II SA/Rz 347/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Małgorzata Wolska Protokolant: ref.staż. Dorota Wolak po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P.S> na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie powołania do zasadniczej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. II SA/Rz 347/04 Uzasadnienie Decyzją z dnia 7 kwietnia 2004 r. Nr Pob. 03/04 Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz. U. Nr 21 z 2002 r. poz. 205 ze zm./ oraz art. 11 ust. 1 i 3 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej /Dz. U. Nr 223, poz. 2217/, po rozpatrzeniu odwołania P. S. o od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień J. Nr [...] z [...] marca 2004r. w sprawie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej - utrzymał w mocy zaskarżaną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że odwołując się od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień J. P. S. wskazał na poglądy pacyfistyczne i wrodzony wstręt do przemocy, dyscypliny oraz używania broni, które mogłyby stanowić przesłankę do rozważenia możliwości przeznaczenia poborowego do służby zastępczej, w przypadku złożenia przez niego wniosku o przeznaczenie do tej służby. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o służbie zastępczej poborowy, który został na podstawie przepisów ustawy z 21 listopada 1967 r. przeznaczony do odbycia zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego, może złożyć wniosek o przeznaczenie go do służby zastępczej. Zgodnie z ustępem 3 ustawy poborowy, który złożył wniosek o przeznaczenie do służby zastępczej, do czasu jego rozpatrzenia, nie może być powołany do służby wojskowej. Jednakże w myśl art. 12 ust. 1 wniosek w tej sprawie poborowy może złożyć na piśmie najpóźniej w dniu doręczenia mu karty powołania do odbycia służby wojskowej. W dniu wręczenia karty powołania tj. 29 marca 2004 r. P.S. takiego wniosku nie złożył. Podkreślić przy tym należy, że poborowy po raz pierwszy stawał do poboru 25 maja 2000 r. i przez okres prawie 4 lat wniosku o przeznaczenie do służby zastępczej nie składał. Z tych przyczyn decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień J. jest zgodna z prawem. Na decyzję tą skargę złożył P.S. podnosząc, że po otrzymaniu karty powołania do odbycia służby wojskowej złożył odwołanie o odrodzenie tej służby ze względu na poglądy. Zdaniem skarżącego argumentacja ta jest wystarczająca aby skierowano go do zastępczej służby wojskowej. Co się tyczy zaś wniosku to nikt nie poinformował go o takiej możliwości. Na tej podstawie sformułował wniosek o przychylne rozpatrzenie skargi. Odpowiadając na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w R. wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w związku z wydaniem poborowemu w dniu 29 marca 2004 r. karty powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej P.S. miał się stawić w Jednostce Wojskowej w J. w dniu [...]maja 2004 r. Następnie ponowił argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Stan faktyczny jest bezsporny, o ile dotyczy doręczenia skarżącemu w dniu 29.03.2004r. karty powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej z terminem stawiennictwa na dzień 7.05.2004r. W związku z tą decyzją P.S. w piśmie z daty Jarosław, 29.03.2004r. (wg prezentaty złożonym w WKU J. 30.03.2004r. za numerem 2106), a nazwanym "odwołaniem" podniósł, że składa odwołanie od powołania do zasadniczej służby wojskowej. Uzasadnił to poglądami pacyfistycznymi, wrodzonym wstrętem do wszelkiego rodzaju przemocy, dyscypliny i używania broni. W konkluzji stwierdził, że może pracować dla dobra Ojczyzny w inny sposób, prosząc jednocześnie o przychylne ustosunkowanie się do "odwołania". Przy takiej treści pisma, zgodnie z art.133 Kpa, Komendant WKU J. przedstawił je Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w R. informując, że odwołanie poborowy złożył osobiście w dniu 30.03.2004r., nie składając wniosku o skierowania do zastępczej służby. Organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję o powołaniu P. S. do odbycia zasadniczej służby