II SA/Rz 355/14

Dnia 21 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku G.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi G.M. i M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaopiniowania pozytywnie wstępnego projektu podziału nieruchomości - postanawia - odmówić G.M. przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem W dniu [...] marca 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęły skargi G.M. i M.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaopiniowania pozytywnie wstępnego projektu podziału nieruchomości. G.M. w skardze oraz w złożonym w dniu 23 kwietnia 2014r. formularzu PPF sformułowała wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2014r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem Postanowienie doręczono skarżącej w dniu 9 lipca 2014r. W dniu 17 lipca 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynął sprzeciw G.M. od wskazanego wyżej postanowienia, nadany za pośrednictwem poczty z dniu 16 lipca 2014r. W sprzeciwie skarżąca zmodyfikowała zakres wnioskowanego zwolnienia od kosztów sądowych precyzując, że domaga się zwolnienia od wpisu sądowego od skargi (w kwocie 100 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami), dalej "P.p.s.a" w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie do treści ostatniego z powołanych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Literalna wykładnia powyższego unormowania, w szczególności sformułowanie "gdy wykaże" nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie prawa pomocy, ciąży na stronie ubiegającej się o takie prawo. Obowiązkiem podmiotu domagającego się pomocy ze środków Skarbu Państwa jest zatem przedstawienie rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz rodzinnej, w taki sposób, aby możliwa była ocena zdolności płatniczych w zakresie uiszczenia kosztów sądowych. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że Sąd rozpoznaje wniosek G.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie doprecyzowanym w sprzeciwie, a więc obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego wynoszącego w niniejszej sprawie 100 zł. Wyjaśniając tym samym wątpliwości skarżącej podniesione w sprzeciwie Sąd wskazuje, że pierwotnie rozpatrywany przez referendarza o zwolnienie od kosztów sądowych obejmował swym zakresem zwolnienie od kosztów sądowych, zgodnie z żądaniem skarżącej zawartym w formularzu PPF. W złożonym przez G.M. urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) zaznaczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w wysokości 2 244,78 zł netto, który to dochód w całości przeznacza na wydatki związane z utrzymaniem siebie i domu. Jest właścicielką nieruchomości (domu) o powierzchni 100 m² oraz mieszkania o powierzchni 50 m², a także nieruchomości rolnej o powierzchni 1,58 ha Podała, że nie posiada żadnych kosztowności, akcji, udziałów i obligacji, jak też wartościowych ruchomości jak np. samochodu. W złożonym wykonaniu wezwania Sądu dodatkowym oświadczeniu dotyczącym sytuacji majątkowej G.M. podała, że jej średnie miesięczne wydatki wynoszą: 350 zł (gaz, energia elektryczna, kanalizacja i woda), 100 zł (opał), 120 zł (telefon), 60 zł (środki higieny osobistej), 800 zł (wyżywienie), 64 zł (podatki i opłaty), 100 zł (odzież), 250 zł (lekarstwa i leczenie), 400 zł (remont mieszkania). Z załączonej natomiast informacji o operacjach na rachunku bankowym wyżej wymienionej, obrazującego operacje za okres od 1 marca 2014r. do 20 maja 2014r. wynika, że saldo bieżące wynosi 0, 13 PLN. W ocenie Sądu G.M. nie wykazała, że poza jej możliwościami finansowymi leży poniesienie choćby częściowych kosztów sądowych. Wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Jest właścicielką nieruchomości – domu, jak i mieszkania oraz nieruchomości rolnej. Oznacza to, że ma do dyspozycji majątek nieruchomy, który służy zaspokajaniu jej podstawowych potrzeb mieszkaniowych, ale dysponuje dodatkowym mieniem nieruchomym, które przy odpowiednim zagospodarowaniu może stać się źródłem przychodu. Dysponowanie dwoma nieruchomościami: domem i mieszkaniem oznacza, że skarżąca uzyskuje dochody w takiej wysokości, jaka pozwala na ich utrzymanie mimo, że dla zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych skarżąca potrzebuje tylko jednej z nich. Oznacza także, że sytuacja majątkowa skarżącej wykracza ponad przeciętny standard majętności obywateli polskich. Ponadto skarżąca uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury, którego wysokość ponad dwudziestokrotnie przekracza wysokość wpisu w niniejszej sprawie (wynoszącego 100 zł). Skarżący przy tym nie wskazuje, jakoby miała jakiekolwiek osoby na swoim utrzymaniu, tak więc uzyskiwany przez nią dochód w całości przeznaczany jest na zaspokajanie własnych potrzeb. Córka wnioskodawczyni bowiem prowadzi, według oświadczeń złożonych przez skarżące, odrębne gospodarstwo domowe. Podkreślenia wymaga, że istotne jest także, iż przy rozstrzyganiu w przedmiocie prawa pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki, które są niezbędne dla utrzymania. Do takich z pewnością nie można zaliczyć wydatków na remont w wysokości 400 zł miesięcznie. Nie kwestionując potrzeby dokonywania wydatków na remont Sąd zauważa, że rezygnacja z tego wydatku zaledwie w ¼ i tylko w okresie jednego miesiąca pozwoli na wygospodarowanie kwoty potrzebnej do uiszczenia wpisu sądowego w całości. Nie sposób przesądzić na tym etapie postępowania o konieczności pokrycia innych kosztów sądowych, tym bardziej, że skarżąca zawęziła zakres wnioskowanego prawa pomocy do wpisu sądowego, Sąd stwierdza jednak, że dalsze ewentualne koszty sądowe to opłata kancelaryjna od uzasadnienia w wysokości 100 zł w razie oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej także w kwocie 100 zł. Oznacza to, że skarżąca rezygnując w ¾ z jednomiesięcznego wydatku na remont będzie w stanie środki takie wygospodarować. Zupełnie inną kwestią jest koszt sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie mieści się we wnioskowanym zakresie przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że skarżąca nie wykazała, jakoby uiszczenie wpisu sądowego mogłoby ją narazić na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie wykazała tym samym, ze w przedmiotowej sprawie zachodzi szczególna sytuacja uzasadniająca odstąpienie od zasady odpłatności postępowania sądowego wobec możliwości partycypowania w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że brak jest podstaw do zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w części i orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.