II SA/Rz 345/16
WyrokWSA w Rzeszowie2016-10-11
Skład orzekający: Piotr Popek, Tomasz Smoleń, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, będąca wynajmującym lokal, w którym zainstalowano automat do gier hazardowych, może być uznana za "urządzającą gry na automatach poza kasynem gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, a tym samym podlegać karze pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sam fakt udostępnienia lokalu pod instalację automatu do gier hazardowych, pobieranie z tego tytułu czynszu oraz sprawowanie ogólnego nadzoru nad lokalem nie wyczerpuje znamion "urządzania gier" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Do przypisania odpowiedzialności konieczne jest wykazanie aktywnego uczestnictwa w procesie urządzania gier, wynikającego z porozumienia z podmiotem eksploatującym automat, obejmującego podział ról i zysków, a nie tylko bierne udostępnienie lokalu.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Skarżący, będący właścicielem lokalu, wynajął część powierzchni firmie instalującej automat. Organy uznały, że skarżący, poprzez udostępnienie lokalu, zapewnienie dostępu do energii elektrycznej i nadzór nad urządzeniem, "urządzał" gry hazardowe. Skarżący wniósł skargę, kwestionując m.in. brak notyfikacji przepisów technicznych UE oraz błędne uznanie go za podmiot urządzający gry.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, umorzył postępowanie administracyjne i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek / spr./ Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Jarosław Szaro Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2015 r. nr [...], 2) umarza postępowanie administracyjne, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego S. J. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania S. J. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2015r. nr [...], wymierzającą skarżącemu karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie [...] poza kasynem gry.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych wynika, że skarżący, w ramach własnej działalności gospodarczej, prowadził w miejscowości K. Zakład [...]. W dniu 4 czerwca 2012 r. zawarł z firmą "A" Sp. z o.o. z siedzibą w L. umowę najmu, na mocy której w swoim lokalu udostępnił najemcy powierzchnię przeznaczoną na zainstalowanie urządzenia do gier. Strony umówiły się na zapłatę czynszu w wysokości 1000 zł miesięcznie. Obowiązkiem wynajmującego, wynikającym z postanowień umowy, było zapewnienie urządzeniu dostępu do energii elektrycznej, zabezpieczenie urządzenia przed uszkodzeniem przez osoby trzecie oraz zawiadomienie najemcy o ewentualnie zaistniałych nieprawidłowościach.
W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 21 i 22 czerwca 2012r. funkcjonariusze Urzędu Celnego stwierdzili, że zainstalowane w lokalu urządzenie do gier, oferuje gry o których mowa w art. 2 ust 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych ( Dz. U. z 2015r. poz. 612, dalej: u.g.h.). Przeprowadzony w toku kontroli eksperyment gry wykazał, że gra ma charakter komercyjny, gdyż automat wymaga zakredytowania, a przebieg gry ma charakter losowy - uzyskiwane wyniki gier są bowiem uzależnione wyłącznie od programu sterującego grą, nie zaś od zręczności gracza. Urządzenie jest przystosowane do samodzielnego wypłacania wygranych pieniężnych.
Przesłuchana w charakterze świadka pracownica lokalu – J. K. zeznała, że została poinformowana o sposobie włączenia i wyłączenia urządzenia oraz, na wypadek gdyby w urządzeniu zabrakło środków na wypłatę wygranych, otrzymała polecenie aby kontaktować się z kierowniczką, która osobiście miała wyrównywać wygrane. W kolejnych zeznaniach podała, że raz zdarzyło się, że automacie zabrakło pieniędzy na realizację wygranej pieniężnej, w związku z czym skontaktowała się z szefową, ale nie wie czy ona te pieniądze wypłaciła, nie była tego świadkiem. Druga pracownica lokalu – A. P., zeznała że urządzenie włączane było każdorazowo przez klientów, a wygrane każdorazowo wypłacał sam automat. Przesłuchana w charakterze świadka żona właściciela lokalu – R. J. zeznała, że automat do gry został wstawiony do lokalu latem 2012r., na skutek propozycji nieznanych jej wcześniej kontrahentów. Był włączany do prądu przez klientów lub przez barmankę, a za ewentualny serwis automatu odpowiadać miał jego właściciel, zawiadomiony o awarii przez wynajmującego lokal – jednak do takiej sytuacji nie doszło w trakcie trwania umowy. Sytuacja braku środków w automacie na wypłatę wygranych, zdarzyła się raz podczas dyskoteki, na której obecny był mężczyzna odpowiedzialny za wstawienie automatu do lokalu, który załatwił kwestię wygranej we własnym zakresie.
