II SA/Rz 327/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi - postanawia - zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. Wnioskiem z dnia 25 maja 2010 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, C. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 327/10, wydanym przez referendarza sądowego zwolniono skarżącego od kosztów sądowych w połowie ich wysokości (pkt I postanowienia), a w pozostałym zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy (pkt II). Na powyższe postanowienie, w zakreślonym terminie C. K. złożył sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał jedynie, iż wnosi sprzeciw w części oddalającej jego prośbę o zwolnienie z wpisu od skargi oraz iż postanowienie w tym zakresie jest wadliwe. Z uwagi na niewystarczające dane, zarządzeniem z dnia 6 lipca 2010 r. C. K. został wezwany do udzielenia dodatkowych informacji w przedmiocie sytuacji majątkowej oraz uzyskiwanych przez niego dochodów. W odpowiedzi wnioskodawca wyjaśnił, iż od czerwca 2010 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie "pozaszkolne formy edukacji z zakresu nauki jazdy i pilotażu", z tytułu której uzyskuje dochód w wysokości ok. 600 zł netto miesięcznie. Otrzymuje również rentę w wysokości 940 zł z uwagi na częściową niezdolność do pracy. Średnie wydatki miesięczne to opłata za gaz - 45 zł, opłata za energię elektryczną – 300 zł, telefon – 160 zł, podatek od nieruchomości – 180 zł, opał domu i prace konserwacyjne – 200 zł. Wydatki na wyżywienie, utrzymanie i leki to ok. 600 zł. Wskazał, iż nie korzysta z pomocy społecznej, a jedynie z finansowego wsparcia rodziny. Spłaca również kredyt, zaciągnięty w banku PKO [...] na kwotę 3 000 zł, którego raty wynoszą 276 zł/m-c. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu, tj. gdy nie został on odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja zwolnienia od kosztów jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. z której wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim szczególnym przepisem jest m.in. art. 246 P.p.s.a. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –"Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Sąd uznał, iż wniosek C. K. zasługuje na częściowe uwzględnienie, uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienie od kosztów sądowych w ½ części. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, iż C. K. sam zamieszkuje w domu o pow. 80 m², posiada nieruchomość rolną o pow. 0,19 a. Na jego dochód składa się renta w wysokości 940 zł brutto oraz uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej dochód w wysokości ok. 600 zł/mc. Z podanych przez skarżącego danych i dołączonych kserokopii faktur i rachunków wynika, iż opłata za gaz w miesiącu lipcu 2010 r. wyniosła – 45 zł, za energię elektryczną – 279,64 zł za okres czerwiec - lipiec 2010 r., opłata za telefon – 37,81 zł za miesiąc maj 2010 r. Ponadto skarżący przedstawił decyzję Burmistrza Miasta o łącznym wymiarze zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r. na kwotę 180 zł. oraz zawiadomienie z Banku PKO SA I O. w P. z dnia [...] maja 2010 r. o wysokości pierwszej raty (tj. kwoty 275, 95 zł) tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. C. K. ponosi również wydatki na zakup żywności, utrzymanie, zakup leków w wysokości ok. 600 zł/mc, a na opał domu i prace konserwacyjne ok. 200 zł/mc. Dodatkowo korzysta ze wsparcia rodziny. Nie korzysta natomiast z pomocy społecznej. W ocenie Sądu C. K. w sposób wystarczający uwiarygodnił, iż nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Dlatego też biorąc pod uwagę powyższe, Sąd zwolnił skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych w 1/2 ich wysokości. Analizując zawarte w aktach sprawy oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Sąd uznał, iż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie mógł zostać uwzględniony. Sytuacja skarżącego nie jest na tyle zła, aby nie mógł on partycypować w kosztach postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Na obecnym etapie postępowania koszty postępowania obejmują wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. Ponadto koszty te obejmować mogą opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku - w przypadku jej oddalenia (100 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej - w przypadku jej wnoszenia (100 zł) - przy uwzględnieniu częściowego zwolnienia koszty te wynieść mogą 200 złotych. Natomiast w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (w tym wpisu od skargi) - art. 200 P.p.s.a. Z tych względów, na podstawie art. 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.