II SA/Rz 331/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie pomocy społecznej -skargę oddala- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2008r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w oparciu o art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), określanej następnie jako k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 2 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) – po rozpatrzeniu odwołania S. J. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2008r. znak: [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej, uchyliło kwestionowaną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Wymienioną wyżej decyzją Prezydent Miasta umorzył postępowanie - wszczęte na wniosek S. J. - o przyznanie pomocy finansowej z pomocy społecznej, ze względu na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu wskazał, że w świetle przepisów art. 106 ust. 4, oraz art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej musi poprzedzać przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, którego celem jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc. Wywiad taki przeprowadza się stosownie do § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672) w miejscu zamieszkania wnioskodawcy albo też w miejscu jego pobytu. Organ podkreślił, iż w dniach 2 i 14 stycznia 2008r. S. J. został poinformowany ustnie o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, na co nie wyraził zgody, a dowodem tego są stosowne notatki służbowe. Składającego wniosek poinformowano także pisemnie o wyznaczonym terminie przeprowadzenia takiego wywiadu, jednak nie został on przeprowadzony wobec faktu, iż S. J. odmówił pracownikom socjalnym wejścia do zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego. Powyższa okoliczność uniemożliwia - w ocenie organu I instancji – ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskującego o pomoc, która jest przesłanką wydania decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. To z kolei uzasadnia umorzenie postępowania po myśli art. 105 § 1 k.p.a. Odwołanie od decyzji I instancji złożył S. J. zwracając uwagę, iż jest osobą niepełnosprawną, brakuje mu środków na żywność i lekarstwa. Uchylając kwestionowaną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia (decyzją z dnia [...] lutego 2008r.) organ odwoławczy powołał treść art. 11 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, wedle którego brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Ze względu na odmowę współpracy S. J. z pracownikiem socjalnym celem rozwiązania jego trudnej sytuacji życiowej, brak było – zdaniem organu II instancji - podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję SKO S. J. podniósł okoliczności nie mające znaczenia dla sprawy. Ponadto zwrócił się o wyznaczenie przez Sąd, Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej, terminu wypłaty zasiłku za 2008r. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, zaś z ostrożności procesowej o oddalenie, z podobną argumentacją, jaka została zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z 2002 r/ sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 r. / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem kontroli sądowej w powyższym zakresie podlega kasacyjna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie społecznej pomocy finansowej . Zasady w zakresie pomocy społecznej, rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania, organizacje społeczne oraz zasady i tryb postępowania kontrolnego w zakresie pomocy społecznej określa ustawa z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej ( Dz. U. nr 64 poz. 593 z 2004 r. ze zm.) zwana dalej ustawą. Świadczenia obejmują zróżnicowane formy wsparcia, których celem jest zaspokajanie różnych potrzeb beneficjentów i zapewnienie im bezpieczeństwa socjalnego. Przepis art. 4 ustawy nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z przepisem art. 7 ustawy , pomocy społecznej udziela się m.in. z powodu bezrobocia, a przepis art. 8 określa kryteria dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy. Postępowanie w sprawie pomocy społecznej regulują przepisy rozdziału 7 ustawy w art. Od 100 do 109 . Zgodnie z art. 107 , w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin, przeprowadza się wywiad środowiskowy. Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy może domagać się od osoby ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia./ art. 107 ust.5/. Sposób przeprowadzania wywiadu środowiskowego określa Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 19 kwietnia 2005 roku w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego/Dz. U. Nr 77, poz.672 z 2005 r. / wydane na podstawie przepisu art. 107 ust.6 ustawy. Celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest sprawdzenie, czy środki finansowe z pomocy społecznej są właściwie wykorzystane. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy - skarżący S. J. zgłosił w dniu 2 stycznia 2008 roku w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej i przedłożył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w na dowód, że od 14 grudnia 1999 roku jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Przedłożył też oświadczenie o stanie majątkowym, powiadomienie o opłatach czynszu w MZBM oraz zaświadczenie lekarskie. Skarżący dwukrotnie został poinformowany / w dniach 2 i 14 stycznia 2008 r./ o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, na co nie wyraził zgody. Według art. 11 ust.2 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (....) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia , uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że uniemożliwienie przez skarżącego przeprowadzenia w jego miejscu zamieszkania wywiadu przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej skutkować powinno jednym z rozstrzygnięć wymienionych w przytoczonym wyżej art. 11 ust.2 ustawy. Umorzenie postępowania przez organ I instancji, na podstawie przepisu art. 105 p 1 k.p.a., z powodu niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego było błędnym rozstrzygnięciem, bowiem sprawa nie stała się bezprzedmiotowa. Wskazując na powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego uznał skargę za nieuzasadnioną i orzekł , jak w sentencji wyroku na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a.