II SA/Rz 319/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 319/18 o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi wyżej wymienionej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności utwardzenia terenu działki postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówił wnioskowi E. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych, przyjmując, że wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jak również niezbędne wydatki. Na podstawie analizy innych akt sądowych w sprawie z jej skarg ustalił, że ponosi koszty związane z korzystaniem z pomocy osób trzecich przy domowych czynnościach takich jak: rąbanie drewna, sprzątanie domu, mycie okien, koszenie trawy. Skarżone aktualnie postanowienie zostało wydane w spawie dotyczącej realizowanej przez nią inwestycji, co również nie pozostaje obojętne na ocenę sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Referendarz zwrócił uwagę na dużą liczbę spraw toczących się z inicjatywy wnioskodawczyni i wiążącą się z tym zapobiegliwość w wydatkach w związku z możliwymi do przewidzenia kosztami. W sprzeciwie od powyższego postanowienia wnioskodawczyni podniosła, że korzystanie z pomocy osób trzecich jest konieczne, gdyż sama nie jest w stanie zleconych czynności wykonywać. Nie zgodziła się z twierdzeniem referendarza, że podjęte przez nią prace mają na celu polepszenia warunków bytowych, gdyż w rzeczywiści zmierzają do zabezpieczenia domu. Wskazała, że referendarz nie uwzględnił kosztów wyżywienia, które co oczywiste musi ponosić. Podniosła również, że nie jest w stanie podać wszystkich kosztów leczenia. Podała, że nie jest prawdą to, że zainicjowała postępowania. Jak podaje to nieprawidłowe działanie sąsiada a także organów zmusiło ją do wystąpienia na drogę sądową. Podała także, że opłacenie wpisu od skargi w sprawie II SA/Rz 1185/17 w kwocie 500 zł wpłynęło bezpośrednio na uszczerbek na zdrowiu ponieważ zmuszona została do rezygnacji z rehabilitacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem rozpoznania jest wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. prawo pomocy w zakresie częściowym. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasadą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak również w innych postępowaniach jest obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej – art 199 P.p.s.a. Wyjątkiem od tej zasady jest między innymi instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy została przewidziana dla najuboższej części społeczeństwa, dla której obowiązek poniesienia kosztów sądowych stanowiłby barierę w dostępie do Sądu, których sytuacja majątkowa nie pozwala na pokrycie jakichkolwiek kosztów sądowych ( prawo pomocy w zakresie całkowitym), bądź których pokrycie wiązałoby się z uszczerbkiem dla wydatków koniecznych w niezbędnym utrzymaniu ( prawo pomocy w zakresie częściowym ). Wydatki sądowe związane z dochodzeniem praw przed sądem nie mogą ustępować innym wydatkom wynikającym z umów cywilnoprawnych, czy też zakupom dóbr konsumpcyjnych innych niż niezbędne do życia, gdyż nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla obciążania kosztami sądowymi innych podatników znajdujących się w takiej samej bądź podobnej sytuacji do wnioskodawców. W ocenie Sądu informacje zawarte w złożonym przez wnioskodawczynię oświadczeniu uzupełnione następnie w sprzeciwie od jego postanowienia, pozwalają stwierdzić prawidłowość wydanego przez referendarza postanowienia. Sytuacja wnioskodawczyni choć przyznać należy, że trudna nie nosi cechy wyjątkowości, o jakiej mowa w art 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przy jej ocenie Sad posiłkował się również oświadczeniem złożonym w sprawie II SA/Rz 391/18, w którym w sposób bardziej szczegółowy zostały wymienione wydatki. Wnioskodawczyni wraz z mężem utrzymuje się z emerytur, których miesięczna wysokość wynosi ( 988,19 zł wnioskodawczyni i 1.407,80 zł jej męża). Wykazany majątek to: dom "11x9m" o wartości około 60 tys. zł , nieruchomość rolna o pow. 0,62 ha nieużytkowana rolniczo, 0,47 ha lasu (bez możliwości dojazdu) i 0.49 ha-działka pod zalesienie, 0,20 ha działka z budynkiem mieszkalnym i blaszanym budynkiem gospodarczym, działka leśna o pow. 0,47 ha nieużytkowana. Jako wydatki wnioskodawczyni wskazała: ubezpieczenie domu -140 zł, ścieki – 119 zł, śmieci -70 zł, prąd- 80 zł, gaz – 70 zł, telefon – 60 zł, Wnioskodawczyni podniosła, że ponosi bardzo wysokie koszty związane z leczeniem jej i jej męża, a także z kosztami dojazdów, których nie jest w stanie precyzyjnie wskazać. Koszty przejazdu na rehabilitację to kwota 350 zł, na kolejną 500-600 zł, z uwagi na odległość. Podała również, że posiada zadłużenie w kwocie 3500 zł, jej mąż 1100 zł których na razie nie spłacają ponieważ nie mają do tego środków. Liczne sprawy zarówno przed sądem administracyjnym, jak również sprawa o ustanowienie drogi koniecznej do zalesionej działki, pochłaniają kolejne znaczne wydatki, tu wskazała m.in. na uiszczenie wpisu od skargi w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1185/17, w kwocie 500 zł i powodują, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. Sąd zgadza się z dokonanymi przez referendarza sądowego ustaleniami, jak i wyciągniętymi na ich podstawie wnioskami. Z przedstawionej sytuacji wynika, że wnioskodawczyni wraz z mężem ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe a także niezbędne potrzeby życia codziennego, o czym świadczą regulowane przez nią odpłatności za poszczególne media, których wysokość ocenić należy jako średnią. Pomimo kłopotów zdrowotnych znakomicie radzi sobie zarówno w załatwianiu bieżących potrzeb angażując w to niekiedy osoby trzecie, ma zaspokojoną niezbędną opiekę lekarską, na co wskazują liczne wizyty lekarskie i zakup leków, odnajduje się w sprawach sądowych, o czym z kolei świadczą licznie prowadzone z jej udziałem postępowania. Przeciwnego stanowiska nie mogą uzasadniać podnoszone przez wnioskodawczynię okoliczności zadłużenia w kwocie 3500 zł oraz 1100 zł czy też opłaty sądowe w innych sprawach. Jak już wskazano wnioskodawczyni w ramach możliwości zaspokaja wszystkie bieżące potrzeby i nie korzysta przy tym z pomocy opieki społecznej. Prawidłowo gospodaruje pieniędzmi będąc w stanie wygospodarować kwotę na opłacenie osób trzecich w jej pomocy a także na niezbędne remonty. Brak jest zatem przeszkód by na tej samej zasadzie wygospodarować kwotę konieczną do poniesienia kosztów sądowych. Sąd zdaje sobie sprawę, że kwota 2400 zł miesięcznie, jaką wnioskodawczyni dysponuje wraz z mężem nie jest kwotą wygórowaną, ale w zestawieniu z wykazanym przez nią majątkiem nie pozwala na zaliczenie jej do grupy osób, dla których Sąd na podstawie art 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przewidział możliwość przyznania pomocy. W przeciwnym razie instytucja prawa pomocy stałaby się regułą, a nie wyjątkiem. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.