II SA/Rz 341/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Sędzia WSA Zbigniew Czarnik /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. J. i W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość 1. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2003 r., [...] oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., [...] 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili prawomocności wyroku 3. Zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących A. J. i W. S. łącznie kwotę 200 złotych /dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 341/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z [...] lutego 2004 r., [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2003 r., [...] odmawiającą wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za nieruchomość, działkę nr 2077/2 wywłaszczoną decyzją Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] lutego 1984 r., [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że decyzja organu I instancji prawidłowo rozstrzyga sprawę wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną działkę 2077/2. Zdaniem organu odwoławczego odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia ma charakter cywilny, a to oznacza, że stosuje się do niego przepisy kodeksu cywilnego o przedawnieniu roszczeń. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest przyjęcie, że roszczenie to dla odwołujących się W. S. i A. J. przedawniło się wraz z upływem 10-cio letniego terminu przedawnienia, przy czym organ wskazał, że bieg tego terminu rozpoczął się z chwilą, gdy decyzja Naczelnika Miasta została wywieszona na tablicy i upłynął termin do wniesienia od niej odwołania. Wówczas decyzja stała się ostateczna i od tego momentu należy liczyć termin przedawnienia dla żądań złożonych przez odwołujących. Takie motywy legły u podstaw rozstrzygnięcia, a co więcej przedawnienie roszczenia skutkuje tym, że organy nie mogły zastosować art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem wskazany w tym przepisie sposób waloryzowania odszkodowania nie może być zastosowany do roszczeń, które uległy przedawnieniu. Z decyzją Wojewody nie zgodzili się W. S. i A. J. W skardze do NSA OZ w Rzeszowie zarzucili, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego, zwłaszcza art. 49 K.p.a. w związku z art. 29 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz. U. Nr 10 z 1974 r., poz. 64 ze zm./ oraz art. 7 K.p.a. Zdaniem skarżących decyzja Wojewody narusza także art. 132 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 46 z 2000 r., poz. 543 ze zm./ przez błędną wykładnię odmawiającą zastosowania opisanego tym przepisem mechanizmu waloryzacji odszkodowania do stanów faktycznych, które miały miejsce w przeszłości. To naruszenie odnosi się do prawa materialnego i w konsekwencji nie może prowadzić do pozbawienia skarżących mechanizmu odzyskania niewypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Z powyższych względów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako podjętej w okolicznościach regulowanych przez art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ dalej prawo o p.s.a. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie przywołując argumentację jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy prawo o p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając tak wyznaczony zakres kognicji Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego orzeczenia z obowiązującym porządkiem prawnym. Wychodząc z takich podstaw Sąd stwierdza, że skarga W. S. i A. J. zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż zostały w niej wskazane. Decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 2004 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty Powiatu z dnia [...] listopada 2003 r. orzekały o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, działki nr 2077/2 na rzecz W. S. i A. J. Zatem orzeczenie tych organów, odmawiające wypłaty odszkodowania jest orzeczeniem merytorycznym, więc takim, które przyjmuje, że w sprawie z wniosku skarżących istniał przedmiot orzekania. Tylko w takich sytuacjach organy mogą orzekać merytorycznie, czyli przyznać określone przepisami uprawnienie lub odmówić przyznania takiego uprawnienia. W sprawie będącej przedmiotem skargi przesłanki do merytorycznego orzekania o wypłacie odszkodowania nie wystąpiły. Zdaniem Sądu domaganie się wypłaty niewypłaconego odszkodowania może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja wywłaszczeniowa określająca wysokość odszkodowania była prawidłowa, zatem odpowiadała wymogom prawa. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd sytuacja taka nie miała miejsca, gdyż Naczelnik Miasta [...] wydając decyzję wywłaszczeniową uczynił to z naruszeniem przepisów prawa. Fakt ten jest niesprzeczny i został potwierdzony w decyzji Starosty Powiatu wydanej w dniu [...] lutego 2003 r. [...]. Z treści wskazanej decyzji wynika, że decyzja wywłaszczeniowa wydana została z naruszeniem prawa, a skarżący w postępowaniu wywłaszczeniowym nie brali udziału. Brak udziału stron był podstawą stwierdzenia, że decyzja pierwotna naruszała prawo i z tego powodu należało wznowić postępowanie. Konsekwencją wznowienia postępowania i wydania przez Starostę Powiatu decyzji na podstawie art. 151 § 2 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. jest przysługujące skarżącym odszkodowanie z tytułu szkody, którą strona poniosła. Roszczenie o odszkodowanie ustanawia art. 153 K.p.a., stanowiąc, że strona, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 145 § 1 K.p.a. ma prawo domagać się naprawienia szkody, jeżeli ta została spowodowana taką decyzją. Dochodzenie odszkodowania następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym. Zatem skarżący domagając się od organów wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczonej nieruchomości nie mogli uzyskać żadnego merytorycznego rozstrzygnięcia /ani przyznania odszkodowania, ani odmowy jego ustalenia/. Ponieważ organy orzekały w zaskarżonych decyzjach merytorycznie, to w tym zakresie naruszyły prawo, a Sąd to naruszenie musiał uwzględnić z mocy ustawy i uchylić zaskarżone orzeczenie i poprzedzającą je decyzję Starosty Powiatu. Sąd mając nakaz orzekania w granicach sprawy uchylił także decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2003 r. [...] uchylającą decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] czerwca 2003 r., którą umorzono postępowanie w sprawie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania, gdyż decyzja ta uchyliła i przekazała do ponownego rozpatrzenia sprawę zakończoną przez organ I instancji w poprawny sposób. Starosta nie mając podstaw do orzekania o odszkodowaniu i jego waloryzacji za nieruchomość wywłaszczoną zgodnie z prawem i trafnie umorzył wszczęte przez skarżących postępowanie, wskazując, że właściwą drogą jest postępowanie cywilne o odszkodowanie oparte na treści art. 153 K.p.a. Wobec tego decyzja organu II instancji, która uchyliła decyzję umarzającą, wydana została z naruszeniem art. 105 K.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy prawo o p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 ustawy prawo o p.s.a.