II SA/Rz 344/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ NSA Stanisław Śliwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skarg I. T., D. W. i S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. Przedmiotem skargi I. T., D. W. i S. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (zwane dalej SKO lub Kolegium) z [...] stycznia 2015 r. nr [...], w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Organy ustaliły następujący stan faktyczny sprawy: wnioskiem z 25 lipca 2015 r. J. T. zwrócił się do Wójta Gminy [...] o interwencję w sprawie podniesienia przez sąsiada działki o około 60-70 cm ze szkodą na grunty sąsiednie. W związku z powyższym dniu 21 sierpnia 2013 r. Wójt Gminy zwrócił się do D. i S. W. o odniesienie się do zarzutów bezprawnego podniesienia poziomu terenu ze szkodą dla właścicieli gruntów sąsiednich i złożenie wyjaśnień oraz przedstawienie stosownych dokumentów. D. i S. W. złożyli pisemne wyjaśnienia, w których potwierdzili zasadność zarzutu podniesienia terenu ze szkodą na grunty sąsiednie, wskazując jednak na działanie osób trzecich. W dniu 4 września 2013 r. na działce nr 123 w obrębie [...] stanowiącej własność D. i S. W. zostały przeprowadzone oględziny przez pracowników Urzędu Gminy [...]. Ustalono, że przez działkę nr 123 utwardzono dojazd, który prowadzi do nieruchomości sąsiedniej oznaczonej jako działka 122. Dojazd na odcinku zaczynając od budynku gospodarczego istniejącego na działce nr 123 aż do granicy z działką nr 122 został znacznie podniesiony o około 50-80 cm, skarpy zostały niezabezpieczone, woda opadowa z drogi spływa na działkę nr 112/1 oraz na część działki nr 123, podniesienie poziomu terenu powoduje przeszkodę i zmianę w odpływie wody na przedmiotowych nieruchomościach. W protokole z oględzin strony postępowania zgodnie ustaliły, że należy przywrócić stan poprzedni, tj. wyrównać drogę do poziomu istniejącego terenu. Decyzją z [...] października 2013 r. Wójt Gminy [...] nakazał właścicielom nieruchomości nr 123 w obr. [...], przywrócenia stanu poprzedniego w terminie trzech miesięcy od daty wydania decyzji. W dniu 21 listopada 2013 r. M. S. – właściciel nieruchomości sąsiedniej nr 122 złożył wniosek o wznowienie postępowania. W związku z powyższym postanowieniem z [...] listopada 2013 r. Wójt wstrzymał wykonanie decyzji z [...] października 2013 r. podnosząc, że okoliczności wskazują, na prawdopodobieństwo uchylenia przedmiotowej decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia J. T. SKO postanowienie z [...] grudnia 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Decyzją z [...] listopada 2014 r. nr [...], Wójt Gminy [...] nakazał właścicielom nieruchomości nr 123 w obr. [...], przywrócenie stanu poprzedniego poprzez zlikwidowanie nasypu zlokalizowanego na działce nr 123 wzdłuż granicy z działką nr 112/1. W uzasadnieniu Wójt podał, że zgodnie z zeznaniami stron zarówno S. W. i M. S. ustalono, że podniesienie poziomu działki nr 123 na przedmiotowym odcinku dokonał M. S. - właściciel nieruchomości sąsiedniej nr 122. Ww. wykorzystuje utworzony nasyp jako drogę dojazdową do swojej posesji. Wójt zwrócił uwagę, że niniejsza decyzja nie narusza ewentualnego prawa posiadania służebności drogowej przez działkę nr 123 do działki nr 122. Organ powołał się na treść art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), zgodnie z którym na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Mając na uwadze treść art. 29 ust. 2 i 3 u.p.w., Wójt uznał za zasadne przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie. Od tej decyzji odwołanie złożył M. S. reprezentowany przez adwokata, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z [...] stycznia 2015 r. SKO uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że materiał dowodowy zebrany w sprawie, nie pozwala na takie jednoznaczne ustalenia i to zarówno jeśli chodzi o samą kwestię zmiany stanu wody na gruncie, jak i o szkodliwy wpływ tego działania na grunty sąsiednie, a także ustalenia związku przyczynowego. Zwróciło uwagę, że w zakresie zmiany stosunków wodnych organ dopuścił jako dowód opinie biegłego, jednakże biegły określił jako stan pierwotny - stan bez drogi na działce nr 123 i bez nawiezionej ziemi na działce nr 122, brak także wskazania czy stan ten istniał przed budową budynków czy powstał w tym samym okresie. Skoro biegły określił, że rynny są podłączone do zbiornika odpływowego to winien przeanalizować także wariant powiększenia tego zbiornika. W swej opinii biegły określił, że szkoda wystąpiła, brak jednak wskazania co uważa za szkodę, co powoduje, że stwierdzenie to nie podlega weryfikacji. Całkowicie biegły, a za nim organ pominęli wykazanie związku przyczynowego między zmianą stosunków wodnych, a szkodą co wobec nieokreślenia szkody nie jest zaskakujące. Nadto nie została wykazana druga przesłanka wydania decyzji nakazującej przywrócenie stosunków wodnych tj. ustalenie, że zmiana na gruncie jest szkodliwa dla gruntów sąsiednich. W ocenie Kolegium organ I instancji nie wywiązał się należycie z obowiązków wynikających z art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. co samo w sobie rodzi konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Istotnym dla sprawy jest także zakończenie postępowania w zakresie