II SA/Rz 341/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. G. i M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. B. G., wezwana do solidarnego z mężem M. G. uiszczenia wpisu w wysokości 300 zł od wspólnej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie, wniosła o zwolnienie od tego obowiązku, podnosząc, że ich sytuacja materialna, a przede wszystkim zdrowotna męża (co wiąże się z określonymi wydatkami) nie pozwalają na poniesienie przedmiotowej opłaty bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Zwróciła uwagę, że nie posiadają oszczędności i nie są w stanie zgromadzić ich w terminie wymaganym do opłacenia skargi. Z dołączonego następnie formularza oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania obowiązującego w postępowaniu cywilnym oraz z wymaganego w niniejszym postępowaniu formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynika, że małżonkowie utrzymują się z emerytury wnioskodawczyni w wysokości 1600 zł oraz renty jej męża w wysokości 970 zł (kwoty netto). M. G. w 2009 r. przeszedł udar mózgu, w związku z czym po dzień dzisiejszy wymaga pomocy neurologicznej i kardiologicznej. Poza tym, cierpi na nadciśnienie tętnicze. Wnioskodawczyni pozostaje zaś pod opieką kardiologa. Leczenie pochłania znaczną część ich dochodów. Majątek skarżących to wymagający remontu dom o powierzchni 70 m.kw. oraz mieszkanie (45 m.kw.). W przedmiotowym wniosku (PPF) B. G. rozszerzyła nadto swe pierwotne żądanie dotyczące jedynie zwolnienia od wpisu od skargi o zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych w sprawie oraz o ustanowienie adwokata. W związku z uznaniem, że wniosek skarżącej wobec niewielkiego zakresu podanych w nim informacji jest niewystaraczający do oceny jej możliwości płatniczych wezwano wyżej wymienioną do jego uzupełnienia o wskazanie: średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie własne i męża (w tym na żywność i inne istotne potrzeby), średnich miesięcznych wydatków na leczenie swoje i męża, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie mieszkania (z wyszczególnieniem opłat za czynsz, gaz, energię elektryczną), wysokości podatku od nieruchomości w 2014 r. w odniesieniu do działki położonej w F. (nr ewid. [..]), średnich miesięcznych wydatków z tytułu korzystania z telefonu (jeśli ma to miejsce) oraz wszystkich posiadanych pojazdów mechanicznych i kosztów miesięcznych ich utrzymania. Wnioskodawczyni wezwana także została do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez nią i męża rachunków bankowych za okres od 1 marca 2014 r. do dnia wykonania wezwania. Zaznaczono, że dodatkowe dane i dokumenty należy przedłożyć w terminie 7 od daty otrzymania wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynie na podstawie dotychczas przedstawionych informacji. Doręczenie skarżącej powyższego wezwania miało miejsce w dniu 6 maja 2014 r. Do dnia rozstrzygania w przedmiocie wniosku B. G. nie udzieliła odpowiedzi na powyższe. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje tak zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata, o czym stanowi art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". O wsparcie takie ubiega się B. G. Zasadność żądania w tym zakresie ustawodawca uzależnił od wykazania przez wnoszącego je, że znajduje się w sytuacji niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.. Natomiast przyznanie prawa pomocy jedynie w częściowym zakresie (tj. obejmujące zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmujące tylko ustanowienie adwokata czy radcy prawnego) możliwe jest w razie, gdy wnioskujący o nie wykaże, że poza zakresem jego możliwości leży poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co wynika z kolei z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Należy jeszcze zwrócić uwagę na art. 255 P.p.s.a., w którym ustawodawca przewidział instrument w postaci wezwania składającego wniosek o wskazanie dodatkowych danych bądź też przedłożenie dodatkowych dokumentów. Może być on stosowany, gdy oświadczenie złożone przez stronę okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też, gdy oświadczenie to budzi wątpliwości. Wezwanie kierowane do strony w tym trybie ma jej ułatwić przedstawienie Sądowi tych danych, które są istotne z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Od reakcji adresata takiego wezwania zależy w istocie sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego przez niego wniosku. To zatem, jak szczegółowe przedstawi na takie żądanie dane będzie miało decydujące znaczenie dla dokonania analizy z punktu widzenia zasadności wniosku o uzyskanie wsparcia ze środków publicznych. Przyjmuje się więc w orzecznictwie sądowym, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe w kontekście okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że B. G. w żaden sposób nie wykazała, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak też nawet, że poza zakresem jej możliwości leży poniesienie choćby ich części bez uszczerbku w tzw. koniecznym utrzymaniu. O tym, że wnioskodawczyni nie może otrzymać prawa pomocy w całkowitym zakresie przesądza fakt, że uzyskuje ona wraz z mężem stały dochód, zaś jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Poza tym, oprócz mieszkania, które obecnie zajmuje jest także właścicielką domu. Fakty te powodują niemożność zaliczenia skarżącej do grona osób ubogich, do których adresowana jest instytucja prawa pomocy w pełnym zakresie. Z uwagi z kolei na brak podania szczegółowych danych, o które została dodatkowo wezwana, brak jest możliwości przyjęcia, że wykazała ona, iż nie jest w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów zainicjowanego przez nią postępowania. Jak już bowiem wskazano, jej wniosek był nazbyt lakoniczny. Brakowało w nim przede wszystkim danych dotyczących miesięcznych wydatków na utrzymanie własne, mieszkania i domu oraz leczenie, by dokonać ich porównania z pozostającymi do dyspozycji rodziny dochodami. W zaistniałej sytuacji odmówiono przyznania B. G. prawa pomocy ze względu na brak dostatecznego wykazania przesłanek powyższego. Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.