W toku postępowania automat ten został poddany badaniom przez jednostkę badającą Laboratorium Celne Izby Celnej, w trakcie których stwierdzono, że jest on urządzeniem elektronicznym, oferującym gry o charakterze losowym, gdyż uzyskiwane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli ani zręczności grającego. Prowadzenie gier na automacie umożliwia uzyskanie wygranej pieniężnej – urządzenie jest wyposażone w tzw. hopper, a także umożliwia prowadzenie kolejnych gier za wygrane punkty uzyskane w grach poprzednich. Budowa zewnętrzna oraz wewnętrzna automatu, wraz z użytym oprogramowaniem, jest identyczna jak budowa automatów do gier o niskich wygranych, a warunkiem rozpoczęcia rozgrywania gier jest zakredytowane automatu.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2015r. Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył skarżącemu, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł. za urządzanie gier na opisanym wyżej automacie poza kasynem gry.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, wnosząc jej uchylenie, zarzucił organom podatkowym naruszenie przepisów :
- art. 6 ust. 1, art. 14 ust 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt 11 oraz art. 8 ust 1 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U. UE.L.98.204.37 ze zm., dalej: Dyrektywa 98/34/WE) w zw. z § 4, § 5, § 8 i §10 w zw. z § 2 pkt 1a, 2, 3, i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2001r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych, polegające na niewłaściwym ich zastosowaniu poprzez zastosowanie art. 14 ust 1 u.g.h. oraz art. 6 ust. 1 u.g.h., w sytuacji gdy przepisy te nie powinny mieć zastosowania w sprawie, z uwagi na posiadanie przez nich charakteru "przepisów technicznych" w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, wobec których nie dopełniono obowiązku notyfikacji, a w konsekwencji uznanie, że sankcja w postaci kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, może zostać zastosowana wobec skarżącego, podczas gdy przepis wprowadzający zakaz urządzania gier w miejscach innych niż kasyna gier - art. 14 ust. 1 u.g.h. jest przepisem technicznym w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, co do którego nie dopełniono obowiązku notyfikacji, w związku z czym nie może być on stosowany w stosunku do jednostek, w tym skarżącego, co winno skutkować twierdzeniem, że zastosowana wobec skarżącego sankcja określona w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w postaci kary pieniężnej została wymierzona, mimo braku zakazu urządzania gier na automatach w innych miejscach niż kasyno gier;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h. w zw. z art. 6 ust. 4 u.g.h. poprzez błędne uznanie, że skarżący jest podmiotem, który może być stroną w postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów winna prowadzić do wniosku, że kara pieniężna może być wymierzona jedynie wobec podmiotów w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialność albo spółki akcyjnej, zaś skarżący jest osobą fizyczną;
- naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.) w zw. z art. 207 § 1 i § 2 O.p. w zw. z art. 91 u.g.h. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów prawa pozbawionych skuteczności w polskim porządku prawnym;
- naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 120 Op. w zw. z art. 122 Op. w zw. z art, 187 O.p.w zw. z art. 8 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h. poprzez wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej, na skutek błędnego stwierdzenia przez organ, że skarżący jest podmiotem zajmującym się urządzaniem gier na automacie [...] zatrzymanym w lokalu "[...]", w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż skarżący jest właścicielem lokalu i wynajął podmiotowi będącemu właścicielem urządzeń część lokalu, w związku z czym zakres jego działań jest zbyt ograniczony, aby można było go uznać za podmiot urządzający gry.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, Dyrektor Izby Celnej, powołując się na przepisy art. 2 ust 3, art. 6 ust 1, art. 14 ust. 1, art. 23a ust 1, art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h., podkreślił że działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry, a urządzanie takich gier dozwolone jest wyłącznie w kasynach. Automaty i urządzenia do gier, z wyjątkiem terminali w kolekturach gier liczbowych służących wyłącznie do urządzania gier liczbowych, mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celnego, natomiast urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegają karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu, wymierzanej w drodze decyzji przez naczelnika urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa.
Odnosząc się do ustaleń faktycznych organ wskazał, że ustalone na podstawie eksperymentu oraz opinii biegłego cechy urządzenia [...], a także rodzaje możliwych do przeprowadzenia na nich gier, wskazują jednoznacznie, że urządzenie to oferuje gry podlegające rygorom ustawy o grach hazardowych. Są to bowiem gry losowe, na wynik których grający nie ma żadnego wpływu, a jego aktywność ogranicza się jedynie do naciśnięcia przycisku "start", inicjującego obrót wirtualnych bębnów z symbolami, które powinny ułożyć się w określonych konfiguracjach. W ocenie organu wyniki przeprowadzonego eksperymentu oraz wnioski płynące z badania automatu pozwalają na uznanie zainstalowanego automatu za urządzenie umożliwiające prowadzenie gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.
W kwestii przesłanki urządzania gier na automatach, organ wyjaśnił że wobec braku definicji legalnej tego terminu, należy posiłkować się definicją ze Słownika Języka Polskiego, z której wynika, że urządzanie oznacza zapewnienie, stworzenie, zorganizowanie komuś dobrych, odpowiednich, niezbędnych warunków do czegoś. Tym samym, biorąc również pod uwagę kontekst ustawowy, organ odwoławczy uznał, że urządzającym gry na automatach poza kasynem w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. będzie osoba stwarzająca komuś odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry. Biorąc zatem pod uwagę, że skarżący, posiadający tytuł prawny do władania lokalem, zawarł z innym podmiotem gospodarczym, umowę najmu powierzchni prowadzonego lokalu pod instalację automatu do gry, udostępnił tym samym lokal i pobierał z tego tytułu wynagrodzenie – w ocenie organu wypełnił swoim zachowaniem znamiona pojęcia urządzania gier na automacie, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Organ podkreślił, że w zakresie obowiązków wynajmującego wynikających z zawartej umowy leżało wyposażenie urządzenia w dostęp do energii elektrycznej, oraz nadzór gwarantujący eksploatację urządzenia zgodnie z jego przeznaczeniem, a także sprawowanie opieki nad urządzeniem oraz obowiązek zawiadamiania o nieprawidłowościach w działaniu urządzenia, co zinterpretował jako aktywne uczestniczenie w procesie urządzania gier. Ponadto organ podkreślił, że wynajmujący nie upewnił się co do charakteru gier urządzanych na wstawionych do jego lokalu automatach, a także aktywnie uczestniczył w procesie urządzania gier poprzez obsługę grających.
Tym samym organ uznał, iż bez znaczenia pozostaje, rozstrzygnięcie kwestii własności automatów, gdyż posiadanie statusu właściciela automatu nie stanowi przesłanki koniecznej do uznania określonego podmiotu za urządzającego gry na automacie.
Odnosząc się do kwestii podwójnego karania organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r. Sygn. akt P 32/12, w którym ten uznał, że określona w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. kara pieniężna w zbiegu z karą grzywny przewidzianą w art. 107 § 4 kodeksu karnego skarbowego nie jest niewspółmiernie dolegliwą lub nieracjonalną i dlatego nie stanowi nadmiernej reakcji państwa na naruszenie prawa. Trybunał Konstytucyjny uznał, że konstytucyjny zakaz ne bis in idem nie stoi na przeszkodzie ustanowieniu przez ustawodawcę jednocześnie sankcji administracyjnej i sankcji karnej za ten sam czyn, polegający na urządzaniu gry bez koncesji na automatach poza kasynem gry, gdyż Państwo ma swobodę wyboru sankcji prawnych w celu zapewnienia ochrony konsumentów przed uzależnieniem od gry oraz zapobiegania przestępczości i oszustwom związanym z grami losowymi, a sankcje prawne mogą więc być sankcjami administracyjnymi, sankcjami karnymi lub oboma rodzajami tych sankcji jednocześnie. Tym samym organ odwoławczy uznał, iż w sposób prawidłowy zastawano w sprawie sankcję administracyjną z art. 89 ust 2 u.g.h.
Odnosząc się do kolejnego z zarzutów, organ przeanalizował charakter przepisów ustawy o grach, w szczególności tych dotyczących nakładania kar, w związku z prowadzeniem gier poza kasynem, w kontekście regulacji Dyrektywy 98/34/WE, a także wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 19 lipca 2012 r. C-213/11, C-214/11 i C 217/11. Dyrektor Izby Celnej zauważył, że TSUE stanął na stanowisku, iż przepisy ustawy o grach stanowią jedynie potencjalnie przepisy techniczne, w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE. W przytoczonym wyroku wyodrębnił on trzy rodzaje przepisów technicznych tj.: specyfikacje techniczne (art. 1 pkt 3 Dyrektywy 98/34/WE), inne wymagania (art. 1 pkt 4 Dyrektywy 98/34/WE) oraz zakazy produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i użytkowania produktów, określonych w art. 1 pkt 1 Dyrektywy 98/34/WE. Rozpatrując, w kontekście Dyrektywy 98/34/WE przepisy ustawy o grach TSUE stwierdził, że należą one do trzeciej z wyżej wymienionych kategorii przepisów (zakazy produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i użytkowania produktów), z tym zastrzeżeniem, że kategoria ta dotyczy przepisów krajowych, które pozostawiają miejsce jedynie na marginalne zastosowanie produktu w stosunku do tego, którego można rozsądnie oczekiwać (pkt 32 wyroku). W pkt 35 wyroku TSUE wskazał na możliwość uznania przepisów ustawy o grach za inne wymagania (druga kategoria wyszczególnionych wyżej rodzajów przepisów technicznych).
W ocenie organów, mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, że ocena czy art. 14 ust. 1 u.g.h. jest przepisem technicznym, jest kwestią jego wykładni, przy czym prawidłowa jego interpretacja zależy od ustalenia zakresu ograniczeń w używaniu automatów, będących konsekwencją wprowadzonej regulacji.
Organ doszedł do wniosku, że przepisy ustawy o grach hazardowych, w tym jej art. 14 ust. 1, zgodnie z którym urządzanie gier na automatach dozwolone jest jedynie w kasynach gry, stanowią niedyskryminacyjne ograniczenie niektórych sposobów używania, czyli tzw. niedyskryminacyjne selling arrangements.
Niezależnie od powyższego organ stwierdził, że przepisy art. 10 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE, zawierają tzw. klauzulę bezpieczeństwa, która zwalnia od obowiązku notyfikacji przez władze krajowe przepisów mieszczących się w zakresie tzw. klauzuli bezpieczeństwa. Uznał, że przepisy ustawy o grach hazardowych są przykładem zastosowania takiej właśnie klauzuli bezpieczeństwa, w rozumieniu Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2) oraz Dyrektywy 2006/123/WE, gdyż jej regulacje mają w swoim założeniu ograniczać i zapobiegać patologicznemu hazardowi, a także wielu innym zagrożeniom z nim związanym, między innymi oszustwom podatkowym i celnym, praniu brudnych pieniędzy itd.
