II SA/Rz 319/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Maria Piórkowska NSA Małgorzata Wolska/spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Wójta Gminy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] odmawiającą przyznania S. C. zasiłku celowego na odbudowę lub zakup budynku mieszkalnego z tytułu szkód powstałych w wyniku ulewnych deszczy. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej w skrócie jako k.p.a.) w zw. z art. 40 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwana dalej jako ups). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że S. C. w dniu [...] grudnia 2010 r. złożyła, do Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w R. wniosek o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 300 tys. złotych na odbudowę lub remont budynku z tytułu szkód powstałych w wyniku ulewnych deszczy w miesiącu czerwcu 2010r. Zgodnie z właściwością wniosek ten został przekazany do rozpatrzenia Kierownikowi GOPS-u w I. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w I. odmówił przyznania S. C. zasiłku celowego na odbudowę lub zakup budynku mieszkalnego z tytułu szkód powstałych w wyniku ulewnych deszczy. W uzasadnieniu organ podniósł, że S. C. mieszka wraz z dwoma córkami w domu rodziców tj. M. i J. C., którzy są współwłaścicielami budynku mieszkalnego. Dom ten decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. został przeznaczony do rozbiórki, gdyż uległ znacznemu zniszczeniu na skutek ulewnych deszczy w miesiącu maju i czerwcu i nie nadaje się do remontu. Wnioskodawczyni wraz z córkami jest zameldowana w ww. budynku. Zgodnie z jej oświadczeniem prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Organ ustalił, że M. i J. C. (rodzice wnioskodawczyni) otrzymali zasiłek celowy na odbudowę domu decyzją Kierownika GOPS-u z dnia [...] grudnia 2010 r. Wobec powyższego, z uwagi na fakt, że celem wnioskowanej pomocy jest przywrócenie budynku mieszkalnego do stanu przed zniszczeniem, a pomoc przysługuje właścicielowi budynku, który pomoc tę faktycznie otrzymał, zasadnym było odmówienie przyznania S. C. zasiłku celowego. Wnioskodawczyni nie jest właścicielem domu przeznaczonego do rozbiórki. Odwołanie od tej decyzji wniosła S. C. zarzucając, że jest ona krzywdząca i niesprawiedliwa. Podniosła, że ona i jej dwie córki zostały pominięte przy udzielaniu pomocy, podczas gdy taka pomoc winna być przyznana wszystkim członkom rodziny. Zarzuciła "nieuczciwe" przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że środki w postaci zasiłków celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w tym na wypłatę zasiłków dla osób i rodzin poszkodowanych w wyniku katastrof naturalnych wypłacają organy pomocy społecznej na podstawie art. 40 ust. 1 ups. Podstawę do określenia wysokości przyznanej pomocy stanowi wywiad środowiskowy, przeprowadzony w oparciu o wniosek osoby poszkodowanej. Z dokonanych przez organ I instancji ustaleń jednoznacznie wynika, że S. C. nie jest właścicielem budynku mieszkalnego. Własność tej nieruchomości przysługuje jej rodzicom. Wnioskodawczyni zamieszkiwała z rodzicami, lecz ten fakt nie może być utożsamiany z prawami jakie przysługują właścicielowi. Pomoc, o jaką ubiega się S. C. skierowana może być jedynie do właściciela nieruchomości, który na skutek konkretnego zdarzenia utracił swój majątek i niezbędna jest mu pomoc w celu jego restytucji. Organy pomocy społecznej nie mogą wypłacać środków na likwidację skutków powodzi osobom, które faktycznie nie straciły majątku w postaci budynku mieszkalnego. S. C. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie zasiłku celowego w wysokości 300 tys. złotych na odbudowę, zakup lub remont innego budynku mieszkalnego dla niej i jej dzieci. Podniosła, że jest matką samotnie wychowującą dzieci w wieku 10 i 9 lat. W wyniku powodzi w miesiącu maju i czerwcu wraz z dziećmi i rodzicami "utraciła budynek" w którym zamieszkiwali. Budynek ten na mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego przeznaczony jest do rozbiórki. Wyjaśniła, że w budynku tym zamieszkuje ona wraz z córkami i rodzicami. Pomimo, że wraz z córkami jest tam zameldowana Wójt Gminy "pominął ją i jej córki". Raz jeszcze wskazała na nierzetelne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej skrótem P.p.s.a). Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych, zgodnie z art. 134 § 1 powyższej ustawy, sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a to oznacza, że z urzędu bierze pod uwagę naruszenia prawa o jakich nie wspomniano w skardze. Stan faktyczny sprawy Sąd ustala na podstawie akt administracyjnych i sądowych (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 P.p.s.a). W niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, brak podstaw do stwierdzenia wskazanego w tej ustawie naruszenia prawa, w konsekwencji więc, skarga podlegać musiała oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja dotyczy przyznania zasiłku celowego na odbudowę lub zakup budynku mieszkalnego z tytułu szkód powstałych w wyniku ulewnych deszczy. Możliwość przyznania takiego zasiłku przewiduje art. 40 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm. - zwana dalej jako ups). Stosownie do treści ww. przepisu zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 300 tys. złotych na odbudowę lub remont budynku z tytułu szkód powstałych w wyniku ulewnych deszczy w miesiącu czerwcu 2010r., wystąpiła w dniu [...] grudnia 2010 r. S. C. