II SA/Rz 353/05

WyrokWSA w Rzeszowie2005-12-20

Skład orzekający: Anna Lechowska, Marian Ekiert, Magdalena Józefczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zinterpretował żądanie strony dotyczące przyznania nowych uprawnień kombatanckich, gdy strona domagała się przyznania uprawnień z innych tytułów niż te, z powodu których została pozbawiona wcześniej przyznanych uprawnień?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może domniemywać trybu postępowania, w którym strona domaga się rozpatrzenia sprawy. Obowiązkiem organu jest wyjaśnienie rzeczywistej woli strony, zwłaszcza gdy charakter pisma budzi wątpliwości. W przypadku, gdy strona wyraźnie domaga się przyznania uprawnień z nowych tytułów, organ nie może rozpoznawać wniosku jako żądania zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji o pozbawieniu uprawnień, zwłaszcza jeśli pouczenie o możliwościach prawnych było błędne i niepełne.
Stan faktyczny
Skarżący J. B. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją z 1999 r., utrzymaną w mocy decyzją z tego samego roku. Po oddaleniu jego skargi przez NSA, skarżący złożył pismo z 2004 r. domagając się przyznania mu uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do ruchu oporu (BCH i AK), co stanowiło nowe podstawy i inne okresy niż te, z powodu których został pozbawiony uprawnień. Organ potraktował to pismo jako wniosek o zmianę decyzji o pozbawieniu uprawnień w trybie art. 154 k.p.a. i odmówił jej uchylenia. Następnie, po kolejnym wniosku skarżącego, organ uchylił swoją decyzję odmowną i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, błędnie pouczając o możliwościach prawnych. Skarżący złożył skargę do WSA na tę ostatnią decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2004 r. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska /spr./ Sędziowie NSA Marian Ekiert AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2004 r. NR [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. B. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IISA/Rz 353/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] marca 2005r. Nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...] o odmowie zmiany decyzji własnej o pozbawieniu J. B. uprawnień kombatanckich i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jako jej podstawę prawną wskazał art. 127 §3 i 138 §1 pkt 1 k.p.a. Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania wynika, że J. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację Zarząd Wojewódzki [...] w dniu 16 kwietnia 1977r. z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od 18 maja 1949 do 10 października 1951r. podstawie zaświadczenia Wojewódzkiej Komendy Uzupełnień w S. Wynika zeń, że we wspomnianym okresie pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim, w jednostce wojskowej, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem. Po zakończeniu służby wojskowej przez okres od 20 listopada 1951r. do 31 maja 1952r. był zatrudniony w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w R. w charakterze kuriera poczty specjalnej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lipca 1999r. o Nr [...] pozbawił go wspomnianych wyżej uprawnień w oparciu o przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). W dalszej kolejności decyzją z [...] grudnia 1999r. Nr [...] wydaną po rozpatrzeniu jego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy opisaną decyzję z [...] lipca 1999r. W tym właśnie wniosku i pismach go uzupełniających skarżący podniósł, iż w okresie od września 1943 do lipca 1944r. był członkiem B.Ch. i A.K. w D. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 24 lipca 2001r. o sygn. akt SA/Rz 49/00 skarga J. B. na decyzję z dnia [...] grudnia 1999r . wspomnianą wyżej została oddalona. Pismem z dnia 8 listopada 2004r. J. B. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych "o poszerzenie jego uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do ruchu oporu w czasie niemieckiej okupacji na podstawie przedłożonych dodatkowych dokumentów". W piśmie zaznaczył fakt pozbawienia go uprawnień uzyskanych z tytułu służby wojskowej i wyjaśnił, że posiada dowody przynależności do ruchu oporu B.CH. i AK i prosi o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tych tytułów. Do pisma dołączył kwestionariusz osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich, życiorys , w którym przedstawił okoliczności wstąpienia do BCH i później AK i oświadczenia trzech świadków . Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów, który pisma J. B. potraktował jako wniosek o zmianę w trybie art. 154 kpa decyzji z dnia [...] grudnia 1999r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] lipca 1999r. o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich - decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...] odmówił uchylenia tych decyzji podnosząc, iż są one wprawdzie niewadliwe ale przeciwko ich uchyleniu przemawia interes społeczny a słuszny interes strony, do którego odwołuje się art. 154 nie może prowadzić do obalenia decyzji zgodnej z prawem materialnym, które przewiduje w okolicznościach sprawy obligatoryjne pozbawienie uprawnień kombatanckich. Po raz kolejny J. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślając, że domagał się przyznania mu uprawnień kombatanckich z innych tytułów, niż te, z powodu których odebrano mu dotychczas przyznane uprawnienia. Zaznaczył, że decyzje o pozbawieniu praw z tych tytułów nabytych uznaje za niewadliwe, choć nie godzi się ze zbiorową odpowiedzialnością, na jakiej oparte są rozwiązania przyjęte w obowiązującej ustawie o kombatantach.... Wyjaśnił, ze w roku 1977 nie wspominał o uczestnictwie w ruchu oporu B.CH. i A.K., bo nie było to potrzebne do otrzymania uprawnień. Pismem z dnia 11 lutego 2005r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów zwrócił się do skarżącego z informacją, iż decyzja o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich jest ostateczna. Decyzja tego rodzaju zgodnie z art. 16 §1 kpa może być zmieniona lub uchylona w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w kpa. Kierownik jego wniosek zakwalifikował, jako oparty na art. 154 kpa. Kwestionowanie tego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skutkuje wezwaniem go do oświadczenia w terminie 14 dni, czy domaga się wznowienia postępowania, czy też stwierdzenia nieważności decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Wskazał przy tym podstawy wznowienia przewidziane w art. 145 kpa i 145a kpa oraz stwierdzenia nieważności przewidziane w art. 156 kpa. W odpowiedzi J. B. pismem z dnia 21 lutego 2005r. podważył twierdzenie, jakoby decyzja o pozbawieniu go uprawnień była ostateczna powołując się na pismo organu z dnia 13 czerwca 2000 r. do ZUS informujące, iż decyzja ta jako nieprawomocna nie podlega wykonaniu, w związku z czym miał on odzyskać uprawnienia kombatanckie, jak również na fakt, iż świadczenia te były mu wypłacane przez ZUS do 1.10. 2004r. Poddał decyzję o pozbawieniu go uprawnień krytyce i dodał, ze wydano ją dlatego, że został wybrany Prezesem Zarządu Okręgowego ZKRP IBWP w K. z siedzibą w J. Odnosząc się do pisma, wskazał, że jego przypadku zachodzą okoliczności przewidziane w art. 145 §1 kpa pkt 5, bowiem wydającemu decyzję o pozbawienie uprawnień organowi nie były znane okoliczności, które przedstawił we wniosku o przyznanie mu uprawnień kombatanckich i dokumentach z dnia 12.11.2004r. Zaznaczył jednak, że w piśmie tym nie chodziło mu o przywrócenie uprawnień z tytułu utrwalania władzy ludowej a o przyznanie uprawnień z nowych tytułów, w piśmie tym wskazanym. Złożył też wniosek do pracownika urzędu, który podpisał pismo z dnia 11 lutego 2005r. o pozytywne rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Decyzją z dnia [...] marca 2005r. opisaną na wstępie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu wniosku J. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił decyzję własną z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...] o odmowie zmiany decyzji własnej o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania . W jej motywach stwierdził, że wadą przeprowadzonego postępowania administracyjnego jest przede wszystkim to, iż trybu, w jakim strona domaga się uchylenia bądź zmiany decyzji, nie wolno domniemywać. Przepis wyraźnie stanowi (art. 235 § l kpa), że "skargę...uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia bądź zmiany z urzędu". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26.11.1999 r. sygn. akt I SA/Łd 1592/97 wskazał, iż obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego obejmuje również ustalenie przez organy administracji treści rzeczywistego żądania strony. Również obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości. Z kolei w wyroku z dnia 4.04.2002 r. sygn. akt I SA 2188/00 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną m.in. w art. 63, 65, 128 i 140 kpa., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiałe, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 kpa., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska. W piśmie z dnia 12.11.2004 r. –wywodzi organ- strona nie wskazała w jakim trybie postępowania żąda rozpatrzenia swojej sprawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, iż nie żądała rozpatrzenia sprawy w trybie art. 154 kpa. W piśmie z dnia 23.02.2005 r. stwierdziła natomiast, iż wnosiła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § l pkt 5 kpa. Mając to na uwadze organ uchylił swą własną decyzje. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Rzeszowie złożył J. B. nie precyzując kierunku jej weryfikacji. Zaznaczył w niej, że nie rozumie dlaczego sprawa musi być rozpoznawana przez Sąd, skoro mógł to zrobić organ. W motywach skargi opisał okoliczności pracy w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego, stwierdzając, iż został skierowany tam do pracy przez wojsko, jako radiotelegrafista z zastrzeżeniem, że jeżeli nie podejmie tam pracy, to będzie musiał wrócić do wojska. Przyjęto go do WBP, jako kuriera poczty specjalnej, czyli gońca. Na jego pytanie, czemu nie uzyskuje pracy radiotelegrafisty otrzymywał odpowiedź, że oczekują na zatwierdzenie jego kandydatury przez MBP. Zatwierdzenie to nie przyszło, bo miał wujka w USA a w gospodarstwie jego rodziców ukrywali się pierwszy komendant ZWZ a później komendant B.CH. na powiat [...]. Zgłosił chęć zwolnienia się z WUBP i wtedy zaczęto go śledzić i przesłuchiwać. Wnosi zatem o logiczne rozpatrzenie sprawy i uwolnienie go od zbiorowej odpowiedzialności. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Uregulowania te obligują Sąd do każdoczesnej oceny, czy zaskarżony akt lub czynność odpowiada prawu materialnemu i procesowemu i uwzględnienia skargi, jeśli jest on dotknięty naruszeniem prawa określonym w przepisach P.p.s.a. - w odniesieniu do decyzji - w art. 145 § 1 tej ustawy. Z mocy art. 135 P.p.s.a., Sad stosuje przewidziane nią środki do wszystkich aktów podjętych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że wydano ją, podobnie jak decyzję ją poprzedzającą z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi, aczkolwiek z powodów odmiennych, niż w niej podnoszone. Przede wszystkim, Sąd podkreśla, że poglądy prawne przytoczone w uzasadnieniu w zaskarżonej decyzji a wyrażone w przywołanych w jej uzasadnieniu wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela w całej rozciągłości. Chodzi tu o stanowisko, że o tym, jaki charakter ma pismo strony decyduje sama strona a razie wątpliwości co do tego charakteru, obowiązkiem organu jest wątpliwości te wyjaśnić i ustalić rzeczywistą wolę strony, bowiem taki wymóg wynika dlań z art. 9 kpa w zw. z art. 7 i 77 §1 oraz 61 § 1 i 64 § 2 kpa. Aby jednak prowadzić tego rodzaju postępowanie wyjaśniające wola strony musi być po pierwsze wyrażona niejdnoznaczenie, po drugie przedstawione stronie informacje, co do prawa, możliwości wyboru rodzaju postępowania, które może być w sprawie wszczęte i prowadzone muszą być rzetelne i wyczerpujące. Standardom takim nie odpowiada postępowanie przeprowadzone w sprawie, Z jej akt wynika, że już po prawomocnym - na skutek oddalenia skargi J. B. przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 lipca 2001r . sygn. akt SA/Rz 49/00 - pozbawieniu go uprawnień kombatanckich przyznanych przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację Zarząd Wojewódzki [...] w dniu 16 kwietnia 1977r. z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od 18 maja 1949 do 10 października 1951r., złożył on adresowane do organu pismo z dnia 8.11. 2004r., w którego konkluzji domagał się pozytywnego załatwienia jego prośby o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu "przynależności do ruchu oporu AK i BCH". Przy piśmie tym przedłożył wypełniony "Kwestionariusz osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich", z którego, podobnie jak z dołączonego doń życiorysu i oświadczeń trzech świadków wynika, że wniosek ten dotyczy przyznania uprawnień z wymienionych wyżej tytułów. Są to tytuły odmienne, od tytułu, z którego skarżący nabył uprawnienia jakich został pozbawiony i dotyczą innych okresów czasu. Złożenie takiego wniosku oznaczało , że skarżący domagał się wszczęcia i przeprowadzenia postępowania o przyznanie uprawnień kombatanckich w trybie przewidzianym art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 42 poz. 371, ze zm.). Jest to postępowanie w trybie zwykłym. Okoliczność prawomocnego