Dyrektor Izby Celnej zwrócił uwagę na to, że brak notyfikacji nie sprawia, że przepis techniczny traci swoją moc prawną w polskim porządku prawnym. Nawet jako przepis nienotyfikowany pozostaje przepisem obowiązującym, o czym jednoznacznie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. akt P 4/14 z dnia 11 marca 2015 r. orzekając, w zakresie pytania prawnego przedstawionego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 686/13, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych są zgodne z art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji oraz art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W ocenie Trybunału, nie ulega wątpliwości, że notyfikacja nie stanowi elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego, zatem uchybienie ewentualnemu obowiązkowi notyfikowania Komisji Europejskiej potencjalnych przepisów technicznych nie może samo przez się oznaczać naruszenia konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego oraz legalizmu.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej w świetle przepisów Dyrektywy 98/34/WE, orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE oraz orzecznictwa polskich sądów, obowiązek odmowy zastosowania nienotyfikowanego przepisu technicznego posiada charakter względny i uzależniony jest od charakteru ewentualnych przepisów technicznych oraz okoliczności sprawy. W ocenie organu waga analizowanego zagadnienia okoliczności sprawy oraz jej kontekst normatywny nie dają podstaw do odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h, nawet jeśliby przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. uznać za techniczny.
Tym samym, w ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa unijnego, ani krajowego.
W skardze na powyższą decyzję skarżący, wnosząc o jej uchylenie w całości, zarzucił organom podatkowym naruszenie:
- przepisów art. 14 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.g.h, oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust 1 Dyrektywy 98/34/WE poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej mimo braku notyfikacji w Komisji Europejskiej projektu przedmiotowej ustawy ;
- naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 4 u.g.h. poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu niebędącego zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na prowadzenie kasyna gry, a tym samym nie mogącego ponosić sankcji administracyjnej ;
- naruszenie przepisów postepowania w sposób mający, istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 120 Op. w zw. z art. 122 § 1 i 187 O.p. poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu niebędącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.;
W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał na brak notyfikacji przepisów o charakterze technicznym i wywiódł wniosek o niemożności ich zastosowania wobec obywateli. Odniósł się również do kwestii rzekomego urządzania gry, podkreślając że czynności podjęte przez niego nie wyczerpują przesłanki urządzania gry, oraz zaznaczył że przy wykładni pojęcia "urządzanie gry" nie wolno poprzestawać na słownikowej definicji użytego przez ustawodawcę słowa, ale należy odnieść się do jego wykładni prezentowanej w wyrokach sądowych. Wskazał przy tym na szereg orzeczeń sądów karnych, podkreślając że treść normy prawnej na gruncie przepisów karnoskarbowych oraz administracyjnych jest tożsama, wobec czego ich wykładnia winna być zbieżna. Podkreślił również, że nie realizował czynności wskazujących na urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry.
Sięgając do wykładni systemowej art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 6 ust. 4 u.g.h. wskazał, iż podmiotem zdatnym do ukarania karą pieniężną jest wyłącznie podmiot wymieniony w przepisie art. 6 ust 4 u.g.h. czyli podmiot uprawniony do uzyskania zezwolenia na urządzanie gry a zatem wyłącznie spółka kapitałowa. Wywiódł z tego wniosek, ze kary z art. 89 ust 1 u.g.h. nie można zastosować wobec osoby fizycznej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kompetencją sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), której art. 134 § 1 wskazuje, że sąd, orzekając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze, ani też powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa i wymagają wyeliminowania z porządku prawnego.
Sąd podzielił bowiem, zawarty w treści skargi, zarzut naruszenia przepisu art. 89 ust 1 pkt. 2 u.g.h., poprzez uznanie skarżącego, na gruncie stanu faktycznego ustalonego w przedmiotowej sprawie, za osobę urządzającą grę na automatach poza kasynem gry.
Sąd uznał przy tym, że postępowanie dowodowe przeprowadzone w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny, z zachowaniem zasad obowiązujących w tym postępowaniu, a ustalony stan faktyczny spełnia przesłankę zupełności, pozwalającą na ocenę merytoryczną kwestii będących przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne, pozwalają na jednoznaczne sformułowanie oceny prawej oraz stwierdzenie że skarżący, poprzez pryzmat czynności faktycznych jakie wykonywał w związku z zawartą umową najmu, nie może zostać uznany za osobę urządzającą gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Tym samym subsumpcja ustalonych faktów w zakresie czynności dokonywanych przez skarżącego względem właściciela automatu nie uzasadnia subsumpcji pod znamię podmiotowe komentowanego deliktu administracyjnego, to jest uznanie skarżącego jako urządzającego czy też współurządzającego gry na automacie.