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni wraz z dwoma córkami (w wieku 10 i 9 lat) zamieszkuje w domu u rodziców tj. u M. i J. C. w miejscowości [...] w S. Rodzice wnioskodawczyni są współwłaścicielami wyżej wymienionego budynku mieszkalnego i nieruchomości na której jest on posadowiony. W wywiadzie S. C. podała, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z akt sprawy wynika również, że decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010r. znak: [...] nakazano M. i J. C., jako właścicielom budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. 1152, w miejscowości [...], dokonać jego rozbiórki. Budynek ten uległ znacznemu zniszczeniu wskutek ulewnych deszczy w maju i czerwcu 2010r. i nie nadaje się do remontu, wręcz przeciwnie na skutek katastrofalnego stanu technicznego zagraża życiu i zdrowiu przebywających w nim osób. Organ ustalił także, że M. i J. C. (rodzice wnioskodawczyni) decyzją Kierownika Gminnej Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] grudnia 2010 r. otrzymali zasiłek celowy na odbudowę domu, opiewający na kwotę określoną w kosztorysie wykonanym przez uprawnionego rzeczoznawcę. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej pod kątem prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego, stwierdzić należy, że stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie ustalony został prawidłowo. Nie budzi wątpliwości, że występująca o zasiłek celowy S. C. zamieszkiwała wraz z córkami i rodzicami w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr ewid. 1152 w miejscowości [...], który stanowił współwłasność rodziców wnioskodawczyni tj. M. i J. C. Nie budzi też wątpliwości, że budynek ten został zalany w wyniku powodzi w czerwcu 2010r., a wskutek zniszczeń został przeznaczony do rozbiórki oraz, że rodzicom S. C., jako jego współwłaścicielom został przyznany zasiłek celowy na odbudowę domu. Jak wyżej wskazano zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej - pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Obowiązek zapewnienia realizacji zadań pomocy społecznej spoczywa m. in. na jednostkach samorządu terytorialnego (gminach, powiatach i województwach) oraz na organach administracji rządowej (wojewodach i ministrze właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego) w zakresie ustalonym ustawą (art. 2 ust. 2). Przyznawane na podstawie tej ustawy świadczenia mają charakter pomocowy a nie odszkodowawczy. Pomoc społeczna ma wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Uznać zatem należało, co zasadnie uczyniły organy orzekające w sprawie, że skoro budynek mieszkalny (który uległ zalaniu), stanowił współwłasność rodziców S. C., którym zresztą została przyznana pomoc w formie zasiłku celowego na odbudowę budynku mieszkalnego, to wnioskodawczyni nie jest osobą uprawnioną do ubiegania się o zasiłek celowy na odbudowę domu lub zakup domu w innym miejscu. Prawidłowo wskazały organy, że pomoc o jaką ubiega się wnioskodawczyni skierowana być może jedynie do właściciela nieruchomości, który na skutek konkretnego zdarzenia utracił swój majątek. Raz jeszcze podkreślenia wymaga, że pomoc osobom poszkodowanym powodzią, przyznawana na podstawie art. 40 ups nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być przyznana każdemu, kto poniósł jakiekolwiek straty. Tym samym z samego tylko faktu zamieszkiwania w domu rodziców, będących jedynymi współwłaścicielami budynku mieszkalnego, nie można wywodzić uprawnienia do przyznania zasiłku celowego na odbudowę domu lub zakup domu w innym miejscu (o co wnioskowała skarżąca). Jako niezasadny Sąd uznał zarzut skarżącej o "nierzetelnym i nieuczciwym" przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. W aktach administracyjnych zalega prawidłowo sporządzony kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego, własnoręcznie podpisany przez S. C. Wyżej wymieniona nie wniosła do niego żadnych uwag. Zatem niezrozumiałym jest zarzut skarżącej o jego "nierzetelnym i nieuczciwym sporządzeniu", a wobec braku uzasadnienia tego zarzutu, niemożliwym stało się odniesienie do niego przez Sąd w szerszym zakresie. Uznając zatem, że organy załatwiając sprawę nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu określonym w art. 145 P.p.s.a. uzasadniającym jej uchylenie, Sąd skargę oddalił, w oparciu o art. 151 P.p.s.a.