pozbawienia uprawnień kombatanckich, jako dotycząca innej (co przedmiotu) sprawy nie tworzy dla takiego postępowania stanu powagi rzeczy osądzonej i nie stanowi formalnej przeszkody przeciwko przeprowadzeniu takiego postępowania (art. 156 §1 pkt 3 kpa), aczkolwiek ustalenia postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień i przeprowadzone w tym postępowaniu dowody mogą mieć wpływ i to niekiedy przesądzający na treść rozstrzygnięcia w sprawie o przyznanie nowych uprawnień. Mimo tak sformułowanego żądania organ rozpoznał wniosek skarżącego, jako żądanie zmiany ostatecznej decyzji o pozbawieniu uprawnień w trybie art. 154 kpa, co było formalnie dopuszczalne ale niezgodne z intencją skarżącego, czemu dał on wyraz we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku tym skarżący podkreślił, że nie zwracał się o przywrócenie odebranych mu uprawnień kombatanckich lecz prosił o przyznanie nowych i stwierdzał, że jest rzeczą oczywistą, iż decyzje o pozbawieniu go uprawnień nie zostały dotknięte wadliwościami. Treść dokumentów opisanych przez Sąd oraz przytoczone sformułowanie wniosku nie budzą jego zdaniem wątpliwości, co do intencji skarżącego, który podkreślił zresztą na rozprawie przed Sądem, iż domagał się przyznania uprawnień a nie weryfikacji prawomocnej decyzji o pozbawieniu go wcześniej uzyskanych uprawnień. Mimo to, w postępowaniu po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wątpliwość taką powziął i zwrócił się do skarżącego z pismem informującym, że decyzja z dnia [...].12.1999r. (o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich) jest ostateczna i możliwa do podważenia tylko w jednym z trybów nadzwyczajnych, tj. stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania , pouczył o podstawach wznowienia wskazując je, podobnie jak podstawy stwierdzenia nieważności oraz zażądał od skarżącego złożenia oświadczenia, który z tych trybów wybiera. Pouczenie owo, choć zgodne z prawem w odniesieniu do decyzji ostatecznych, naruszało je, jeśli idzie o decyzję prawomocną, która taki walor uzyskała w następstwie oddalenia skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny. Istota takiego wyroku (oddalającego skargę) polega na ustaleniu przez Sąd, iż decyzja ta nie była wadliwa z punktu widzenia ustanowionych przez art. 22 ust. 2 -3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), obowiązującej w dacie wyrokowania - kryteriów zgodności decyzji z prawem. Przepis art. 22 ust. 1 tej ustawy obligował bowiem Sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności lub niezgodności z prawem, jeżeli ustalił on, że poddana kontroli decyzja była dotknięta naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 kpa lub innych przepisach. Naruszenia te Sąd obowiązany był brać pod uwagę z urzędu, ze względu na zasadę niezwiązania go granicami skargi, ustanowioną art. 51 ustawy o NSA. Prawomocność decyzji, jaką uzyskiwała ona po oddaleniu skargi przez NSA, to zatem jej szczególny walor, polegający na stwierdzeniu przez Sąd, że jest ona zgodna z prawem w takim zakresie, w jakim ustawa przewidywała kontrolę tego Sądu. Wynikający z wyroku NSA oddalającego skargę przymiot prawomocności decyzji determinuje skutek w zakresie możliwości pozbawiania jej mocy wiążącej w czasie. Skutek ów polega na zamknięciu organom administracji i podmiotom posiadającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania wewnątrzadministracyjnego możliwości skorzystania z uprawnień do pozbawienia mocy wiążącej w czasie wadliwej decyzji, w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte były przedstawionym wyżej zakresem rozpoznania i orzekania przez NSA. Wobec faktu, że Sąd zobligowany był w trakcie rozpoznawania skargi na opisaną wyżej decyzje o pozbawieniu uprawnień kombatanckich do oceny tej decyzji między innymi w aspekcie podstaw stwierdzenia jej nieważności, jego wyrok oddalający skargę wyklucza możliwość uruchomienia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji. Żadna bowiem z przyczyn nieważności nie może powstać po wydaniu decyzji a wszystkie mogą zostać ujawnione w postępowaniu przed NSA. Na przeszkodzie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności stała również ustanowiona w art. 30 ustawy o NSA zasada związania organu ocena prawną zawartą w wyroku, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, która to ocena w wyroku oddalającym skargę sprowadzała się do stwierdzenia niewadliwości decyzji, z punku widzenia kryteriów oceny ustanowionych