ustalenia zasiedzenia służebności gdyż w przypadku nabycia służebności przejazdów i przechodu określonym szlakiem drożnym M. S. może zostać zobowiązany do wykonania urządzeń melioracyjnych, na co zwraca uwagę biegły w opinii. Kolegium zauważyło również, że właścicielem działki nr 123 nie jest M. S., a decyzja do przywrócenia stanu poprzedniego zobowiązuje właściciela, ale organ mógł rozważyć wykonanie innych urządzeń. Bez wątpienia do poczynienia szczegółowych ustaleń w tej sprawie, tj. odnośnie działań na gruntach i ich wpływu na stosunki wodne oraz ich skutków dla gruntów sąsiednich konieczne jest zasięgnięcie opinii biegłego. Reasumując Kolegium stwierdziło, że wyjaśnienie wszystkich podnoszonych kwestii, pozwoli na precyzyjne ustalenia stanu faktycznego, a następnie ocenę czy w świetle zapisów ustawy Prawo wodne, doszło w sprawie do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich i zachodzi potrzeba wydawania w tej sprawie decyzji nakazującej ich przywrócenie czy też taka sytuacja nie zachodzi. I. T. reprezentowana przez J. T. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (zwanego dalej WSA) skargę na decyzję SKO z [...] stycznia 2015 r. wnosząc o jej uchylenie w powodu rażących błędów i nieścisłości w podstawie oraz w uzasadnieniu decyzji, które uniemożliwiają jej istnienie w obrocie prawnym. W ocenie skarżącej decyzja organu I instancji w żaden sposób nie wpływa na stosunki wodne działki nr 122, która stanowi własność M. S. Taki związek nie wynika z opinii biegłego ani z materiału zebranego w sprawie. SKO w żaden sposób nie odniosło się do istoty interesu prawnego M. S., który w tym postępowaniu takiego interesu nie posiada. Zarzuciła, że zaskarżana decyzja posiada wady polegające na rażącej niedbałości. W jej ocenie decyzja Wójta z [...] listopada 2014 r. odpowiada zgodnej woli stron. Skargę na decyzję SKO z [...] stycznia 2015 r. do WSA wnieśli również D. W. i S. W. podnosząc, że w zaskarżonej decyzji popełniony został błąd, gdyż to oni są właścicielami działki nr 123. Podnieśli, że nie rozumieją, dlaczego pełnomocnik M. S. odwołuje się decyzji organu I instancji, z którą oni się zgadzają i zamierzają ją wykonać. W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skargi są zasadne. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd przyjął, iż dotknięte są wadą nieważności. Zostały one bowiem wydane w warunkach objętych hipotezą art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Bezspornie, w dniu 21 listopada 2013 r. Pan M. S. – właściciel nieruchomości sąsiedniej nr 122 złożył wniosek do Urzędu Gminy [...] o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] października 2013 r. Wójta Gminy [...], nr [...], gdyż uważa się za stronę w/w postępowania ze względu na interes prawny, ponieważ korzysta z dojazdu przez posesję nr 123 do swojej nieruchomości. Postanowieniem [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Wójt Gminy [...] wstrzymał wykonanie decyzji nr [...] z dnia [....] października 2013 r., ponieważ okoliczności wskazały na prawdopodobieństwo uchylenia przedmiotowej decyzji w wyniku wznowienia postępowania. W dniu 25 listopada 2013 r. Pan J. T. wniósł zażalenie na w/w postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] postanowieniem znak [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Należy podkreślić, że dalsze procedowanie w tej sprawie miało charakter zwykłego postępowania rozpoznawczego. Najistotniejszą jest okoliczność, że organy nie rozpoznały wniosku o wznowienie postępowania. Nie wydano postanowienia o wznowieniu, czy też o odmowie wznowienia postępowania, a decyzja organu I instancji z dnia [...] listopada 2013 r. nie ma formy i treści określonej w art. 151 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. uchyliło decyzją organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ale nie z przyczyn wyżej wskazanych, ale merytorycznych, dotyczących postępowania dowodowego, wskazując na konieczność jego uzupełnienia we wskazanym przez siebie kierunku. Sentencja jak i uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2015 r. w żadnym akapicie nie wskazuje na wydanie jej na skutek wniosku o wznowienie postępowania. Organy zignorowały fakt, że w obrocie prawnym pozostaje nadal ostateczna decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2013 r. dotycząca tej samej materii co wydana w niniejszej sprawie decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2014 r. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2015 r. Rozstrzygnięcia te zostały wydane po rozpoznaniu tego samego wniosku I. T. z dnia 25 lipca 2013 r. w sprawie naruszenia stosunków wodnych na nieruchomości będącej własnością Państwa I. i Z. T. oznaczonej w ewidencji gruntów działką 112/1 oraz na nieruchomości będącej własnością Państwa D. i S. W., oznaczonej w ewidencji gruntów działką nr 123 położoną w miejscowości W. – komparycje obu tych decyzji są identyczne. Oczywistość stwierdzonego naruszenia, tj. wydanie decyzji w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną decyzją administracyjną, w warunkach res iudicata powoduje nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2014 r. (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą mieć na względzie treść niniejszego uzasadnienia.