II SA/Rz 356/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do niego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] II SA/Rz 356/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje Burmistrza Miasta i Gminy Z dnia [...] stycznia 2006 r., [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku na dzieci M. B., J. B. i P. B. Podstawą uwzględnienia odwołania przedstawiciela ustawowego było uznanie przez organ odwoławczy przyjętej przez Burmistrza Miasta i Gminy wykładni przepisów prawa materialnego, w której organ stwierdził, że odmowa przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku wynika z przekroczenia przez rodzinę kryterium dochodowego. Wyliczony przez organy miesięczny dochód na jednego członka rodziny P. B. wynosił 547,19 złotych. Kwota wyliczona przewyższa kryterium ustawowe określone na 504 złote. Zatem w takiej sytuacji brak podstaw do ustalenia zasiłku rodzinnego i towarzyszących temu świadczeniu dodatków. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że organ I instancji prawidłowo doliczył do dochodów osiąganych przez rodzinę B. z tytułu wykonywania pracy zarobkowej, dochody z gospodarstwa rolnego E. B. Wprawdzie wydzierżawiła ona gospodarstwo rolne o pow. 1,69 ha osobie obcej na okres 10 lat, jednak nie jest to umowa dzierżawy wskazana w przepisach regulujących ubezpieczenie społeczne rolników, a to oznacza, że do dochodu rodziny musi być doliczony osiągany dochód z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego. Zdaniem Kolegium taki wniosek jest prostą konsekwencją treści art. 5 ust. 8a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm./, zwłaszcza, że umowa dzierżawy, na którą powołuje się w odwołaniu E. B. nie może być uznana za dzierżawę, ale umowę użyczenia. Stwierdzenie tego faktu czyni niezasadną argumentację odwołania, która wskazuje na umowę dzierżawy spełniającą warunki jak na przesłankę wyłączającą zwiększanie dochodu rodziny o część pochodzącą z gospodarstwa rolnego. Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się E. B. – przedstawiciel ustawowy wnioskodawców. W skardze zarzuciła decyzji naruszenie art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem skarżącej umowa dzierżawy jej gospodarstwa rolnego spełnia warunki określone w art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a to oznacza, że dochód z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego nie może być doliczany do faktycznego dochodu uzyskiwanego przez rodzinę. Z tych powodów skarga zasługuje na uwzględnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie wskazując na argumentację jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: p.p.s.a. sądy sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Wyznaczany w ten sposób zakres sądowej kontroli aktów administracyjnych nie daje podstaw do rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku wraz z dodatkami. Zatem żądanie skargi sformułowane w ten sposób nie może być podstawą oceny zaskarżonej decyzji. Jednak zakres kontroli sprawowanej przez sady nie jest wyznaczony tylko żądaniem skargi. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sądy rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc związane zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Wychodząc z tak określonych granic kognicji sądu administracyjnego stwierdzić należy, że skarga E. B. zasługuje na uwzględnienie, a to oznacza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta i Gminy podlegają uchyleniu. Organy obu instancji wydając decyzję dopuściły się naruszenia prawa materialnego, art. 5 ust. 5a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającego na błędnej wykładni przepisów określających sposób liczenia dochodu rodziny skarżącej. Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w skardze, zgodnie z którym dochód z gospodarstwa rolnego E. i B. B. nie powinien być doliczany do ogólnego dochodu rodziny, zatem nie powinien zwiększać miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka rodziny. Stanowisko takie jest konsekwencją przyjętej regulacji, zgodnie z którą do dochodu nie można doliczać dochodu z gospodarstwa rolnego jeżeli zostało ono wydzierżawione na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników /t.j. Dz.U. nr 7 z 1998 r., poz. 25 ze zm./. Zdaniem Sądu umowa dzierżawy znajdująca się w aktach sprawy spełnia warunki określone w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników związane z zaprzestaniem produkcji rolnej, gdyż zawarta jest w formie pisemnej, na okres 10 lat i została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków. Spełnienie tych warunków skutkuje koniecznością wyłączenia z dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego. Takie konsekwencje wynikają z art. 28 ust. 4 w związku z art. 2 pkt 6 lit. b) ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W tym więc sensie podzielić należy zarzut skargi, a odmówić trafności stanowisku Kolegium, w myśl którego umowa przedłożona przez E. B. w postępowaniu I-wszo instancyjnym jest umową użyczenia, a nie dzierżawy. Sąd odnosząc się do tego poglądu zauważa, że organ administracji nie może wypowiadać się na temat charakteru umowy, gdyż uprawnienie takie przysługuje sądowi cywilnemu. Organ może ocenić czy konkretna umowa spełnia warunki przewidziane w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników i jakie z tego wypływają konsekwencje. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. 20.10.06mk