Sąd nie podziela bowiem stanowiska organu, że skarżący już przez samo udostępnienie powierzchni w swoim lokalu wyczerpał znamiona "urządzania" gier hazardowych, oraz że podmiot ten aktywnie uczestniczył w procesie urządzania gier, poprzez sprawowanie nadzoru nad automatem, pilnowanie, aby automat ten nie uległ szkodzeniu, oraz zobowiązanie się do zawiadomienia właściciela o ewentualnej awarii urządzenia. Wykazane czynności, w ocenie Sądu nie wyczerpują bowiem przesłanki urządzania gry na automacie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
W ocenie sądu, dla uznania podmiotu prawnego za osobę urządzającą gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., bądź też współurządzającą takie gry wraz z inną osobą czy osobami, konieczne jest ustalenie, że podmioty te działały wspólnie i w porozumieniu tj. zawarły umowę o współdziałanie, zakładającą pomiędzy uczestnikami przedsięwzięcia podział ról, odnoszący się do istotnych elementów przedsięwzięcia, polegającego na nielegalnym urządzaniu gier hazardowych, bądź choćby realizowały owo współdziałanie w sposób faktyczny, wskazując na istnienie takiego porozumienia.
W niniejszej sprawie źródła owego porozumienia należy doszukiwać w umowie najmu z dnia 4 czerwca 2012 r.. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby skarżący przyjął na siebie jakieś dodatkowe obowiązki w ramach procesu urządzania gier na kwestionowanym automacie. Wprawdzie świadek J. K. zeznała, że właścicielka miała dokonywać wypłaty wygranej pieniężnej, gdyby w automacie zabrakło środków na wypłatę, ale ostatecznie stwierdziła, że nie była świadkiem takiego zdarzenia. Nie była tez ona uczestnikiem, ani tym bardziej stroną wzmiankowanej umowy. Nie ma więc podstaw faktycznych aby przyjmować, że obowiązki stron były inne, aniżeli wynikające z tej umowy. Godzi się przy tym zauważyć, że ewentualne porozumienie co do współuczestniczenia w procesie urządzania gry, powinno przewidywać obowiązki stron w ramach podziału ról, o charakterze stałym, w związku z czym incydentalne podejmowanie pewnych czynności, można rzec grzecznościowych i tak nie mogłoby być traktowane jako współurządzanie gier.
Kluczowym dla ustalenia kwestii nielegalnego współurządzania gry na automatach jest zakres partycypacji tego podmiotu zarówno w obowiązkach wynikających z organizowania gry, jak również w zyskach finansowych pochodzących z urządzania gier - sankcjonowana działalność ma bowiem charakter komercyjny. Nie jest zatem wystarczające w tym zakresie, ustalenie że skarżący jako wynajmujący lokal uzyskiwał czynsz z umowy najmu – jest to bowiem immanentną cechą tej umowy, która nie stanowi czynności nielegalnej. Samo bowiem udostępnienie miejsca czy lokalu w celu urządzania gier nie jest przejawem aktywnego uczestnictwa w tym procesie, lecz co najwyżej warunkiem rozpoczęcia tego procesu – czyli swego rodzaju pośrednim uczestnictwem w procesie urządzania, które jednak ze względu na sankcyjny i dotkliwy charakter odpowiedzialności przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., na tym etapie działania nie może być jeszcze utożsamiane z zachowaniem wypełniającym ustawowe znamiona "urządzania gier". Koniecznym jest poczynienie ustaleń w kwestii zakresu obowiązków spoczywających na podmiocie udostępniającym lokal, które wskazywałyby na czynne uczestnictwo w tej działalności, a także pobieranie zysków z tej działalności, wykraczających jednak ponad sam czynsz za wynajęcie powierzchni lokalu, a wskazujących na partycypowanie w zysku z urządzanych gier. Ustalenie udziału w zyskach z gry hazardowej czyni bowiem partycypującego zainteresowanym nie tylko tym, aby gry były urządzane, ale również skalą tych gier, co przecież przekłada się na wysokość uzyskiwanego zysku. W interesie takiej osoby jest więc zachęcanie do rozegrania gry, a co za tym idzie wyjaśnianie jej zasad i wszelkiej pomocy w zakresie. Zgoła inaczej jawi się sytuacja podmiotu, który bez względu na to czy gry na automacie się odbywają czy też nie, otrzymuje stała kwotę, bynajmniej nie związaną z samym urządzaniem gier, lecz udostepnieniem na ten cel części powierzchni
Posiłkując się przepisem art. 35 pkt 6 u.g.h., zgodnie z którym wniosek o koncesję na kasyno gry powinien zawierać "odpis dokumentów wskazujących na prawo do władania budynkiem (lokalem) lub umowy zobowiązującej do oddania we władanie budynku (lokalu), w którym będą urządzane gry", należy wskazać że urządzanie gry nie jest tożsame z zawarciem umowy zobowiązaniowej, obejmującej prawo do korzystania z lokalu bądź jego części. Dlatego nieuprawnionym jest, jak twierdzą organy, zrównanie czynności zawarcia umowy oddania niewielkiej części lokalu do władania innemu podmiotowi w celu eksploatacji automatów, z pojęciem "urządzania gier" w znaczeniu art. 89 ust. 1 u.g.h. Wobec tego samo oddanie części powierzchni użytkowej lokalu nie może być uznane za wystarczającą przesłankę do kwalifikowania podmiotu wynajmującego lokal pod eksploatację automatów jako urządzającego gry i podlegającego karze pieniężnej.