art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o NSA. Próby stwierdzenia nieważności takiej decyzji w postępowaniu administracyjnym byłyby niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sadu. Możliwe jest natomiast uchylenie decyzji prawomocnych w trybach przewidzianych dla decyzji niewadliwych (154, 155, 162 i 163), oczywiście o ile przesłanki warunkujące uchylenie lub zmianę decyzji ustanowione tymi przepisami są spełnione i odpowiada to woli strony, co z przyczyn wyżej wywiedzionych miejsca w sprawie nie miało. Nadto w doktrynie i judykaturze prezentowany jest także pogląd, który Sąd podziela, choć nie jest to pogląd jednolity, że możliwa jest weryfikacja decyzji prawomocnej w trybie wznowienia postępowania, w przypadku przesłanek, które ujawniły się po wydaniu wyroku przez NSA (art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5) lub powstały już po wydaniu wyroku przez NSA ( pkt 7, 8 i art. 145 a kpa). Prawomocność bowiem stanowi – co Sąd wcześniej podkreślił - cechę zgodności z prawem nadaną decyzji ostatecznej wyrokiem NSA, w takim zakresie, w jakim Sąd ten może skontrolować zgodność z prawem zaskarżonej decyzji (patrz: T. Woś – Postępowanie sądowadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze - PWN Warszawa 1999 r. str. 271-278, J.P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis 2004, str. 171, wyrok NSA z dnia z dnia 12 września 1997r. III SA 495/96 Zbiór orzecznictwa komputerowego LEX Nr 31741, z 12. 02. 2003 r. V SA 753/02 Mon. Prawniczy 2003/5/194, wyrok NSA z 23.04.2001r. II SA 517/00 LEX 51228). Z przedstawionych wyżej przyczyn pouczenie zawarte w piśmie organu z dnia 11 lutego 2005r. było wadliwe. Niezależnie od powyższego było ono niepełne, bowiem ograniczało skarżącemu wybór do trybów nadzwyczajnych pomijało natomiast tryb zwykły przyznania uprawnień kombatanckich, który był - co Sąd wcześniej podkreślił - dopuszczalny z uwagi na odmienność przedmiotu sprawy i co istotne był zgodny z intencjami skarżącego. Wprawdzie w odpowiedzi na to pismo skarżący wskazał w jednym zdaniu , iż zachodzą podstawy do wznowienia postępowania (o pozbawienie uprawnień kombatanckich) określone w art. 145 §1 pkt 5, jednak w końcowej części tego pisma) zawarł stwierdzenie, "iż w piśmie z dnia 22. 12. 2004r. (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) skierowanym do Pan Ministra K-ka Urzędu o przyznanie mu nowych uprawnień i nigdy nie miałem na myśli, aby przywracać mi uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej", jak również prosił o pozytywne zaopiniowanie przez pracownika który z nim korespondował jego "wniosku o przyznanie mi nowych uprawnień kombatanckich". Przedstawiony wyżej stan faktyczny sprawy - ustalony na podstawie dokumentów wchodzących w skład akt administracyjnych, potwierdzony oświadczeniem skarżącego, złożonym na rozprawie sądowej, z których wynika, iż wskazanie przezeń w piśmie z dnia 21 lutego 2005r. na nowe okoliczności , mogące wyczerpywać przesłanki z art. 145 pkt 5 kpa wynikało z faktu, iż organ nie przedstawił mu innego, niż w trybie stwierdzenia nieważności decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich lub wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją, sposobu załatwienia jego wniosku - obliguje Sąd do uchylenia decyzji zaskarżonej i decyzji ją poprzedzającej, z uwagi na naruszenie przepisu art. 9 w zw. z art. 7 i 77 §1 oraz 61§1 i 64 §2 kpa. Wprawdzie decyzja zaskarżona kasuje decyzję ją poprzedzającą z przyczyn zbliżonych do wskazanych przez Sąd, jednak decyzja ta (zaskarżona) nie może pozostać w obrocie prawnym, bowiem uchylając decyzję zakwestionowaną wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania (jak sądzić należy dla zachowania wymogu art. 15 kpa w zw. z art. 127 §3 kpa) ustala dowolnie przedmiot sprawy i wyznaczony przezeń nadzwyczajny tryb postępowania , z pominięciem rzeczywistych intencji strony i w oparciu o błędne i niepełne pouczenie. W postępowaniu ponownym, organ rozpozna wniosek skarżącego zgodnie z jego intencją , jako wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z nowych tytułów i wyda decyzję odpowiadająca poczynionym ustaleniom i obowiązującemu prawu, między innym przy uwzględnieniu niekwestionowanego zatrudnienia go w organach bezpieczeństwa publicznego. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit. c i 135 P.p.s.a. uchylił decyzje zaskarżoną i decyzję ją poprzedzającą. W oparciu o przepis art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło