II SA/Rz 355/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 8 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...] – w części dotyczącej daty początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego tj. 1 styczeń 2007r. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpoznaniu odwołania J. G. od decyzji Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm./ w związku z art. 16 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2 i ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./. Decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 11 stycznia 2007 r. J. G. zwrócił się do Prezydenta Miasta o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w związku z niepełnosprawnością. Do wniosku dołączył między innymi: kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] grudnia 2006 r., sygn. akt [...], orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] marca 2006 r. oraz z dnia [...] lutego 2005 r. Orzeczeniem z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...] Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. zaliczył wnioskodawcę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności uznając równocześnie, że owa niepełnosprawność datuje się od 1999 r., przy czym nie ma konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy inne osoby. Orzeczenie to miało charakter okresowy i zostało wydane na okres do 31 marca 2009 r. Poprzednim orzeczeniem z dnia [...] lutego 2005 r., Nr [...], które obowiązywało do dnia 28 lutego 2006 r., J. G. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Po zaskarżeniu orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R., a następnie orzeczenia tego organu do Sądu Rejonowego w P. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem dnia [...] grudnia 2006 r., sygn. akt [...], zaliczono wnioskodawcę do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 31 stycznia 2008 r. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., Nr [...] Prezydent Miasta przyznał J. G. wnioskowaną przez niego pomoc od dnia 1 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2008 r., w wysokości 153,00 zł miesięcznie. Zdaniem J. G., zasiłek powinien być mu przyznany także za okres od dnia 1 marca 2006 r. do dnia 1 stycznia 2007 r., czego domagał się w odwołaniu od powyższej decyzji. Nie podzielając stanowiska reprezentowanego w odwołaniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż w sprawie świadczeń rodzinnych, dotyczących świadczeń pieniężnych decyzja wywołuje skutki od miesiąca, w którym został złożony wniosek. Organ ustalił również, że nie ma w sprawie zastosowania art. 24 ust. 3a, zgodnie z którym w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych, uzależnione od niepełnosprawności, ustala się od pierwszego dnia miesiąc następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. J. G. nie składał bowiem wniosku o kontynuację świadczenia w miesiącu marcu 2006 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję złożył J. G., w której ponownie domaga się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego również za okres od marca 2006 r. do stycznia 2007 r. wskazując, iż w wyroku Sądu Rejonowego w P. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych został uznany za osobę, która w okresie od 6 stycznia 2004 r. do 31 stycznia 2008 r. pozostaje osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrolowana zatem przez Sąd działalność administracji publicznej to zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie /decyzja, postanowienie/ organu administracji, jak i postępowanie poprzedzające jego wydanie. Przy dokonywaniu zaskarżonych do Sądu aktów Sąd ten ma prawo i obowiązek dokonania wszechstronnej oceny legalności tychże aktów, nie będąc przy tym związanym treścią zarzutów i wniosków skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną /art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; ze wskazanej możliwości normatywnej Sąd skorzystał przy rozpoznawaniu sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia /art. 24 ust. 4 powyższej ustawy/. Z kolei w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Materiał zebrany w sprawie wykazuje jednoznacznie, że wymieniony ostatnio przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie znajduje w tej sprawie zastosowania – nie wystąpiła bowiem sytuacja opisana w tym przepisie /skarżący w marcu 2006 r. nie złożył wniosku o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego/. Jednocześnie jednak wynika z tegoż materiału dowodowego, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego J. G. złożył w dniu 11 stycznia 2007 r. /z wymaganymi dokumentami/, co skutkowało wszczęciem postępowania z tym dniem i wydaniem decyzji z zakresem obowiązywania począwszy od dnia 1 stycznia 2007 r. Zatem organy orzekające w sprawie nie zaniedbały swych obowiązków, skoro ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych i ich wypłata następują na wniosek /art. 23 ust. 1 ustawy cyt. wyżej/. Trzeba jednak wskazać, że wyrokiem z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji /Dz.U. z 2007 r., Nr 200, poz. 1446/. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę przede wszystkim cel zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanawiamy w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych termin jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Powyższy wyrok nie może pozostawać bez wpływu na rozpoznawaną sprawę. Skoro bowiem Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to tym bardziej trzeba mówić o niekonstytucyjności unormowań dotyczących daty początkowej świadczenia przy kontynuacji tego prawa. Dlatego Sąd w obecnym składzie, stosując wykładnię systemową powyższej ustawy, doszedł do przekonania, że w przypadku kontynuacji zasiłku pielęgnacyjnego i w sytuacji, gdy okres ważności orzeczenia o niepełnosprawności /lub stopniu niepełnosprawności /upłynął, a kolejno uzyskane orzeczenie /w tym przypadku wyrok sądu powszechnego/ niepełnosprawność tę potwierdza i jednocześnie ustala od kiedy taki stan istnieje, to wypłata świadczenia powinna nastąpić od miesiąca następującego po miesiącu, w którym została zaprzestana wypłata zasiłku. Z uwagi na deklaratoryjny charakter decyzji w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, przepis o charakterze proceduralnym nie może prowadzić do pozbawienia strony prawa do świadczenia w sytuacji, gdy złożyła wniosek o ponowne badanie /przed zespołem orzekającym o stopniu niepełnosprawności/ w okresie ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności a korzystne dla siebie rozstrzygnięcie w tym zakresie uzyskała dopiero po kilku miesiącach. Z powyższych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.