II SA/Rz 337/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowe w sprawie zwrotu części nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego K. B. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2006r. sygn. akt II S.A./Rz 261/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi K. B. uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...].11.2005r. Nr [...] w części dotyczącej odszkodowania za część działki nr 212 położonej w miejscowości W. zajętej pod drogę oznaczoną nr 213 i oddalił skargę w części dotyczącej zwrotu części działki nr 212 położonej w W. w części, w której graniczy z działką nr 220/1 położoną w W. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organy prowadzące sprawę ustosunkowały się jedynie do dwóch żądań skarżącego i Sąd przyjął, że w tej części sprawa nie została załatwiona i zobowiązał organy do sprecyzowania wniosku przez skarżącego celem rozstrzygnięcie pozostałych żądań. Sąd uznał za zasadną skargę w zakresie stwierdzenia przez organy braku podstaw do żądania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę. W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd zobowiązał organy do prowadzenia postępowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.). Dodatkowo Sąd zaznaczył, że z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powinni byli wystąpić oboje współwłaściciele. Brak ten jednak dla rozstrzygnięcia w zakresie oddalenia skargi nie miał wpływu na zasadność rozstrzygnięcia w tym zakresie. W ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwana dalej w skrócie k.p.a.) umorzył postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem K. B. w sprawie zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako działka nr 221 położonej w W. stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwo D. w części, w której graniczy z działką nr 212 oraz w zakresie odszkodowania za część nieruchomości stanowiącej własność Gminy K. oznaczonej jako działka nr 210 w części, w której graniczy z działka nr 213 na odcinku działki nr 212 położonej w W. W odwołaniu od wymienionej decyzji K. B. wyjaśnił, że jego matka M. B. [...] grudnia 1954r. dokumentem nadania ziemi otrzymała na własność obszar około 2,00 ha, 1 dom mieszkalny i 1 stajnię. Przekazanie nastąpiło poprzez pokazanie, co jest własnością bez dokonywania pomiarów. Decyzja Wydziału Rolnictwa PRN w K. wymienia działki otrzymane przez M. B. tj. 1155, 947, 1152, 1156, 1186, 1189, 207, 203,194 o obszarze 4,24 ha i stanowił tytuł wpisania prawa własności w księdze wieczystej. Zaznaczył, że nie wie, jakie oznakowanie miały wcześniej działki, które obecnie oznaczone są nr 221 oraz 220/1, ale wchodziły w skład gruntu, który otrzymała matka, bo do domu należy przejść przez działkę nr 220/1. Natomiast działka 221 od momentu zamieszkania w W. była przez matkę użytkowana jako własność i aż do 2005r. nikt nie kwestionował posiadania tych działek przez matkę. Wtedy też poinformowano, że działka nr 221 jest własnością Skarbu Państwa, a działka nr 220/1 była w wieczystym użytkowaniu kopalni. Według aktu nadania ziemi działki posiadały powierzchnię 4,24 ha, a w księdze wieczystej wpisano powierzchnię 3,57 ha. W 1971r. na skutek zawyżania podatków matka – M. B. zrzekła się działek o nr 947,1186,1189 o łącznej powierzchni 1,87ha, a z zapisów w księdze wieczystej wynika, że działki te miały 1, 65 ha. W 1975r. matka zrzekła się kolejnych działek. Wniósł o sprawdzenie, od kiedy działka 220/1 była w użytkowaniu wieczystym kopalni i za nieprawidłowe uznał działania organów samorządowych odnośnie działki nr 207 (dawne oznaczenie), gdyż tylko jedna przekazana działka o nr 947 była działką budowlaną. Z decyzji nabycia gospodarstwa rolnego wynika, że działka nr 207 miała powierzchnię 0,36 ha, a w księgach wieczystych ma powierzchnię 0,8a, zatem istnieją wątpliwości, czy chodzi o te same działki. Skarżący wniósł o zmianę decyzji organu I instancji z uwzględnieniem stanu nieruchomości z daty nadania ziemi. Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przywołał argumentację organu I pierwszej instancji, iż nieruchomość, której zwrotu domaga się K. B. nie była wywłaszczona i z dokumentacji wynika i nie stanowiła własności M. B. Operat ewidencji gruntów wsi W. został założony w 1969r. w oparciu o mapę katastralną i M. B. była wówczas właścicielką gruntów o pow. 4,24 ha. między innymi działki nr 207 o pow. 0,36 ha. W 1991r. założono ewidencję gruntów obrębu W. na podstawie mapy zasadniczej i działka nr 207 o pow. 0,36ha zmieniła wówczas oznaczenie na działkę nr 212 o pow. 0,42ha. Nowy stan nieruchomości został ujawniony w księgach wieczystych. Wojewoda prowadząc postępowanie wyjaśnił w ujęciu historycznym stan działek nr 210 i 221 położonych w W. i działki te nie powstały z działek należących do M. B. Kwestie zwrotu nieruchomości uregulowane są w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) Zgodnie z art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu nieruchomości lub jego części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomości, których zwrotu żąda skarżący nie były wywłaszczone i nie były własnością M. B. W skardze do Sądu skarżący K. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ administracji pierwszej instancji. Za błędne uznał ustalenia Wojewody zarówno w części dotyczącej działki nr 221 jak i działki nr 210, które należały do jego matki, bo otrzymała je w 1954r. w ramach odszkodowania za grunty pozostawione na wschodzie, a zatem ziemie te winny mu przypaść na zasadzie współwłasności. Przez wiele lat te ziemie były użytkowane przez M. B. i nigdy zarząd kopalni nie rościł sobie do nich prawa własności. Stwierdził, że grunty te zostały odebrane M. B. bezprawnie wraz z innymi gruntami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2007r. podpisanym przez uczestniczkę postępowania M. L. (B.) wyraziła swoje niezadowolenie z zaistniałej sytuacji i prowadzeniem spraw przez organy, a na kierowane do nich pisma nie otrzymała odpowiedzi. Skarżący w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007r. poinformował, że działka nr 210, która wcześniej była w obrębie działki nr 947 i sięgała przez dzisiejsza drogę gminną do potoku. Następnie działka nr 947 zmieniła oznaczenie na działkę nr 207, co należy uznać za błąd urzędniczy, bo działka nr 207 o pow. 0,8ha istniała w innym miejscu (pod lasem). Przy kolejnej zmianie otrzymała numer 212 i ten numer jest aktualny. W trakcie tych zmian wydzielono działkę nr 213 (droga gminna) i działkę nr 210 (obszar między drogą a potokiem). Pierwotna działka nr 947 została okrojona o część działki 213 i 210 na odcinku sąsiadującym obecnie działką nr 212. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, ale wyłącznie z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna i wskazania w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do treści wniosku oraz konieczność prowadzenia postępowania na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) została zawarta w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2006r. sygn. akt II SA/Rz 261/06. Akta administracyjne sprawy dowodzą, że jest prowadzone odrębne postępowanie na podstawie art. 73 wyżej cyt. ustawy w zakresie ustalenia istnienia prawa skarżącego do odszkodowania za grunt zajęty pod drogę oznaczoną w ewidencji gruntów jako działkę nr 213 położoną w W. Wykonując zalecenia zawarte w przywołanym wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 27 lipca 2006r. Starosta pismem z dnia [...] listopada 2006r. nr [...] zwrócił się do K. B. o przedstawienie na załączniku graficznym zakresu żądań. Pismo to do wiadomości przesłano również do J. L. – współwłaścicielki nieruchomości nr 212 położonej w W. Skarżący swoje żądania przedstawił na załączniku graficznym dołączonym do pisma z dnia [...] listopada 2006r. (karta akt admin. I inst. nr 28). Kolorem czerwonym zaznaczył, że domaga się zwrotu części działek nr 221 i 220/1 wzdłuż zachodniej granicy działki 212 położonej w W. Natomiast kolorem niebieskim zaznaczył, że domaga się odszkodowania za część działki przejętą pod drogę nr 213 i odszkodowanie za pas gruntu pomiędzy drogą a potokiem oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 210. Z wypisu uproszczonego rejestru gruntów (karta akt admin. I inst. nr 15) wynika, że działka nr 212 jest współwłasnością J. L. i K. B. Tymczasem zmodyfikowany wniosek z dnia [...] listopada 2006r. pochodzi jedynie od skarżącego K. B., co zresztą znalazło wyraz w sentencji decyzji organu pierwszej instancji w stwierdzeniu, że ponownie rozpatrzono wniosek K. B., W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przed Sądem J. L. oświadczyła, że popiera żądanie K. B. i dlatego nie wstąpiono o przedłożenie zgodnego wniosku stron. Stanowisko organu w tym względzie jest błędne. Sąd, bowiem w cytowanym wyroku wyraźnie wskazał na braki formalne wniosku. Tylko w zakresie, w jakim oddalił skargę, wobec poparcia żądań skargi K. B. przez J. L., co do zwrotu części działki nr 220/1, która nigdy nie była przedmiotem wywłaszczenia (wobec bezspornego materiału dowodowego) uznał, że taki brak nie ma wpływu na legalność rozstrzygnięcia. Należy mieć na względzie, że Sąd zobowiązał organ, aby skarżący jednoznacznie określił swoje żądanie i wobec nowej treści wniosku winien on podlegać wszystkim przepisom postępowania administracyjnego. Skoro nieruchomość pozostaje we współwłasności to wniosek winien być podpisany, czy w innej formie poparty przez wszystkich współwłaścicieli. Wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2006r. nie został potwierdzony przez J. L., co organ pierwszej instancji przyznał w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się natomiast do treści wniosku, to w istocie dotyczy on zwrotu części działek nr 220/1 i 221 oraz odszkodowania za część działki nr 213 zajętej pod drogę gminną oraz części działki nr 210. Skarżący na rozprawie w dniu 20 września 2007r. przed Sądem poparł całe żądanie obejmujące równie zwrot części działki nr 220/1. Zaskarżona decyzja orzeka natomiast u umorzeniu postępowania tak w przedmiocie zwrotu jak i odszkodowania odnośnie działek 221 i 210. Brak jest orzeczenia w zakresie działki nr 220/1. Wprawdzie żądanie zwrotu części nieruchomości nr 220/1 położonej w W. zostało prawomocnie oddalone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 lipca 2006r. sygn. akt II SA /Rz 261/06, ale zostało powtórzone ponownie przez skarżącego i organ winien orzec o wszystkich żądaniach wniosku. Błędne odczytanie treści wniosku przez organ ma istotny wpływ na wynik sprawy, bo decyduje o prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, przepisów prawa, jakie winny być zastosowane i kompletności podjętego rozstrzygnięcia. Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie naruszyły art. 63 ust. 1 i 2 k.p.a., a w konsekwencji art. 7 i art. 77. Naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy jest przesłanką do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W związku z tym, że żądanie zwrotu nieruchomości odnosi się również do działki nr 220/1, to stroną postępowania winni być użytkownicy wieczyści tej nieruchomości zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów. Brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym po myśli art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi podstawę do wznowienia postępowania oraz narusza zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a. To z kolei jest przesłanką do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Mając na względzie przedstawione naruszenia prawa Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c) p.p.s.a uchylił decyzje obydwu instancji. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ usunie braki formalne wniosku i wezwie współwłaścicielkę nieruchomości nr 212 położonej w W. do oświadczenia w wyznaczonym terminie, czy popiera żądania wniosku K. B. i w zależności od treści złożonego oświadczenia wyda stosowną decyzję. Ponadto organ ustali krąg stron postępowania według wskazań zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, umożliwiając im czynny udział na każdym etapie postępowania, łącznie z doręczeniem decyzji administracyjnej.