II SA/Rz 326/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 18 lipca 2007 r. sprawy ze skargi M. N. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby I. uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne i poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej /dalej: Dyrektor/ utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2006 r. [...] uznające M. N. - Kontrolera Celnego winnego naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego wynikających z art. 32 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 199 r. o służbie Celnej /Dz.U. nr 156, z 2004 r., poz. 1641 ze zm./ i orzekające z tego tytułu wymierzenie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby celnej. W uzasadnieniu orzeczenia Dyrektor wskazał, że odwołanie M. N. nie mogło być uwzględnione, gdyż orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego będące przedmiotem odwołania nie narusza prawa, zatem brak było podstaw do uwzględnienia takiego środka. Organ odwoławczy szczegółowo wskazał, że odwołujący dopuścił się naruszenia obowiązków funkcjonariusza celnego, gdyż przebywał na służbie w dniu [...] października 2006 r. pod wpływem alkoholu. Na skutek odurzenia alkoholem zachowywał się w sposób narażający na szwank dobre imię służby. Stwierdzenie tych okoliczności, zdaniem organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, gdyż wykazane zostały w sposób drobiazgowy w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym. Jedynym obszarem spornym pomiędzy organem I instancji, a odwołującym jest sposób interpretacji zajścia z przejścia granicznego w Krościenku. Spór co do oceny zachowania obwinionego i przyczyn, które legły u jego podstaw nie może być rozstrzygnięty na jego korzyść. Na przeszkodzie takiemu działaniu stoi zachowanie obwinionego, który odmówił pobrania krwi na zbadanie zawartości alkoholu oraz zeznania osób uczestniczących w działaniach podejmowanych w związku z prowadzeniem czynności kontrolnych, które stwierdziły u obwinionego wyczuwalną woń alkoholu. Z tych powodów organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom odwołującego wiążących jego zachowanie ze stanem zdrowia i zażywanymi lekami. Dla trafności tej argumentacji Dyrektor wsparł się na roszczenia Sądu Rejonowego Karnego w L., Wydziału Zamiejscowego w U., który uznał pozostawanie obwinionego na służbie w stanie nietrzeźwym. Z orzeczeniem Dyrektora nie zgodził się M. N. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucił orzeczeniu naruszenie art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszenie tych przepisów zdaniem skarżącego polegało na błędnym ustaleniu stanu faktycznego przez przyjęcie, że pełnił on w dniu [...] października 2006 r. służbę pod wpływem alkoholu. Skarżący wskazał, że interpretowanie wszelkich wątpliwości, które pojawiły się w trakcie postępowania dyscyplinarnego na jego niekorzyść narusza konstytucyjną zasadę domniemania niewinności, która w postępowaniu dyscyplinarnym musi być respektowana. Wreszcie skarżący wskazał, że organy obu instancji pominęły wiele istotnych dla sprawy okoliczności zwłaszcza fakt zażywania leków oraz złe samopoczucie i stan zdrowia w dniu objętym postępowaniem. Zauważył, że w miejscu pracy nie wskazano ani nie stwierdzono żadnych dowodów spożywania alkoholu. Z tych względów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowanie w sprawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia poprzedzającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dyrektor odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie z powołaniem argumentacji jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wyznaczony jest treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonego orzeczenia Sąd stwierdza, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa zatem nie może być utrzymane, a to oznacza, że skarga podlega uwzględnieniu. Naruszenie prawa będące podstawą uwzględnienia skargi odnieść należy do dwóch obszarów. Pierwszy związany jest z naruszeniem przepisów postępowania, a polega na błędnej ocenie zebranego materiału dowodowego w tej części, która dotyczy oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. W postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym p-ko skarżącemu ustalenia faktyczne nie budzą zastrzeżeń i w zasadzie nie są przez stronę skarżącą kwestionowane. Jednak skarżący z tych ustaleń wyprowadza zupełnie inne wnioski niż czyni to organ i trafnie, zdaniem Sądu wskazuje, że organy dyscyplinarne uczyniły podstawą swojego orzekania jednostronnie ustalony stan faktyczny tzn. przyjęły jako udowodnione i wystarczające te okoliczności, które przemawiały na rzecz tezy, że skarżący w dniu [...] października 2006 r. pozostawał na służbie w stanie po spożyciu alkoholu. Taka teza, dowodowa oparta została na założeniu, że skoro skarżący nie dał sobie pobrać krwi, a wyczuwano woń alkoholu to przyjąć należało jako udowodnione, że był on w stanie nietrzeźwym. Zdaniem Sądu tak zbudowane wnioskowanie nie spełnia standardu procesowego. To organy dyscyplinarne prowadzą postępowanie i one muszą wykazać, że założony stan prawny nie tylko był prawdopodobny ale był pewny. Oznacza to, że zarzuty skarżącego muszą znajdować odpowiedź w materiale procesowym, który ma jednoznacznie wskazywać na ich nietrafność. Zatem przyjąć trzeba, że na organie dyscyplinarnym ciążył obowiązek wykazania, że w stanie zdrowotnym w jakim znajduje się skarżący zażywanie leków nie mogło prowadzić do stwierdzonego w dniu [...] października 2006 r. zachowanie. Z faktu, że było to zachowanie niewłaściwe nie można wywodzić, że potwierdzało stan po spożyciu alkoholu, skoro doświadczenie życiowe wskazuje, że w stanie zdrowotnym udokumentowanym przez skarżącego mogą zdarzyć się "nietypowe" reakcje zwłaszcza na skutek przyjmowania leków. W takim stanie rzeczą organów było zbijać tezę skarżącego o związku jego zachowania z przyjmowanymi lekami, ale taki dowód należało przeprowadzić. W tym zakresie powinien wypowiedzieć się biegły posiadający stosowne informacje. Jego brak nie pozwala uchylić zarzutu skargi o dowolnym interpretowaniu dowodów i naruszeniu zasady domniemania niewinności, która w postępowaniu dyscyplinarnym obowiązuje. Wreszcie trudno uczynić skarżącemu zarzut z tego, że podejmuje prawem określone działania zmierzające do zminimalizowania zakresu swojej odpowiedzialności. W takim znaczeniu ostrożnościowo należy podchodzić do odmowy pobrania krwi dla przeprowadzenia badań. Jednoznaczne stwierdzenie, że odmówił on poddania się badaniu na zawartość alkoholu jest zbyt daleko idące, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że takiemu badaniu poddał się tyle tylko, że urządzenie było niesprawne. Drugi obszar, w którym Sąd dopatruje się naruszenia prawa związany jest z rodzajem wymierzonej kary dyscyplinarnej. Art. 63 ust. 1 ustawy o służbie celnej wskazuje rodzaje kar dyscyplinarnych, przy czym wyliczenie zachowuje pewną hierarchię, która dla karanie dyscyplinarnego nie pozostaje bez znaczenia. Sąd stoi na stanowisku, że organy dyscyplinarne w zakresie stosowania wskazanych kar muszą wykazywać racjonalność. Wprawdzie mogą korzystać z całego katalogu kar, jednak powinny przestrzegać dyrektyw wymiaru kary wynikających z § 21 ust. 1 – 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych /Dz.U. nr 156, poz. 1520/. Z treści tego przepisu wynika, ze kara musi być współmierna do czynu, a jej wymierzenie musi uwzględniać rodzaj czynu, skutki i okoliczności jego popełnienia, dotychczasowe wyniki w służbie, opinię służbową, a także inne okoliczności zarówno obciążające jak i łagodzące. Wprawdzie pozostawanie w stanie po spożyciu alkoholu jest okolicznością obciążającą, jednak stan t6aki musi być niewątpliwy. W rozpoznawanej sprawie ta okoliczność nie jest pewna, natomiast przebieg służby skarżącego nie wskazuje by wcześniej naruszał zasady dyscypliny. Sąd rozpoznając skargę nie mógł uwzględnić pierwszego wniosku i uchylić zaskarżonego orzeczenia oraz umorzyć postępowanie dyscyplinarne, gdyż taki wniosek wykracza poza zakres orzeczeń wskazanych w art. 145 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak na wstępie przy zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.