II SA/Rz 326/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku T. H. i J. H. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego z dnia [...] lutego 2009r. znak: [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków - postanawia – odmówić zwolnienia skarżących T. H. i J. H. od kosztów sądowych. W sprawie ze swojej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2009r. znak: [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków T. i J. H. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku tego, jak też pisma go uzupełniającego (z dnia 12 października 2009r.) wynika, iż wymienieni prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z 19-letnim, uczącym się synem. Są rolnikami uzyskującymi z prowadzonego gospodarstwa rolnego o powierzchni ok. 20 ha dochody w łącznej wysokości 1100 zł. Posiadają dom mieszkalny o powierzchni użytkowej 120 m.kw., do którego dobudowana jest część mieszkalna, z której korzystają ich dorosłe już dzieci wraz ze swymi rodzinami. Na terenie gospodarstwa znajdują się zabudowania gospodarcze w postaci m. in. obory (ok. 150 m.kw.) oraz stodoły (ok. 200 m.kw.). W skład majątku wnioskodawców wchodzi także samochód marki VV z roku 1998. Uzyskują oni również dopłaty do produkcji rolnej w wysokości ok. 8 000 zł rocznie, które - jak wskazują - wykorzystują wyłącznie na utrzymanie gospodarstwa, na zapłatę podatków, zakup nawozów i paliwa. Na comiesięczne wydatki skarżących składają się z kolei następujące kwoty: 800 zł (wyżywienie, przy czym żywność pochodzi głównie z własnego gospodarstwa), 300 zł (opłata za prąd, ubezpieczenie, gaz, opłata radiowotelewizyjna i za telefon), 300 zł (środki czystości, odzież, obuwie, składka na kościół, pomoc dla dzieci). Z oświadczenia wnioskodawców wynika, iż opłatę od skargi kasacyjnej złożonej od postanowienia tut. Sądu z dnia 29 kwietnia 2009r. odrzucającego ich skargę na wskazaną na wstępie decyzję uiścili ze środków pozyskanych ze sprzedaży jaj kurzych i mleka krowiego. Obecnie jednak to źródło dochodu już nie istnieje, bowiem kury "przestały się nieść", nadto brak podmiotów chętnych do zakupu mleka. Wskazany środek zaskarżenia sporządził adwokat, którego wynagrodzenia jeszcze nie uiścili, a które ma zostać pobrane dopiero po zakończeniu sprawy. Uwzględniając powyższe dane Referendarz sądowy w tut. Sądzie postanowieniem z dnia 30 października 2009r. odmówił przyznania wnioskodawcom prawa pomocy w żądanym przez nich zakresie. W złożonym w ustawowym terminie sprzeciwie T. i J. H. wnieśli o choćby częściowe zwolnienie ich od kosztów sądowych, bowiem bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny nie są w stanie ich ponieść z racji trudnej sytuacji materialnej, w jakiej się znaleźli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd podnosi, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej w dalszej części jako P.p.s.a. wskazane wyżej postanowienie Referendarza sądowego z dnia 30 października 2009r. utraciło moc, w związku ze skutecznym złożeniem od niego sprzeciwu. Oznacza to konieczność rozpoznania na nowo sprawy stanowiącej jego przedmiot. Wnioskodawcy domagają się w niniejszej sprawie zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja ta wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, na co wskazuje art. 245 § 3 P.p.s.a. Uwzględnienie takiego wniosku możliwe jest - w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. – tylko w razie wykazania, iż składający wniosek nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Brzmienie ostatnio powołanego przepisu wskazuje, iż podmiotem obowiązanym do dokładnego przedstawienia sytuacji rodzinno-majątkowej, pozwalającej na zastosowanie szczególnej instytucji jaką jest zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskodawca. To na nim więc spoczywa obowiązek podania wszelkich danych, które uzasadniają przyznanie mu pomocy ze strony Państwa. Co do zasady bowiem, stosownie do art. 199 P.p.s.a., strony mają obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Przechodząc do realiów przedmiotowej sprawy Sąd wskazuje, że T. oraz J. H. nie wykazali, iż w ich wypadku zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Jak bowiem wynika z oświadczeń wyżej wymienionych dysponują oni - przy założeniu, iż dochody z tytułu dopłat do produkcji rolnej przeznaczają rzeczywiście na utrzymanie gospodarstwa rolnego, - miesięcznie kwotą 1100 zł. Przeznaczają ją na pokrycie wydatków, które, jak sami wskazali, wynoszą miesięcznie ok. 1400 zł. Powyższa rozbieżność między uzyskiwanymi dochodami a dokonywanymi wydatkami świadczy, w ocenie Sądu, iż albo wnioskodawcy wykorzystują środki z dopłat rolniczych także na realizację innych potrzeb niż tylko te związane z prowadzeniem produkcji rolnej albo też posiadają jeszcze inne, dodatkowe dochody, których źródeł nie ujawnili, a z których płynące środki przeznaczają na zaspokojenie różnego rodzaju potrzeb. Należy wskazać, iż wnioskujący mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Znaczną część żywności uzyskują z własnego gospodarstwa, co zmniejsza znacząco wydatki z tego tytułu. Nadto podnieść należy, iż wydatków na samochód oraz na kościół, jak też na telefon nie należy uznać za niezbędnych dla własnego utrzymania. Wydatkiem takim nie mogą być także fundusze przeznaczane na pomoc dla dzieci, które są już dorosłe i posiadają własne rodziny. Poza tym, opłata sądowa, do której uiszczenia obowiązani są obecnie skarżący tytułem wpisu od zażalenia skierowanego przez nich od postanowienia tut. Sądu z dnia 27 sierpnia 2009r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia niniejszej skargi to stosunkowo niska kwota -100 zł Należy też mieć na uwadze, iż skarżący uiścili już wpis sądowy od skargi kasacyjnej złożonej przez nich od postanowienia tut. Sądu z dnia 29 kwietnia 2009r. o odrzuceniu skargi w kwocie 100 zł. Skargę tę sporządził dla nich profesjonalista – adwokat, któremu wprawdzie nie zapłacili jeszcze - jak twierdzą - wynagrodzenia, jednak korzystając z jego pomocy musieli się liczyć z taką potrzebą. W razie bowiem nieuwzględnienia ich skargi Sąd nie miałby podstaw do zasądzenia kosztów postępowania na ich rzecz. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, iż odmowa zwolnienia T. i J. H. od kosztów sądowych nie spowoduje po ich stronie powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, który uzasadniałby uwzględnienie ich wniosku Tym samym uznano, iż uzasadniona jest odmowa przyznania wyżej wymienionym prawa pomocy w żądanym przez nich zakresie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.