zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a. Zaznaczono również, że waga naruszenia prawa nie była znikoma, bowiem wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego jest najpoważniejszym naruszeniem (5.1 NN) zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego oraz zmieniającym załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str. 8). W skardze do tut. Sądu na decyzję organu odwoławczego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzewijanego ją rozstrzygnięcia organu I instancji oraz zasądzenie koszów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 8 § 1 ustawy k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do organów Państwa, w szczególności poprzez niekierowanie się zasadami proporcjonalności w prowadzonym postępowaniu, 2. art. 81 k.p.a. poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się co do dowodów wskazanych w postępowaniu odwoławczym; 3. art. 189f § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy wystąpił ku temu przesłanki, natomiast przepisy art. 189f § 1-3 k.p.a. o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej mają zastosowanie niezależnie od art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. (przepisy art. 92c ust. 1 u.t.d. nie stanowią lex specialis do art. 189f § 1 k.p.a.). W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że niezwłocznie po stwierdzeniu nieprawidłowości przez organ przeprowadził niezbędne do usunięcia naruszenia czynności, tj. badania techniczne przedmiotowego pojazdu, usuwając tym samym naruszenie. Tak krótki okres pozostawania bez badań technicznych nie świadczy o znacznej wadze naruszenia. Jej zdaniem nie naruszyło ono w żaden sposób bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, które jest dobrem prawnie chronionym przez przepisy dotyczące przeprowadzania badań technicznych pojazdu oraz pozostałych przepisów u.t.d. Ponadto według skarżącej przepisy art. 189f §1-3 k.p.a. o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej mają zastosowanie niezależnie od art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Ten ostatni przepis to lex specialis wyłączający zastosowanie przepisu art. 189e k.p.a. Organ nie powinien więc zasłaniać się niemożliwością zastosowania normy wynikającej z art. 189f § 1 k.p.a., lecz zastosować wskazany przepis do stanu faktycznego istniejącego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji odstąpić od nałożenia kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, z uwagi na to, że waga naruszenia jest znikoma, a skarżąca zaprzestała naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a sformułowane w niej zarzuty okazały się nietrafne. Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem kontrolowanej decyzji środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: p.p.s.a. Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia mogłoby bowiem nastąpić w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała. Z ustaleń faktycznych organów wynikało, że podczas kontroli granicznej ciągnika samochodowego marki Man wraz z naczepą ciężarową marki Burg o nr rej. [...], którym wykonywany był międzynarodowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt. 6a u.t.d., stwierdzono, że pojazd nie posiadał aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Naruszenie to zostało ujęte w załączniku nr 3 do u.t.d. i przewidziano za nie karę pieniężną (art. 92a ust. 1 u.t.d., l.p. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d.). Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Organy prawidłowo wywiodły, że pojazd zarejestrowany w Polsce, aby mógł legalnie poruszać się po drogach publicznych, w tym aby mógł wjechać do Polski drogowym przejściem granicznym, musiał posiadać aktualne badanie techniczne, o którym mowa w art. 81 p.r.d. Jak wynika z ust. 5 tego artykułu, okresowe badanie techniczne okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10. W okazanym do kontroli dowodzie rejestracyjnym widniała data, do której należy wykonać kolejne okresowe badanie i została ona wyznaczona do 23 sierpnia 2024 r., ale nie została dotrzymana. W dniu 10 września 2024 r. pojazd nie posiadał aktualnego badania okresowego. Zostały zatem wyczerpane przesłanki do nałożenia na spółkę kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podstawie l.p. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., o którym mowa w art. 92a ust. 7 u.t.d. Regulacja ta przewiduje bowiem karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Zastosowanie przez organy tych regulacji okazało się zgodne z prawem. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne w których organy przypisały skarżącemu naruszenie przepisów o transporcie drogowym zostały ustalone zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. i w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Wynika z nich w sposób bezsporny, że w chwili przeprowadzania kontroli drogowej kierowca wykonywał przewóz drogowy pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Wskazać należy, że odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny. Nie jest ona uzależniona od winy podmiotu wykonującego transport drogowy ani kierującego pojazdem. Dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. W świetle zarzutów dotyczących niekierowanie się przez organ zasadami proporcjonalności, należy podkreślić, że kary określone w załączniku nr 3 do u.t.d. mają sztywną wysokość i nie podlegają miarkowaniu. Organy nie mają wpływu na jej wysokość, a wydawana na powołanej podstawie prawnej decyzja ma charakter związany. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że w sprawie miał zastosowanie art. 189f k.p.a. dotyczący odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Kwestie zasad nakładania kar pieniężnych zostały uregulowane w u.t.d. w sposób wykluczający możliwość stosowania przepisów k.p.a.. Przepisy art. 92a i art. 92c u.t.d. stanowią regulacje szczególne, o których mowa w art. 189a k.p.a. Na okoliczność tę uwagę zwrócił Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach przywołanych przez organ odwoławczy o sygn. akt II GSK 248/21, II GSK 1878/18 i II GSK 1560/23, a Sąd w składzie rozpoznającym skargę podziela ten kierunek wykładni i stosowania przepisów u.t.d., a nie podziela poglądów odmiennych dopuszczających stosowania przepisów działu IVa k.p.a. Warunki zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności zostały określone w art. 92c ust. 1 u.t.d. i nie ma podstawy do stosowania w tym zakresie powołanych w skardze przepisów k.p.a. Wynika z nich, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Sąd podziela przy tym ocenę organu, że nie zostało wykazane przez spółkę, aby nie miała ona wpływu na powstanie naruszeń i powstały one wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Stanowisko spółki, w którym powołała się na niezależne i niedające się przewidzieć utrudnienia w realizacji transportu drogowego na terytorium Ukrainy spowodowane działaniami wojennymi, nie może zostać uwzględnione, ponieważ jak słusznie zauważyły organy, skarżąca miała możliwość wykonania badania w okresie 25-28 sierpnia 2024 r., tj. po zakończeniu pierwszego przewozu i powrocie zespołu pojazdów w dniu 25 sierpnia 2024r., przed rozpoczęciem kolejnego przewozu w dniu 28 sierpnia 2024 r. Stwierdzone naruszenie wiązało się z zapewnieniem należytej organizacji prowadzonego przedsiębiorstwa transportowego i dotyczyło kwestii związanej ze stanem technicznym pojazdu. W ocenie Sądu niedopełnienie obowiązku dokonania w terminie przeglądu technicznego pojazdu jest oczywistym zaniedbaniem spółki wykonującej przewozy drogowe. Nie budzi wątpliwości, że skarżąca zarządzająca przedsiębiorstwem powinna zastosować takie mechanizmy, które wyeliminowałyby powstawanie jakichkolwiek naruszeń, w tym tak ewidentnych i przewidywalnych jak utrata ważności okresowych badań technicznych pojazdu. W szczególności tak zorganizować pracę, w tym przypadku prowadzić rejestr terminów nadchodzących przeglądów okresowych pojazdów, by móc w odpowiednim czasie podjąć odpowiednie działania i nie dopuścić do powstawania naruszeń. Nie sposób uznać, że skarżąca wypełniła powyższe obowiązki, skoro dopuściła do sytuacji w której kontrolowany pojazd nie posiadał wymaganych badań technicznych. Opisane w skardze działania miały natomiast charakter następczy, już po dopuszczeniu się naruszenia, a zatem pozostawały bez wpływu na ocenę możliwości zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wbrew twierdzeniom skarżącej, wagi stwierdzonego naruszenia nie można było ocenić jako znikomej, ponieważ zostało one przez ustawodawcę sklasyfikowane jako naruszenie najpoważniejsze. Sąd nie dopatrzył się też innego rodzaju uchybień, które uzasadniałyby uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Sam fakt, że organ odmiennie ocenił materiał dowodowy niż oczekiwałaby tego skarżąca, nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania. W ocenie Sądu argumentacja skarżącej stanowi wyłącznie polemikę z poprawnymi, uzasadnionymi w okolicznościach niniejszej sprawy ustaleniami organów, które uprawniały i zarazem zobowiązywały do zastosowania przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną skarżonej decyzji. Z podanych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę w całości jako niezasadną.