wojskowej, z argumentacją podaną na wstępie. Zakres postępowania w sprawie wyznaczyła decyzja - Karta powołania, wydana "na podstawie art.60 ust.1 i 2 w zw. z art.83 ust.1 lub2, art.92 ust.1 lub2 lub 3 oraz art.100 ust.1 lub 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. Nr 21 z 2002 r. poz. 205/" i zgodnie z zawartym w decyzj i tej pouczeniem poborowemu przysługiwało odwołanie do Szefa WSZW za pośrednictwem WKU J.. Wniesienie w terminie odwołania obligowało organ II instancji do wydania decyzji przewidzianej art.138 Kpa, z uzasadnieniem faktycznym i prawnym, odpowiadającym wymaganiom określonym w art.107 § 3 Kpa. Organ odwoławczy decyzję taką podjął i utrzymał w mocy Kartę powołania. W uzasadnieniu zaś przedstawiając treść odwołania stwierdził, że "poglądy mogłyby stanowić przesłankę do rozważenia możliwości przeznaczenia poborowego do służby zastępczej w przypadku złożenia takiego wniosku", po czym wskazując stosowne przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o służbie zastępczej /Dz.U. Nr 223, poz. 2217/ zawarł konkluzję, że poborowy - licząc od dnia pierwszego poboru - przez cztery lata nie składał wniosku o przeznaczenie do służby zastępczej. Takiej treści uzasadnienie w żaden sposób nie odpowiada wymogom z art.107 § 3 Kpa. Jest tak dlatego, ponieważ nie zawiera żadnej argumentacji przemawiającej za trafnością i prawidłowością - tak pod względem ustaleń faktycznych jak i podstawy prawnej - decyzji o powołaniu do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Podkreślić przy tym należy, że skoro podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowiła ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, to również organ odwoławczy w oparciu o przepisy tej ustawy winien uzasadnić swe rozstrzygnięcie. Natomiast porównanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji treści zarzutów odwołania do przesłanek wniosku o odbycie służby zastępczej i w istocie odmowa - jako spóźnionemu - takiemu wnioskowi, ze wskazaniem na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej /Dz.U. Nr 223, poz. 2217/ nie tylko, że nie spełnia w żaden sposób wymagań art. 107 § 3 Kpa ale również może być uznane za rozpatrzenie wniosku o odbycie służby zastępczej; w takim zaś przypadku byłaby podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji: Szef WSZW nie jest bowiem organem właściwym w tego rodzaju sprawach. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej jednoznacznie określiła organy właściwe do rozpatrywania wniosków o odbycie służby zastępczej, jak również wskazała tryb i termin składania takich wniosków. I tak organem I instancji jest wojewódzka komisja do spraw służby zastępczej powoływana i odwoływana przez marszałka województwa (art. 10 ustawy), a organem odwoławczym - komisja do spraw służby zastępczej powoływana i odwoływana prze ministra właściwego do spraw pracy (art. 13 ustawy). Zatem tylko te organy, jako wyłącznie właściwe w sprawach wniosków o odbycie służby zastępczej, mogą dokonywać oceny trybu i terminu złożenia wniosku oraz orzekać o jego zasadności. Ponieważ Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie utrzymując w mocy decyzję o powołaniu do odbycia zasadniczej służby wojskowej nie uzasadnił tego rozstrzygnięcia, dlatego zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Orzeczenie zamieszczone w punkcie II wyroku uzasadnia art. 152 ustawy. Rozpatrując ponownie sprawę - ze względu na mogące wystąpić po stronie organu odwoławczego wątpliwości odnośnie do treści pisma poborowego datowanego J., 29.03.2004r. (czy jest to odwołanie czy też wniosek o odbycie zastępczej służby) - organ rozważy czy nie należy wezwać skarżącego o złożenie stosownych wyjaśnień. W takim przypadku, w zależności od stanowiska skarżącego, nada sprawie właściwy bieg: albo rozpatrzy odwołanie w oparciu przepisy prawa materialnego, które stanowiły podstawę powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej albo przekaże wniosek nazwany "odwołaniem" wojewódzkiej komisji do spraw służby zastępczej do rozpoznania w trybie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej.