II SA/Rz 333/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. D. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...]; II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego S. D. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 333/04 UZASADNIENIE Decyzją z [...].02.2004r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez S. D. utrzymał w mocy własną decyzję z [...].06.2003r. nr [....] o odmowie uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału organ uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż dotychczasowe ustalenia odpowiadają stanowi faktycznemu, a decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich jest zgodna z obowiązującym prawem. Kierownik podkreślił, iż bezspornym jest fakt, że skarżący w okresie zaliczanym przez ZBoWiD jako działalność kombatancką pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej, która to służba, zgodnie z przepisami ustawy o kombatantach nie stanowi tytułu do zachowania uprawnień. Podniesiona przez skarżącego okoliczność pełnienia służby w Armii Krajowej w ocenie organu nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Przedstawione oświadczenia świadków organ nie uznał za wiarygodne z uwagi na to, że skarżący wcześniej, zarówno w życiorysie, jak i aktach ZBoWiD nie wspominał o przynależności do AK. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w 2000r. i w tym czasie skarżący w korespondencji z urzędem w żadnym piśmie nie wspomniał o pełnieniu służby w oddziałach AK. Przeciwnie strona podnosiła jedynie kwestie zawiązane z działalnością w organach Milicji Obywatelskiej, opisywała swój przebieg służby, głównie odnoszący się do prowadzenia walk z oddziałami UPA. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20.01.2003r. sygn. akt SA/Rz 2241/00 oddalił skargę S. D. na decyzję o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W toku postępowania sądowego strona również nie podnosiła faktu pełnienia służby w Armii Krajowej. W skardze do Sądu, skarżący S. D. zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji, która jego zadaniem jest bardzo krzywdząca i powoduje naruszenie zasady równości prawa wszystkich objętych tym postępowaniem i w ramach jednej ustawy dzieli się kombatantów na "dobrych" i "złych". W skardze odwołał się też do okresu 1944-1947 przedstawiając zagrożenia jakie istniało dla ludności polskiej ze strony band UPA, co zmuszało Polaków do samoobrony. Podjęcie walki w ramach Milicji Obywatelskiej dawało możliwość zalegalizowania posiadania broni. Wcześniej faktycznie nie odwoływał się do działalności w ramach AK z obawy przed Urzędem Bezpieczeństwa. Przy piśmie z 10.12.2003r. zostały przedłożone zeznania dwóch żyjących świadków, byłych żołnierzy Armii Krajowej, potwierdzające przynależność skarżącego do Armii Krajowej. Końcowo zwrócił się o uznanie uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie wskazując na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Kierownik Urzędu zawarł również wniosek o rozpoznanie niniejszej sprawy w postępowaniu uproszczonym, jednakże Sąd uznał za celowe skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Poddawszy takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a., obliguje Sąd do uchylenia decyzji. Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do tego przepisu żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot postępowania, a w razie wątpliwości - sprecyzowanie żądania należy do strony, a nie do organu. Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, 65, 128 i art. 140 k.p.a., jest jego odformalizowanie tak, aby sprawa mogła być rozpatrywana zgodnie z intencją i interesem strony. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym ostatecznie decyduje strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienie art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska (patrz wyrok NSA z 4.04.2002r. sygn. akt I SA 2188/00 LEX nr 81741). W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte na skutek wniosku skarżącego z 28.04.2003r. w którym zwrócił się o wznowienie procesu weryfikacyjnego (karta akt admin. nr 37.) Wznowienie postępowania jako nadzwyczajny środek wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej zostało uregulowane w art. 145 i nast. k.p.a. Tymczasem organ prowadził postępowanie na podstawie art. 154 k.p.a., który to przepis dopuszcza możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej przy wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Zarówno wznowienie postępowania, jak i postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. należą do nadzwyczajnych trybów kontroli decyzji ostatecznych. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości wydanej w postępowaniu zwykłym decyzji. Na system weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej składają się nie tylko wyżej wymienione postępowania, ale również postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, a także postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej. System ten oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, a to oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Skoro skarżący nieprecyzyjnie określił we wniosku swoje żądanie o wznowienie procesu weryfikacyjnego, nie wskazując jednoznacznie trybu, co mogło rodzić wątpliwości dla organu w zakresie ustalenia trybu dla wnioskowanego postępowania, to organ stosownie do art. 7-11 k.p.a. winien pouczyć skarżącego o przysługujących mu trybach postępowania (łącznie z postępowaniem o przywrócenie uprawnień kombatanckich), a następnie prowadzić postępowanie zgodnie z art. 9 k.p.a., aby skarżący nie ponosił szkody z powodu nieznajomości prawa. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zwróci się do skarżącego, w jakim trybie należy skontrolować postępowanie zakończone ostateczną decyzją o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z [...].11.2000r. Nr [...]. Sąd w niniejszym postępowaniu pominął merytoryczna ocenę zarzutów zawartych w skardze, albowiem postępowanie będzie prowadzone od nowa według reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 P.p.s.a.