O udziale wynajmującego w urządzaniu gier można mówić, gdy podmiot aktywnie uczestniczy w organizowaniu gier, a jego zachowania związane są z porozumieniem dokonanym z podmiotem wstawiającym automat i eksploatującym go, a dotyczącym wspólnego prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach (gier hazardowych) (zob. np. wyrok WSA w Krakowie z 24 lutego 2016 r., III SA/Kr 1004/15).
Warto również wskazać na argumentację przytoczoną przez WSA w Kielcach, który w wyroku z dnia 20 lipca 2016 r. (II SA/Ke 426/16) zauważył, że aktualnie obowiązująca ustawa o grach hazardowych wyraźnie odróżnia wynajmujących lokal z przeznaczeniem na prowadzenie działalności hazardowej oraz osoby kierujące działalnością gastronomiczną, handlową i usługową w lokalu, w którym znajduje się punkt gry, od podmiotów urządzających takie gry, co wynika jednoznacznie z treści art. 35 pkt 6, art. 36 pkt 6 i art. 142 u.g.h. Także z art. 23a ust. 5 u.g.h., w myśl którego koszty rejestracji automatów i urządzeń do gier ponosi podmiot urządzający gry wynika, że wynajmującego lokal z przeznaczeniem na ustawienie w nim automatu do gier nie można uznawać za urządzającego gry. W przeciwnym bowiem razie oznaczałoby to, że taki wynajmujący ma również obowiązek ponoszenia kosztów o jakich mowa w tym przepisie.
Odnotowania wymaga również, że przepis art. 128 kodeksu wykroczeń także odróżnia osobę urządzająca grę hazardową od osoby użyczającej do takiej gry środków lub pomieszczenia. Zakładając racjonalność ustawodawcy, gdyby przyjąć to do czego prowadzi w gruncie rzeczy stanowisko organów, że użyczanie środków czy też lokalu do urządzania gry hazardowej stanowiłoby już o urządzaniu gier hazardowych, to zbędne, swego rodzaju superfluum ustawowym byłoby przyjmowanie odrębnej penalizacji osób li tylko wynajmujących lokal na potrzeby takiej działalności. Ponieważ art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h. oraz kodeks wykroczeń, w zakresie w jakim przewiduje kary za urządzanie gier hazardowych, są ze sobą ściśle związane, to niedopuszczalną jest taka wykładnia powołanych przepisów, w wyniku której, na gruncie jednej bądź drugiej ustawy przyjmowane byłyby odmienne kryteria determinujące uznanie podmiotu za urządzającego grę na automatach.
Za takimi wynika wykładni systemowej wewnętrznej i zewnętrznej wskazuje również treść rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych i innych ustaw, przyjętego na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 19 lipca 2016 r. i przekazanego do Sejmu RP w dniu 2 sierpnia 2016 r. Z powyższego projektu wynika dopiero wyraźna intencja co do zróżnicowania sytuacji prawnej urządzających gry oraz posiadaczy lokali, w którzy znajdują się nielegalne urządzenia do gier. Zgodnie z art. 1 pkt. 63 powyższego art. 89 ust. 1 u.g.h. ma otrzymać następujące brzmienie: "Karze pieniężnej podlega:
1) urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia;
2) urządzający gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, który narusza warunki zatwierdzonego regulaminu, udzielonej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia lub prowadzi gry na automatach do gier, urządzeniu losującym lub urządzeniach do gier bez wymaganej rejestracji automatu do gier, urządzenia losującego lub urządzenia do gry;
3) posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa;
4) posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego;
5) dostawca usług płatniczych, który nie przestrzega zakazu, o którym mowa w art. 15g;
6) uczestnik gry hazardowej urządzanej bez koncesji, bez zezwolenia lub bez zgłoszenia;
7) przedsiębiorca telekomunikacyjny, który nie wypełnił obowiązków wynikających z art. 15f ust. 5;
8) urządzający w sieci Internet grę hazardową, której urządzanie stanowi monopol państwa.
W uzasadnieniu powyższego projektu przygotowanego przez Ministra Finansów stwierdzono, że projekt ten "przewiduje możliwość nałożenia kary administracyjnej na zależnych lub samoistnych posiadaczy lokali, w których znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w których prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Liczne przypadki czerpania przez posiadacza lokalu korzyści finansowych z urządzanych w nim gier na automatach skłoniły projektodawcę do wprowadzenia powyższej zmiany. Z jednej strony przepis przewiduje karanie osób bezpośrednio zaangażowanych w nielegalne organizowanie gier na automatach, a z drugiej strony nie przewiduje automatycznej odpowiedzialności osób posiadających tytuł prawny lokalu. Wskazać przy tym należy, że np. właściciel lokalu oddanego w posiadanie zależne będzie podlegał karze w przypadku zaangażowania w urządzanie nielegalnych gier na automatach".
Proponowany przepis ma charakter normatywny tj. zmierzający do zmiany dotychczasowych zasad odpowiedzialności administracyjnej, na co wskazuje już tylko ta okoliczność, że komentowana zmiana nie jest omówiona w części odnoszącej się do zmian redakcyjnych i doprecyzowujących.
Sąd zdaje sobie sprawę, że w praktyce mogą pojawić się problemy interpretacyjne organów w związku z tym, że ustawodawca nie określił definicji legalnej znamienia podmiotowego deliktu z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. - "urządzającego gry". Przypisanie takiego statusu danemu podmiotowi będzie zależało od okoliczności danej sprawy. Nie mniej jednak możliwe jest wskazanie pewnych cech zachowania takiej osoby, które ułatwią przypisanie sprawstwa tego deliktu.
Odwołać się w tym miejscu należy do stanowiska tutejszego sądu zaprezentowanego w wyroku z dnia 24 maja 2016r. w sprawie II SA/Rz 1335/15, że działalność polegająca na nielegalnym urządzaniu gier hazardowych może przyjmować różne formy i stopnie intensywności. Współudział w procesie urządzania gier może zatem przyjąć nie tylko zasadniczą formę obejmującą czynności warunkujące zaistnienie całego przedsięwzięcia (np. zakup urządzenia, zapewnienia odpowiedniego oprogramowania, obsługi technicznej lub konserwacji), lecz także może objąć czynności, które stanowią dalsze elementy warunkujące jego bieżącą ("marketingową") realizację. W tym ostatnim wypadku chodzi o wykorzystanie przez podmiot niebędący właścicielem automatu prowadzonej działalności (np. w zakresie usług gastronomicznych lub rozrywkowych) w celach zapewnienia powodzenia działalności w zakresie organizowania gier hazardowych. Warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest jednak wyczerpujące wykazanie przez organy, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.
Ustawowy termin "urządzać" stanowi synonim takich pojęć, jak "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić", co oznacza, że normatywne określenie "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań (czynności) dotyczących zorganizowania, utrzymania, nadzorowania i zapewniania ciągłości funkcjonowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach, w znaczeniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h., poza kasynem gry.
W orzecznictwie sądów administracyjnych (ostatnio np. w wyrokach WSA w Rzeszowie: z dnia 21 czerwca 2016 r., II SA/Rz 1495/15; z dnia 31 maja 2016 roku, II SA/Rz 1094/15; z dnia 25 maja 2016 r., II SA/Rz 1416/15; z dnia 19 maja 2016 r., II SA/Rz 1410/15; z dnia 11 maja 2016 roku, II SA/Rz 1330/15; z dnia 26 kwietnia 2016 r., II SA/Rz 1184/15; z dnia 20 kwietnia 2016 roku, II SA/Rz 1205/15; w wyrokach WSA w Krakowie: z 24 lutego 2016 r., III SA/Kr 1004/15; z dnia 8 marca 2016 r. III SA/Kr 1011/15) trafnie przyjmuje się, że urządzanie gier na automatach obejmuje zachowania aktywne podmiotów zaangażowanych w ten proces, polegające przede wszystkim na organizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych (w stosunku do automatów o jakich mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.), związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu, ewentualnie jego szkolenie.
W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że tego rodzaju czynności muszą być wynikiem uprzedniego porozumienia i podziału ról pomiędzy współuczestnikami procederu nielegalnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W przypadku wielości podmiotów urządzających oraz istnienia współuczestnictwa w tym zakresie (np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie pisemnej lub ustnej umowy dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier) konieczne jest, aby organy orzekające o odpowiedzialności tego rodzaju podmiotów opierały swoje orzeczenia na niewątpliwych ustaleniach faktycznych, które świadczą o istnieniu pomiędzy podmiotami współurządzającymi pisemnego lub ustnego porozumienia w zakresie podziału zadań i funkcji w procesie urządzania gier. Ustalenia te muszą być z kolei zakorzenione w ustaleniach faktycznych, będących pochodną wyczerpującego i pełnego materiału dowodowego.
Z powyższym poglądem koresponduje także aktualne orzecznictwo innych sądów administracyjnych. Przykładowo WSA w Kielcach w wyroku z dnia 20 lipca 2016 r. (II SA/Ke 426/16) stwierdził, że "za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 u.g.h. należy uznać taki podmiot, który prowadzi działalność na automatach na swój rachunek i swoje ryzyko, który czerpie bezpośrednie korzyści z takiej działalności, organizuje całą działalność hazardową, w tym również poprzez zlecanie wykonywania poszczególnych czynności innym osobom, które wówczas działają nie na swoją rzecz ale na rzecz podmiotu urządzającego gry". Podobny pogląd wyraził WSA w Krakowie w wyroku z dnia 20 lipca 2016 r. w sprawie o sygn. III SA/Kr 1394/15 stwierdzając, że "o udziale wynajmującego lokal lub jego część można mówić, gdy aktywnie uczestniczy on we wskazanych wyżej czynnościach i działaniach, przy czym jego zachowania wynikają z porozumienia dokonanego z podmiotem wstawiającym automat i eksploatującym go, a dotyczącym wspólnego prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach (gier hazardowych)".
