II SA/Rz 322/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Robert Sawuła Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I-szej instancji w zakresie początkowego terminu przyznania świadczenia. Prezydent Miasta [...] decyzją [...] z dnia [...] lutego 2007 roku przyznał zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 01.02.2007 r. do 30. 09.2008, M. A., osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia , legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności , przy czym niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 104 k.p.a. w zw. z art. 16, 24ust.2, ust.3 i 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 139 poz. 992 z 2006 r.) i §6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U.105 poz.881 z 2005 r. ) i §6 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 lipca 2006w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych( Dz. U. Nr 130 poz. 903 z 2006 r. ). Organ stwierdził, że na podstawie postępowania poprzedzonego wnioskiem z dnia 12 lutego 2007 ustalono, że M. A. spełnia ustawowe przesłanki do przyznania świadczenia. Odnośnie daty , od której przyznano świadczenie, organ przytoczył treść przepisu art. 24 ust. 3 a ustawy , zgodnie z którym w przypadku upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności ,po uzyskaniu ponownego orzeczenia stanowiącego kontynuację poprzedniego, prawo ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym upłynął termin jego ważności , nie wcześniej niż od miesiąca , w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia. Odwołanie od tej decyzji złożył M. A. ,który kwestionuje datę, od której ustalono świadczenie. Wskazał też na trudną sytuację rodzinną i materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ,decyzją [...] z [...] marca 2007 roku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 138 § 1 pkt.1 k.p.a. oraz art. 16 i art.24 ust.3a ustawy z 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych. W jej uzasadnieniu stwierdzono ,że ze względu na okoliczność, że odwołujący złożył wniosek w dniu 12 lutego 2007, przyznanie świadczenia było możliwe od dnia 1 lutego 2007 roku. W skardze do WSA M. A. zarzucił, że 22 września 2006 roku stanął przed komisją orzekającą o stopniu niepełnosprawności i otrzymał stopień lekki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz.1269 z 2002 r./ sądy te sprawują zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 r./. zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa które miało wpływ na wynik sprawy , naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Kolejność zdarzeń niezbędna do orzekania przedstawia się następująco . Wnioskiem z dnia 12 lutego 2007 roku M. A. wystąpił o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dołączając orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] Nr [...] z dnia 19 grudnia 2006 roku ,ustalające ,że niepełnosprawność datuje się od 1999 roku , a ustalony stopień niepełnosprawności – od 22 lipca 2004 roku. Akta sprawy wskazują, że skarżący wcześniej legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności nr [...] z 20 sierpnia 2004 r. ważnym do dnia 31 sierpnia 2006 r. Przed upływem jego ważności , skarżący złożył wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia 22 września 2006 roku nr [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania Niepełnosprawności zaliczył skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności . Po rozpatrzeniu odwołania M. A. Wojewódzki Zespół do Spraw orzekania o Niepełnosprawności wydał w/w orzeczenie z dnia 19 grudnia 2006. W oparciu o nie, Prezydent Miasta [...] decyzją [...] przyznał zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2007 do 30 września 2008 r., a organ odwoławczy decyzję tę utrzymał w mocy. Zasiłek pielęgnacyjny, obok świadczenia pielęgnacyjnego należy do grupy świadczeń opiekuńczych uregulowanych ustawą z 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. z 2006 nr 139 poz. 992 ze zm./ zwanej dalej ustawą. Przesłanki wypłacania tego zasiłku określa przepis art. 16 ustawy, który w ust. 1 stanowi, że świadczenie to przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu , zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności , jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Organy ustaliły prawidłowo, że skarżący spełnia ustawowe warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Wysokość zasiłku organ ustalił w oparciu o przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych/ Dz. U. Nr 130 poz. 903/. Zgodnie z § 6 rozporządzenia, wysokość zasiłku pielęgnacyjnego o którym mowa w art. 16 ustawy , od dnia 1 września 2006 wynosi 153 , 00 zł miesięcznie. Kwestią sporną w sprawie stała się data, od której przyznano przedmiotowe świadczenie. Organ odwoławczy podzielając stanowisko organu I instancji stwierdził, że prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak, niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. W związku z tym, że wniosek złożony został w dniu 12 lutego 2007 roku, świadczenie zostało przyznane od dnia 1 lutego 2007 r. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji przepisy dotyczące postępowania w sprawie przyznania świadczeń miały następującą treść : - art. 24 ust. 1 ustawy : Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy ,z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, 14 – 16 i 15 b. W myśl ustępu 2 – prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami , do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca , w którym upływa termin ważności orzeczenia / ust.3 /. W dacie tej obowiązywał również ust.3a ustawy świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267 poz. 2260),która weszła w życie w dniu 14 stycznia 2006 roku, w brzmieniu : " w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności , jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia , prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia , nie wcześniej jednak niż od miesiąca , w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Wskazaną nowelą , w ust. 3a dodano zapis " nie wcześniej jednak, niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego". Warunkiem uzyskania prawa do omawianego świadczenia jest więc otrzymanie ponownego orzeczenia o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności będące kontynuacją poprzedniego orzeczenia. Ustawodawca określił termin powstania prawa do świadczeń w przypadku kontynuacji orzeczenia o niepełnosprawności w ten sposób, że ustala się je począwszy od pierwszego dnia miesiąca po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności. Ustawodawca użył zwrotu ‘wniosek o kontynuację świadczenia". Przepis art. 23 ust.1 ustawy stanowi, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują na wniosek uprawnionego podmiotu. Z przepisu tego wynikają dwa skutki wniosku – ustalenie prawa do świadczeń oraz ich wypłata. Wniosek wymieniony w art. 24 ust. 3a jest natomiast wnioskiem o kontynuację świadczeń rodzinnych. Powstaje tu pytanie, czy z tego wniosku również wynikają dwa skutki / ustalenie prawa i wypłata świadczenia/ czy też jego funkcja sprowadza się jedynie do wypłaty świadczenia w konsekwencji kontynuacji orzeczenia o niepełnosprawności. Użyte przez ustawodawcę w art. 24 ust. 3a ustawy wyrażenie "prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności" jest terminem prawa materialnego , dla kontynuacji którego konieczne jest ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności z tej samej przyczyny niepełnosprawności. Użyty w tym przepisie zwrot "złożenie wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego" należy rozumieć jako czynność procesową, warunkującą wypłatę świadczenia rodzinnego z tytułu kontynuacji prawa do tego świadczenia za cały okres niepełnosprawności. "Kontynuację świadczenia" należy więc rozumieć jako ciąg dalszy jego pobierania z tej samej podstawy prawnej. Unormowany w zacytowanym przepisie szczególny tryb kontynuacji świadczenia rodzinnego uzupełniony został w ust.3 b . Wskazano w nim, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3a , osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności ważnym dnia 31 sierpnia 2006 r. Przed upływem jego ważności złożył wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i nie miał wpływu na okres trwania postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W ocenie Sądu organy orzekające błędnie przyjęły , że kontynuacja prawa może nastąpić najwcześniej od daty złożenia wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego. Jest to naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy , bowiem decydowało o czasokresie , za który należy wypłacić świadczenia z tytułu kontynuacji prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od orzeczenia o niepełnosprawności. Wskazując na powyższe , Sąd orzekł , jak w sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt.1 lit.a P.p.s.a. Pomimo uwzględnienia skargi , Sąd nie opatrzył niniejszego wyroku klauzulą z art. 152 P.p.s.a., bowiem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku spowodowałoby nieuzasadnione wstrzymanie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego osobie z orzeczoną niepełnosprawnością.