II SA/Rz 346/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. L. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego za nieuzasadniony postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. G. L. wnosząc zażalenie na wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie objętej skargą postanowienie z dnia 29 lipca 2008 r. oddalające jego wniosek o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego zwrócił się w nim o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, uzasadniając to brakiem dostatecznych środków na ich uiszczenie. Posiadane przez siebie nieduże dochody przeznacza w całości na bieżące wydatki (zakup żywności, lekarstw, opału, opłaty za wodę, gaz i prąd). Dochody te jednocześnie nie pozwalają mu na poczynienie oszczędności celem uiszczenia opłat związanych postępowaniem sądowym. W złożonym w wyniku skierowanego do niego wezwania urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF skarżący podtrzymał wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując przy tym w jego uzasadnieniu na naruszenia prawa w postępowaniu przed organami administracyjnymi. Wg zawartego we wniosku oraz złożonego przez G. L. dodatkowego oświadczenia: - pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 70-letnią matką, - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 154 m², nieruchomość rolną o pow. 3,4 ha, ciągnik rolniczy C-360 (rok prod. 1975) oraz samochód osobowy Fiat 126p (rok prod. 1985), - matka skarżącego pobiera emeryturę w wysokości 1050 zł., a jedynym źródłem jego dochodów oszacowanych na 415 zł. miesięcznie jest gospodarstwo rolne (uprawy roślinne i hodowla trzody chlewnej); całość dochodów z gospodarstwa i środki z dopłat do produkcji rolnej skarżący inwestuje w jego rozwój, - średnie miesięczne wydatki związane z utrzymaniem skarżącego i jego matki wynoszą 759 zł.; zakup żywności 300 zł., lekarstw dla nich 150 zł., utrzymanie domu 212 zł., opłata za telefon 80 zł., podatek rolny 17 zł. Skarżący przedstawił także zaświadczenie lekarskie potwierdzające konieczność stałego zażywania przez niego leków w związku z zaburzeniami nerwicowymi, wyciąg z rachunku bankowego za okres 30 lipiec - 22 wrzesień 2008 r. ze stałym saldem 6,38 zł. (brak operacji w tym okresie) oraz faktury opłat za telefon za m-c lipiec 2008 r. 62 zł. i sierpień 79 zł., energię elektryczną za okres 23 maj – 19 lipiec 2008 r. - 249 zł., wodę za okres 1 czerwiec – 31 lipiec 2008 r. 44 zł. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego warunkiem przyznania osobie fizycznej jest wykazanie przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 i 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. Mając na uwadze całokształt sytuacji materialno – bytowej G. L. (w tym przyczyny stojące u podstaw wniesienia skargi) uznano, że nie spełnia on w/w kryterium kwalifikującego go do uzyskania wsparcia w zakresie związanych ze sprawą kosztów sądowych. Obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie jest ustawowo uregulowany w przepisach normujących postępowanie sądowoadminstracyjne (art. 199 P.p.s.a.) i zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem obejmuje zasadniczo wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (znajduje to potwierdzenie m.in. w postanowieniu NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Stosownie do udzielonych informacji G. L. do takich osób niewątpliwie należy i to zarówno w odniesieniu do dochodów swoich i matki (pod uwagę brane są wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym), jak i majątkowym (dot. to przede wszystkim posiadania zabezpieczonych potrzeb mieszkaniowych oraz gospodarstwa rolnego). Opłacenie przez niego wpisu od skargi w kwocie 100 zł. jest przy tym dowodem, iż wbrew zawartemu w zażaleniu twierdzeniu o braku możliwości poczynienia oszczędności, ma on zdolność wygospodarowania pewnych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych (potwierdza to także wcześniejsze uiszczenie przez niego w takiej samej wysokości wpisu od skargi w sprawie objętej sygn. akt II SA/Rz 60/07). Dochodowość prowadzonej przez skarżącego produkcji rolnej wynika przy tym z jego stwierdzenia "Uzyskiwane dochody i środki z dopłat inwestuję w gospodarstwo", a także z rozpoczętej nadbudowy budynku mieszkalnego. Jako nie znajdujące żadnego uwiarygodnienia uznano oświadczenie skarżącego w części, w jakiej wskazał on oszczędności rodziców jako źródło finansowania prac związanych z jego modernizacją. Niezależnie od wysokości środków będących w dyspozycji skarżącego, możliwość dokonywania nakładów na rozwój gospodarstwa pozostaje z nimi w bezpośrednim związku. Nakłady te nie mieszczą się jednak w zakresie koniecznego utrzymania siebie i rodziny (wyżywienie, zakup lekarstw, niezbędne opłaty), w związku z czym ich ponoszenie nie może stanowić decydującego argumentu za przyznaniem skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych; w wydatkach nie mających charakteru bezwzględnie koniecznego strona wnioskująca obowiązana jest poczynić oszczędności, którą to możliwość jak pokazują powyższe okoliczności skarżący posiada. Bezpośrednio taki wniosek można też wysnuć z wzajemnego porównania wykazanych łącznych dochodów skarżącego i jego matki (1465 zł. miesięcznie) oraz wydatków, oszacowanych przez niego na 759 zł./m-c. Ich różnica daje kwotę ok. 700 zł., która z całą pewnością pozwoli skarżącemu na opłacenie kosztów sądowych mogących wystąpić w sprawie objętej skargą. Wobec opłaconego już wpisu od skargi który warunkuje jej rozpoznanie, należy do nich wpis od wniesionego zażalenia, opłata kancelaryjna od ewentualnego wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia; wszystkie te opłaty w sprawie objętej skargą są w wysokości 100 zł. Jednorazowy charakter tych kosztów i ich rozłożenie w czasie spowoduje, że ich poniesienie nie będzie dla wnioskodawcy znacząco dolegliwe i nie obciąży nadmiernie jego domowego budżetu. Podkreślenia przy tym wymaga, iż nie ma też żadnych osób, na utrzymanie których musiałby on łożyć, a co musiałoby być wzięte pod uwagę przy ocenie jego zdolności płatniczych. W tej sytuacji brak jest przesłanek do pozytywnego ustosunkowania się do wniosku G. L.; przeciwne uznanie wiązałoby się z naruszeniem ustawowych zasad przyznawania prawa pomocy finansowanego ze środków publicznych, a które ma zastosowanie do sytuacji wyjątkowych (np. bardzo zła sytuacja materialno – bytowa, brak lub bardzo niskie dochody skutkujące niemożnością poczynienia oszczędności, brak własnego mieszkania - domu). Należy przy tym zwrócić uwagę skarżącego na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji będzie mu przysługiwał od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.