II SA/Rz 321/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [....] grudnia 2017 r. nr [....] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu J. M. wniosła o zwolnienie od wpisu od tego środka zaskarżenia w kwocie 500 zł uzasadniając to żądanie tym, iż jest emerytką i nie stać jej na ponoszenie tak wysokich kosztów postepowania sądowego. W dołączonym do skargi formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy składająca go rozszerzyła żądanie, wnosząc o zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych. J. M. podniosła, że jej mąż, tak jak ona jest emerytem. Wymienieni uzyskują niskie dochody tj. skarżąca w wysokości 1653 zł, natomiast jej mąż w kwocie 942 zł. Strona podniosła, że mąż choruje. Jej stan zdrowia też nie jest najlepszy. Skarżąca jest właścicielką domu (o pow. 160 m.kw.), który odziedziczyła po rodzicach, a w którym aktualnie mieszka jej syn. Posiada także mieszkanie w bloku o pow. 45 m.kw. Stałe wydatki strony to: czynsz za mieszkanie – 453 zł, energia elektryczna – 120 zł, gaz – 90 zł, ubezpieczenie na życie – 70 zł, lekarstwa – 220 zł, telefony - 70 zł, rata kredytu – 100 zł. W dniu 9 marca 2018 r. J. M. uiściła kwotę 500 zł tytułem wpisu od skargi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie J. M. nie mogło zostać uwzględnione, bowiem nie zdołała ona wykazać, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, która uzasadniałaby udzielenie jej wskazanego we wniosku wsparcia. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na okoliczność, że w skardze składająca ją podniosła, że nie stać jej na poniesienie tak wysokiego wydatku jak wpis od skargi, który wynosi 500 zł. Następnie zaś, kwotę te uiściła na rachunek Sądu, co przeczy powyższemu stwierdzeniu. Nadto, na możliwości płatnicze strony wskazują także dane jej wniosku. Wynika z nich mianowicie, że skarżąca ponosi comiesięczne wydatki w kwocie ok. 1120 zł. W sytuacji, gdy dochód jej i jej męża wynosi łącznie 2595 zł oznacza to, iż co miesiąc wymienionym pozostaje kwota ok. 1470 zł. Z pewnością możliwe jest przeznaczenie jej części na koszty sądowe w niniejszej sprawie. Należy przy tym podkreślić, że koszty te w dalszej części postępowania, o ile się pojawią, będą już niższe od wpisu od skargi, bowiem opłata kancelaryjna od wyroku wraz z jego uzasadnieniem (w razie oddalenia skargi) wynosi 100 zł, natomiast wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej to kwota 250 zł. Zdaniem rozpoznającej niniejszy wniosek, uiszczenie powyższych kwot mieści się w granicach możliwości finansowych strony. Należy jeszcze zwrócić uwagę, że wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni, łączny dochód jej i jej męża wcale nie jest obiektywnie rzecz biorąc niski. Poza tym, ma on charakter stały, a ponadto może zostać przeznaczony wyłącznie na potrzeby małżonków, którzy nie mają aktualnie jakichkolwiek osób na utrzymaniu. Nie może także umknąć uwadze, że skarżąca posiada nie tylko dom, ale także i mieszkanie, a zatem jej sytuacja majątkowa jest dobra. Ponadto, ponosi ona wydatki, które nie mają znamion koniecznych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Nie są bowiem związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych strony i jej męża. Chodzi mianowicie o wydatek na ubezpieczenie na życie oraz na spłatę kredytu. Zaciąganie bowiem tego rodzaju zobowiązań pieniężnych stanowi prywatną sprawę konkretnej osoby i nie może skutkować przyznaniem tej osobie prawa pomocy, które finansowane jest ze środków publicznych, a zatem przez ogół społeczeństwa. W myśl art. 199 P.p.s.a., to strony postępowania sądowego mają obowiązek ponosić koszty postępowania sadowego, w którym biorą udział. Dlatego też to zadaniem strony jest zgromadzenie stosownych środków pieniężnych w tym celu. Dopiero, gdy z obiektywnych względów zebranie tych środków jest niemożliwe, bowiem odbyłoby się z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jej bądź innych osób wchodzących do wspólnego z nią gospodarstwa domowego, wówczas możliwe jest skorzystanie z instytucji prawa pomocy. Stanowi ona formę dofinansowania z budżetu państwa i dlatego winna być stosowana w wyjątkowych przypadkach. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych to częściowe prawo pomocy, a przesłanką jego przyznania jest – zgodnie z art. 246 § pkt 2 P.p.s.a. – niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym niemożność ta musi zostać przez wnioskodawcę wykazana. Mając powyższe na uwadze uznano za niezasadne udzielenie J. M. żądanego przez nią wsparcia i odmówiono zwolnienia jej od kosztów sądowych. Nie udowodniła bowiem, że koszty te stanowią ciężar, którego nie jest w stanie ponieść. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.