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, należy podkreślić, że poza zapewnieniem urządzeniu Casino Games zainstalowanym w lokalu gastronomicznym w K. dostępu do energii elektrycznej, ogólnym obowiązkiem czuwania nad wstawionym do lokalu mieniem oraz informowania właściciela o ewentualnych nieprawidłowościach w jego działaniu, skarżący będący osobą wynajmującą część powierzchni prowadzonego lokalu, nie wziął na siebie obowiązków mogących wskazywać na jego rzeczywiste zaangażowanie w urządzenie gier. Opisane bowiem obowiązki, nie wykraczają w ocenie Sądu, poza rzetelne i zgodne z obyczajem kupieckim, wykonanie samej umowy najmu. Umowa ta wyraźnie stanowi, że najemca we własnym zakresie zadba o konserwację i naprawy zainstalowanego automatu, oraz że bierze na siebie odpowiedzialność cywilnoprawną za wstawione urządzenie. Obowiązek przeciwdziałania uszkodzeniom automatu przez osoby trzecie, a także obowiązek informowania najemcy o ewentualnej wadliwości działania jego mienia mieści się, w ocenie Sądu, w zakresie rzetelnego wykonywania wiążącej strony umowy najmu, ale też wynikają z troski i z zapobiegliwości przed ewentualną odpowiedzialnością za cudza rzecz pozostawiona w ich lokalu. Należy bowiem zauważyć, że umowa ta obejmowała udostępnienie małej powierzchni ogólnodostępnego lokalu, nad całością którego pieczę sprawowała obsługa zatrudniana przez właściciela lokalu. Nie sposób zatem uznać, aby przy braku innych okoliczności wskazujących na urządzanie gier na automatach przez wynajmującego, z uwagi na sam tylko fakt sprawowania ogólnej pieczy nad całym lokalem wraz ze wstawionym doń sprzętem, wynajmujący wyczerpał przesłanki pozwalające na uznanie go za osobę współdziałającą przy urządzaniu gier na automatach w rozumieniu przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.h.g.
Problem partycypowania skarżącego w zyskach z urządzanych w jego lokalu gier, również nie występuje na gruncie przedmiotowej sprawy. Wynajmujący umówiony był na stałą kwotę czynszu, niezależną od wysokości zysków z gry. Na wypadek niskiej opłacalności przedsięwzięcia, na rzecz najemcy zastrzeżono prawo jednostronnego zakończenia łączącego strony stosunku umownego, jednakże w czasie jego trwania, należność przysługująca wynajmującemu z tytułu czynszu ustalona została na stałym, niezależnym od zysków, poziomie. Zainstalowane w lokalu urządzenie przystosowane było do samodzielnego wypłacania wygranej pieniężnej, toteż co do zasady nie było potrzeby realizowania wygranych ze środków prowadzącego lokal, a z ustalonego przez organ stanu faktycznego, nie wynika aby czynności te były faktycznie realizowane przez wynajmującego.
Z tych też względów, Sąd uznał że zakres ustaleń faktycznych poczynionych przez organy podatkowe, jest wystarczający do dokonania oceny prawnej w zaistniałej sprawie i nie istnieje potrzeba uzupełniania postępowania dowodowego.
Powyższe uwagi prowadzą logicznie do wniosku, że dokonana przez organy subsumpcja zachowania skarżącego pod regulację wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obecnie obowiązującym - jest nieprawidłowa.
Wobec zasadności i skuteczności podniesionego w skardze zarzutu obrazy prawa materialnego, wskazanego art. 89 § 1 pkt 2 u.g.h., poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie wobec skarżącego, już tylko na marginesie odnieść należy się do pozostałych zarzutów. I tak, jeżeli chodzi o podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z przepisami dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, to trzeba stwierdzić, że są one całkowicie pozbawione podstaw. Podstawą sformułowania takiego wniosku jest wiążący charakter uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. podjętej w sprawie o sygn. II GPS 1/16. W orzeczeniu tym NSA w sposób wiążący stwierdził, że "Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy". Ponadto Sąd ten sformułował wiążący pogląd, że "Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.)".
Druga część uchwały przesądza wątpliwości wyrażone w skardze, co do tego, czy podmiotem omawianego deliktu administracyjnego może być każdy, czy też tylko podmioty, które na gruncie u.g.h. mogą ubiegać się o prowadzenie koncesjonowanej działalności hazardowej, a więc spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne. NSA udzielił wiążącej odpowiedzi, że podmiotem tego deliktu mogą być także osoby fizyczne. W tej kwestii wypowiedział się zresztą wcześniej Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14 oraz z dnia 21 października 2015r. w sprawie P 32/12. W tym ostatnim wyroku Trybunał stwierdził, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa za naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa.
W konsekwencji Sąd, mając na względzie przytoczoną wyżej argumentację i sformułowaną ocenę prawną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i § 3 w związku z art. 134 § 1 i art.135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także umorzył postępowanie w sprawie wobec jego bezprzedmiotowości, skoro wiążąca organ zaprezentowana w niniejszym orzeczeniu interpretacja przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., stanowiącego podstawę prawną decyzji organów, uniemożliwia nałożenie kary pieniężnej.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło