II SA/Rz 330/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 23 grudnia 2022 r. nr SKO.407.KO.3532.235.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia 16 listopada 2022 r. nr KM.5413.311.2022.MM. Przedmiotem skargi WG (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 23 grudnia 2022 r. nr SKO.407.KO.3532.235.2022, wydana w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że decyzją z [...] listopada 2022 r. nr [...] Starosta Powiatu [...] (dalej: "Starosta" lub "Organ I instancji") nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 000 zł z tytułu niezawiadomienia w terminie 30 dni o zbyciu pojazdu marki [...]. Organ I instancji podał, że 4 stycznia 2022 r. Skarżący złożył zawiadomienie o zbyciu na rzecz [...] pojazdu marki [...]. Z zawiadomienia wynikało, że czynności zbycia pojazdu dokonano 6 lutego 2021 r., a zatem zawiadomienia właściwego organu dokonano z uchybieniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.) – dalej: "P.r.d.". Wobec powyższego, zgodnie z art. 140mb pkt 2 P.r.d., zaistniały przesłanki zobowiązujące organ administracji do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej. Jednocześnie Starosta podniósł, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn zm.) – dalej: "k.p.a.". Na Skarżącym spoczywa bowiem obowiązek znajomości przepisów prawa, opóźnienie w złożeniu zawiadomienia wyniosło 302 dni, a stwierdzone naruszenie jest trzecim w badanym okresie czasu. Jednocześnie Organ I instancji uznał, że Skarżący nie uzyskał korzyści finansowej z tytułu naruszenia regulacji P.r.d. Zdaniem Starosty, powyższe uprawniało do nałożenia na Skarżącego administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 1 000 zł. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, że jest osobą w podeszłym wieku, trudno mu sprawnie posługiwać się internetem i profilem e-PUAP, a opóźnienie w złożeniu zawiadomienia nie wynikło ze złej woli, ani nie było podyktowane chęcią uzyskania jakiegokolwiek zysku. Nie przyniosło również żadnych strat dla budżetu Państwa. W ocenie Odwołującego, opisane wyżej okoliczności uprawniały do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f ust. 1 k.p.a. Decyzją z 23 grudnia 2022 r. nr SKO.407.KO.3532.235.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu uchyliło w całości opisaną wyżej decyzję Starosty i – jak podano w rozstrzygnięciu decyzji – nałożyło na Skarżącego karę administracyjną w wysokości 350 zł. Kolegium podało, że Skarżący zawiadomił o zbyciu pojazdu z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., a zatem zaistniały podstawy prawne do nałożenia kary pieniężnej, co zostało prawidłowo wykazane przez Organ I instancji. Mając jednak na uwadze popełnienie przez Skarżącego deliktu po raz trzeci oraz nieuzyskanie z tego powodu żadnych korzyści finansowych, Organ odwoławczy za zasadne uznał zmniejszenie nałożonej na Skarżącego kary do wysokości 350 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (WSA), WG wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Skarżący podniósł, że podtrzymuje dotychczas wyrażone stanowisko odnośnie możliwości zastosowania przez Organy art. 189f ust. 1 k.p.a. w realiach opisywanej sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona z przyczyn, które Sąd dostrzegł działając z urzędu. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Przedmiotem swej skargi WG uczynił decyzję SKO o nałożeniu na niego kary pieniężnej w wysokości 350 zł z tytułu naruszenia przez Stronę obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w nieprzekraczalnym terminie 30 dni od dnia tego zdarzenia – art. 140 mb pkt 2, art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1, 2a, 3a,, 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym (P.r.d.). Wydane w tej sprawie decyzje nawiązują do obowiązku wynikającego dla zbywców pojazdów z art. 78 ust. 2 P.r.d. Otóż na mocy tego przepisu właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o: 1) nabyciu lub zbyciu pojazdu; 2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Powyższy obowiązek powiadomienia starosty o zdarzeniach z zakresu obrotu pojazdami mechanicznymi podlega sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej, bowiem w myśl art. 140mb P.r.d. kto: 1) będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 2) będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Wprowadzenie powyższej regulacji sankcjonującej niewykonanie obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. miało na celu transpozycję do porządku krajowego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, poprzez wprowadzenie kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni. Na marginesie warto dodać, że dość istotne zmiany w zakresie tej regulacji przewidziano w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. z 2023 r., poz. 1394), a mają wejść w życie dnia 1 stycznia 2024 r. Zbycie pojazdu [...] przez stronę skarżącą miało miejsce dnia 6 lutego 2021 r. Podobnie jak we wszystkich sprawach, w których Skarżący wniósł skargę do WSA czynność prawna podlegająca zgłoszeniu na podstawie przepisów P.r.d. miała miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu pandemii Covid-19. Otóż stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491 z późn. zm.). Stan o jakim tu mowa trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). Przypomnienie dat wprowadzenia i odwołania stanu epidemii było niezbędne, bowiem zgodnie z art. 15zzzzzn ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu. W utrwalonej już linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego przyjmuje się bez wątpliwości, że przytoczona wyżej regulacja znajduje zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Przewidziany w tym przepisie termin określa się jako termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 20 stycznia 2023 r., sygn. II GSK 821/22, LEX) wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu w świetle P.r.d. wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu (art. 140mb pkt 2 P.r.d.). Zatem Organ stwierdzając uchybienie przez skarżącego terminu na zgłoszenie faktu zbycia pojazdu, był zobowiązany przepisami ustawy o COVID - 19 w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 16 lutego 2023 r., sygn. I SA/Rz 760/22, LEX, wyrok WSA w Poznaniu z 23 lutego 2023 r., sygn. III SA/Po 930/22, LEX). Dopełnienie obowiązku informacyjnego organu wynikającego z przepisów ustawy COVID – 19, było istotne, bowiem skarżący w swej argumentacji prezentowanej w toku postępowania powoływał takie okoliczności, które mogły stanowić przyczyny niezawinionego uchybienia terminu (tj. obawy o stan zdrowia, trudności w komunikacji). Czynności umożliwiające przywrócenie terminu powiadomienia właściwego starosty o dokonaniu sprzedaży nie zostały jednak podjęte, co spowodowało istotne naruszenie w/w przepisów ustawy COVID – 19 oraz art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ewentualne przywrócenie terminu spowodowałoby bowiem, że stronie nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w konsekwencji zastosowania sankcji administracyjnej z art. 140mb P.r.d. Konieczne okazało się w tych okolicznościach uchylenie nie tylko decyzji SKO, ale także decyzji Starosty w celu umożliwienia realizacji ustawowych gwarancji przywrócenia uchybionego terminu w czasie pandemii COVID – 19 (art. 135 P.p.s.a). Ponownie rozpoznając sprawę Organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania – art. 153 P.p.s.a., co winno polegać na zastosowaniu wobec skarżącego przepisów ustawy COVID - 19. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak sentencji wyroku.