II SA/Rz 343/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. M. H. wezwana została do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu od jej skargi na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Odpowiadając na powyższe wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że jedyne źródło jej utrzymania to renta wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym. Wezwana do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu M. H. nadesłała taki formularz, gdzie rozszerzyła swoje żądanie o ustanowienie adwokata. Zaznaczyła, że jest po rozwodzie i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymując się z renty inwalidzkiej oraz zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie 930 zł. Podkreśliła, że jest po ośmiu operacjach; miesięcznie wydaje ok. 300 zł na lekarstwa. Zły stan zdrowia strony potwierdza nadesłana dokumentacja z leczenia szpitalnego. Ponadto skarżąca dołączyła też orzeczenie, z którego wynika, że została ona zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Strona jest współwłaścicielką domu o pow. 130 m.kw., którego miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. 1000 zł. Taką samą kwotę wydaje także miesięcznie na żywność. Wniosek strony nie podlega uwzględnieniu w jakiejkolwiek części. Wynika to z faktu, iż instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter. Stanowi bowiem odstępstwo od zasady ponoszenia przez strony postępowania sądowego wszelkich związanych z nim kosztów, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), określanej w dalszej części jako "P.p.s.a.". Oznacza to, że zasadniczo to strony danego postępowania obowiązane są do finansowania swojego w nim udziału. Dopiero wówczas, gdy po pokryciu przez nie tzw. wydatków niezbędnych tj. mających na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb człowieka w koniecznym wymiarze, nie pozostają im już żadne wolne środki finansowe, możliwe jest udzielenie im wsparcia przez Skarb Państwa. Należy mieć na uwadze, że środki publiczne są ograniczone, a zatem ich wydatkowanie musi następować z niezwykłą ostrożnością, a więc tylko w przypadkach nie budzącego wątpliwości spełnienia przesłanek ustawowych. I tak w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawodawca wskazał, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w tzw. zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) następuje, gdy wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast wsparcie w częściowych granicach (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata) dotyczyć może osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W obydwu przypadkach, wykazanie, że w stosunku do wnioskodawcy zachodzi którakolwiek z tych sytuacji spoczywa właśnie na nim. W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, składająca go nie wykazała, że w jej wypadku spełniona została ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy. Jak bowiem wynika z jej wniosku, jedyne źródło dochodu stanowi renta inwalidzka wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym – łącznie 930 zł. Tymczasem wskazane przez stronę miesięczne wydatki to ok. 2300 zł, przy czym nie obejmują one jeszcze tych związanych z wywozem śmieci czy podatkiem od nieruchomości. Z uzasadnienia wniosku skarżącej wynika również, że dysponuje ona samochodem, który musi z pewnością generować określone koszty użytkowania. Wnioskodawczyni w żaden sposób nie wyjaśniła, w jaki sposób pokrywa wszystkie te wydatki, skoro zgodnie z jej twierdzeniem jej dochód jest przynajmniej o połowę od nich niższy. Jednocześnie strona nie zaznaczyła, że z ponoszeniem powyższych ma jakieś trudności. Sugeruje to, iż uzyskuje ona jednak dodatkowe dochody, których nie ujawnia. Ponadto, jak zaznaczyła we wniosku, jest współwłaścicielką domu, w którym mieszka, jednak wszelkie związane z jego utrzymaniem koszty ponosi samodzielnie. Powyższe nie może przemawiać za przyznaniem skarżącej żądanego wsparcia, bowiem to w jej "interesie" jest takie uregulowanie stosunków z pozostałymi współwłaścicielami, by partycypowali oni w kosztach utrzymania nieruchomości. Zaniechanie w tym przedmiocie obciąża wnioskodawczynię. Poza tym, co podkreślono wyżej, nie powołała się ona na trudności w powyższym zakresie (tj. ponoszenia takich kosztów). Drugą natomiast istotną w sprawie okolicznością jest fakt posiadania przez składającą wniosek oszczędności w kwocie 100 000 zł. Kwota ta jest wystarczająca na pokrycie zarówno kosztów sądowych w niniejszej sprawie (ich aktualna wysokość to 200 zł) oraz kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Obecność tego profesjonalnego zastępcy prawnego nie jest konieczna w obecnym stadium postępowania, bowiem nie przewidują tego unormowania P.p.s.a. Sąd z urzędu bierze zaś pod uwagę wszelkie nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym. Z kolei w razie uwzględnienia skargi stronie przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania (art. 200 P.p.s.a.). Z powyższych względów odmówiono przyznania M. H. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.