II SA/Rz 336/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych studentów -skargę oddala- II SA/Rz 336/18 U Z A S A D N I E N I E W dniu 13 października 2017 r. AA zwróciła się z wnioskiem do Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów wydziału Wychowania Fizycznego [...]. Jako podstawę żądania wskazała średnią ocen zaliczonego roku studiów 2016/2017 oraz wyniki sportowe. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] odmówiła przyznania skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2017/2018. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1257 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", w związku z art. 173 ust. 1 pkt. 3, art. 174, art. 175 ust. 2-4, art. 177 ust. 1, 3-5, art. 181 ust. 1, 1a, 3-6, art. 184, art. 186 i art. 207 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) – "P.s.w." oraz Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] z dnia 1 maja 2016 r. z późn. zm., stanowiący załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że na podstawie art. 186 ust. 1 P.s.w. Rektor w porozumieniu z Zarządem Uczelnianej Rady Samorządu Studentów [...] ustalił szczegółowe kryteria przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych studentów, o których mowa w rozdziałach I-II, V i VII-IX Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...]. W myśl § 17 ust. 1 Regulaminu, stypendium Rektora dla najlepszych studentów może otrzymać nie więcej niż 10 % wszystkich studentów danego kierunku studiów, a w przypadku gdy liczba studentów na kierunku jest mniejsza niż dziesięć, stypendium Rektora dla najlepszych studentów może być przyznane jednemu studentowi. Organ podał, że uwzględniając kryteria do przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów określone ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i Regulaminem przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] (Załącznik nr 10), do oceny wniosku skarżącej zastosował metodę punktową i za średnią ocen przyznał jej 40 punktów, zaś za osiągnięcia sportowe 15 punktów. Komisja wskazała, że wnioskodawczyni spełnia kryteria do przyznania jej stypendium, jednakże jej wniosek został złożony po upływie terminu porządkowego określonego w § 26 ust. 1 regulaminu. Wobec powyższego, wniosek skarżącej został rozpoznany, zgodnie z § 21 ust. 3 Regulaminu, na kolejnych posiedzeniach Komisji. Organ wskazał, ze w świetle wskazanej wyżej regulacji, warunkiem przyznania stypendium na wniosek złożony z uchybieniem terminu, jest nierozdysponowanie środków FPM przeznaczonych na ten cel. Taka zaś sytuacja nie ma miejsca w opisywanej sprawie, gdyż środki z dotacji przeznaczone na stypendium rektora dla najlepszych studentów dla 10% liczby studentów kierunku Wychowanie Fizyczne zostały rozdysponowane, a zatem wniosek AA nie mógł zostać uwzględniony. AA zwróciła się do Komisji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podała, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o stypendium nie wynikło z jej winy. Aby uzyskać zaświadczenie o średniej ocen uzyskanych za poprzedni rok, stanowiące jeden z załączników wniosku, musiała dostarczyć do dziekanatu indeks z wszystkimi wpisami, w tym z wpisem z praktyk studenckich. Odwołująca się wskazała, że praktyki ukończyła końcem września 2017 r., natomiast termin składania wniosków upływał 5 października 2017 r. W okresie od ukończenia praktyk do złożenia wniosku nie miała możliwości uzyskania wpisu od opiekuna praktyk, ponieważ przez te dni nie był on dostępny. Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] utrzymała w mocy własną decyzję z dnia 5 grudnia 2017 r. o odmowie przyznania AA stypendium rektora dla najlepszych studentów. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 173 ust. 1 pkt. 3, art. 174, art. 175 ust. 2-4, art. 177 ust. 1, 3-5, art. 181 ust. 1, 1a, 3-6, art. 184, art. 186 i art. 207 ust. 1, 2 i 4 P.s.w. oraz Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] z dnia 1 maja 2016 r. z późn. zm. stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia 11 kwietnia 2016 r. Uzasadniając swoje stanowisko Komisja podała, że po ponownej analizie wniosku dotyczącego przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów, dokonanej z uwzględnieniem wymogów określonych ustawą P.s.w. i Regulaminem przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...], stwierdzono, iż brak było przesłanek do wezwania studentki do uzupełnienia dokumentów, gdyż "nie wykazano braku kompletności wniosku w postaci braku dokumentu potwierdzającego spełnienie któregokolwiek z kryterium oceny wniosku". Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a ponadto Komisja podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Słusznie wskazano w decyzji pierwszoinstancyjnej, że odwołująca spełnia kryteria do przyznania jej stypendium, jednakże wobec złożenia wniosku o jego przyznanie po upływie terminu oraz wobec rozdysponowania środków budżetowych przeznaczonych na stypendium, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, AA wniosła o poddanie kontroli Sądu decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...]. Powtarzając zarzuty sformułowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o przyznanie stypendium nie wynikało z jej winy. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie zawiera wad ani uchybień, które w myśl przytoczonych wyżej regulacji obligowałyby Sąd do jej uchylenia, a zatem skarga podlegała oddaleniu. Stypendium rektora dla najlepszych studentów jest formą pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, o która student może się ubiegać na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3 P.s.w. Materialnoprawną podstawę przyznania stypendium dla najlepszych studentów stanowi art. 181 ust. 1 i art. 186 ust. 1 P.s.w. Stosownie do tych przepisów stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Z przepisów P.s.w. wynika również, że pomoc materialna dla studentów jest realizowana ze środków uzyskanych przez uczelnie z budżetu państwa (w formie dotacji), przy czym środki przeznaczone na stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni stanowią nie więcej niż 40% środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi, o czym stanowi art. 174 ust. 4 P.s.w. Oznacza to, że z jednej strony środki przeznaczone na stypendia dla najlepszych studentów są limitowane z woli ustawodawcy, a z kolei wyrazem zagwarantowanej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP autonomii szkół wyższych jest uprawnienie rektora (zawarte w art. 186 ust. 1 P.s.w.) do ustalenia szczegółowego regulaminu, które daje możliwość skonkretyzowania kryteriów przyznawania stypendiów dla najlepszych studentów, np. poprzez określenie dolnego progu średniej ocen, który trzeba osiągnąć, aby spełnić ustawową przesłankę "uzyskania za rok studiów wysokiej średniej ocen". W odniesieniu do świadczeń pomocy materialnej przysługujących studentom [...], aktem regulującym szczegółowe kryteria i tryb udzielania tych świadczeń jest Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] o z dnia 1 maja 2016 r., stanowiący załącznik do Zarządzenia Rektora [...] z dnia [..] kwietnia 2016 r. nr [...] (dalej: "Regulamin"). Stosownie do § 2 ust. 1 Regulaminu, świadczenia pomocy materialnej może otrzymać student, który spełnia warunki określone w P.s.w. i w Regulaminie. Zgodnie zaś z § 26 ust. 1 Regulaminu, terminy porządkowe składania wniosków o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów określono na 5 marca w przypadku kierunków studiów, dla których rok studiów rozpoczyna się od semestru letniego danego roku akademickiego oraz 5 października w przypadku pozostałych kierunków studiów. Wnioski o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów, złożone z zachowaniem wskazanego wyżej terminu, Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] rozpatruje na pierwszym posiedzeniu (§ 21 ust. 1 Regulaminu). W przypadku gdy wniosek o przyznanie stypendium został złożony z uchybieniem terminu określonego § 26 ust. 1 regulaminu, wniosek taki Komisja rozpatruje na kolejnych posiedzeniach, a warunkiem przyznania wnioskowanych świadczeń jest nierozdysponowanie środków Funduszu pomocy materialnej przeznaczonych na ten cel (§ 21 ust. 3 Regulaminu). Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie stypendium rektora został przez skarżącą złożony 13 października 2017 r., a zatem po upływie terminu porządkowego określonego w powołanym wyżej § 26 ust. 1 Regulaminu. Wniosek skarżącej nie mógł zatem zostać rozpoznany na pierwszym posiedzeniu komisji, a dopiero na kolejnych posiedzeniach tego organu. W świetle zaś omówionych dotychczas regulacji, okoliczność tego rodzaju skutkowała uzależnieniem przyznania stypendium nie tylko od spełnienia przez skarżącą wymogów stawianych regulacjami rozdziału V Regulaminu i otrzymania określonej ilości punktów, ale także od nierozdysponowania środków Funduszu pomocy materialnej przeznaczonych na stypendia rektora dla najlepszych studentów. Wobec powyższego, skoro jak wskazał skarżony organ, a czego również nie kwestionuje strona skarżąca, w chwili rozpatrzenia wniosku skarżącej organ nie dysponował już środkami przeznaczonymi na sfinansowanie wnioskowanego stypendium w roku akademickim 2017 / 2018, to brak było podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej. Uzyskanie wystarczającej liczby punktów w określonej przepisami Regulaminu procedurze weryfikacji wniosku studenta nie stanowi bowiem wyłącznej podstawy do przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów w sytuacji, gdy wniosek został złożony z uchybieniem terminu porządkowego określonego § 26 ust. 1 Regulaminu. Należy przy tym podkreślić, że regulacje prawne normujące procedurę przyznawania stypendium studentom [...] nie uzależniają też w jakikolwiek stopniu jego przyznania od stopnia winy, jaką ponosi student w niedotrzymaniu terminu do złożenia wniosku, ani nie przyznają Komisji uznaniowości przy rozpatrywaniu wniosku polegającej na uwzględnieniu innych czynników lub okoliczności niż te, które zostały wskazane w P.s.w. i Regulaminie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej należy wyjaśnić, że kontrola legalności sprawowana przez sąd administracyjny ogranicza się do zbadania, czy zaskarżone skargą rozstrzygnięcie organu zostało podjęte zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, co w niniejszej sprawie oznacza zbadanie czy zaskarżona decyzja Komisji została podjęta zgodnie z przepisami P.s.w. oraz obowiązującym Regulaminem. Sąd naruszeń tych regulacji nie stwierdza, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Nie można też zgodzić się z argumentacją skarżącej, że złożenie wniosku z uchybieniem terminu, choć przewidziane w Regulaminie, z góry skazane jest na negatywne rozpatrzenie. Zauważyć trzeba, że rozpatrywanie takich wniosków jest wyjątkiem od reguły, zasadą jest bowiem złożenie wniosku w terminie do 5 października (lub odpowiednio do 5 marca), a do wyjątków znajdują zwykle zastosowanie szczególne uregulowania. Ponadto wszyscy studenci składający wnioski "po terminie" znajdują się w tej samej (równej wobec prawa) sytuacji. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.