II SA/Rz 36/15
WyrokWSA w Rzeszowie2015-11-24
Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Elżbieta Mazur - Selwa, Krystyna Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych jest zasadne, gdy automat nie spełnia warunków określonych w ustawie o grach hazardowych, pomimo że został zarejestrowany na podstawie przepisów dotychczasowych?Ratio decidendi
Cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych jest zasadne, jeśli automat nie spełnia warunków określonych w ustawie o grach hazardowych, nawet jeśli został zarejestrowany na podstawie przepisów dotychczasowych. Ustawa nowelizująca, wprowadzająca możliwość cofnięcia rejestracji, została poddana procedurze notyfikacji, a przepisy dotyczące limitów stawek i wygranych nie stanowią przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy UE, co wyklucza zarzut naruszenia prawa unijnego.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o cofnięciu rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Organ uznał, że automat nie spełnia wymogów ustawowych, w tym dotyczących stawek i wygranych, co potwierdziło badanie jednostki upoważnionej. Spółka zarzuciła m.in. brak bezstronności jednostki badającej, naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz naruszenie prawa unijnego. Sąd oddalił skargę, uznając prawidłowość ustaleń organów i zastosowanie przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych -skargę oddala-
Zaskarżoną w niniejszej spawie decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej (dalej zwany DIC) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2014 r., nr [...] orzekającą o cofnięciu "A" Sp. z o.o. rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie [...], nr fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...].
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 – zwana dalej "O.p.") oraz art. 8, art. 23 ust. 1 i ust. 1a, art. 129 ust. 3 i art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 612 – zwana dalej: "U.g.h.").
Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że dnia [...] lutego 2009 r. Minister Finansów dokonał rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie [...], nr fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...].
Następnie w dniu 25 maja 2010 r. funkcjonariusze Służby Celnej przeprowadzili kontrolę w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach
o niskich wygranych. W trakcie kontroli przeprowadzono eksperyment polegający na grze na w/w automacie o niskich wygranych, zlokalizowanym w punkcie Pawilon Handlowy – R.P. w P. Eksperyment ten wykazał, że automat umożliwia przeprowadzenie gier za stawki wyższe niż dopuszcza to art. 129 ust. 3 U.g.h. Badanie przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów tj. Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] także potwierdziło, że sporny automat nie spełnia warunków określonych w art. 12 ust. 3 U.g.h. w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę (opinia z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...]).
Decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego cofnął "A" Sp. z o. o. rejestrację automatu do gier o niskich wygranych o nazwie [...], nr fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...] wskazując, że sporny automat nie spełnia ustawowych wymagań przewidzianych dla automatów o niskich wygranych a określonych w ustawie o grach hazardowych w zakresie: warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania; dopuszczalnych stawek za udział w jednej grze i jednorazowej wygranej określonych w art. 129 ust. 3 u.g.h.; wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych; warunku zabezpieczenia liczników elektronicznych przed próbą zmiany wskazań; warunku wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu. W ocenie Naczelnika możliwość zmiany maksymalnej stawki za grę, przekroczenie wartości maksymalnej jednorazowej wygranej, sposób zabezpieczenia automatu stanowiło obejście przepisów prawa, jak i nie gwarantowało należytej ochrony praw grających. Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 23a ust. 7 u.g.h., zgodnie z którym organ obowiązany jest cofnąć, w drodze decyzji, rejestrację przedmiotowego automatu.
Odnosząc się do zagadnienia związanego z oceną wpływu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydanego w połączonych sprawach o nr C-213/11, C-214/11 i C-217/11, organ uznał, że orzeczenie to nie odnosi się bezpośrednio do przepisów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Ponadto projekt ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779) dalej zwana: "ustawa z dnia 26 maja 2011 r." lub "ustawa zmieniająca", był poddany procedurze notyfikacji, czyniąc zadość wymaganiom wynikającym z dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (dalej zwana: "dyrektywą 98/34/WE").
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka "A" Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie. Kwestionowanej decyzji zarzuciła:
- naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 121, art. 121, art. 124, art. 180, art. 187, art. 188, art. 197 § 3 w zw. z art. 130 § 1 O.p. oraz art. 23f ust. 1 pkt 4 poprzez wydanie opinii przez jednostkę badającą nieposiadającą waloru bezstronności i profesjonalizmu; art. 190 § 1 i § 1, art. 121, art. 129 O.p. poprzez pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w badaniu a tym samym braku zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu; art. 23 oraz art. 23a ust. 7 U.g.h. poprzez bezpodstawne cofnięcie poświadczenia w sytuacji, gdy opinia wydana została przez niewłaściwą jednostkę badającą.
Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 612 – zwana dalej: "U.g.h."). W dniu 14 lipca 2011 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o grach hazardowych tj. ustawa z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134 poz. 779), która uzupełniła regulacje dotyczące cofnięcia rejestracji automatów i urządzeń do gier, wskazując jednocześnie, że poświadczenie rejestracji dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych w celu dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier, o których mowa w art. 23a ust. 1 ustawy zmienianej zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia stosownie do art. 23a ust. 6 i 7 U.g.h. Powołując się na art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej podał, że przepis m. in. art. 23a ustawy zmienianej stosuje się odpowiednio również do eksploatacji automatów o niskich wygranych przez podmioty prowadzące działalność na podstawie art. 129 ust. 1 U.g.h. do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia. W art. 23a ust. 7 U.g.h. wskazano, że naczelnik urzędu celnego w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Organ zaznaczył, że ustawodawca wprowadzając ww. zmiany uporządkował i doprecyzował obowiązujące regulacje
w zakresie cofnięcia rejestracji automatów do gier. Zwrócił także uwagę na zmiany
w dotychczasowych przepisach wykonawczych, które zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz.U. z 2012 r., poz. 312). Podkreślił, że dla poprawnego zastosowania przepisów prawa materialnego w sprawach dotyczących cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych istotny jest moment wszczęcia i czas prowadzenia tego postępowania oraz data orzekania przez organy.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, w tym zarzutu braku bezstronności jednostki badającej organ wyjaśnił, że badanie sprawdzające przeprowadzone zostało przez jednostkę badającą posiadającą stosowne upoważnienie Ministra Finansów z dnia 8 kwietnia 2011 r. Zarzuty w tym zakresie organ uznał za bezzasadne. Brak było także podstaw do zastosowania przepisów dotyczących instytucji wyłączenia organu (czego domagała się odwołująca), bowiem Dyrektor Izby Celnej w niniejszej sprawie działał jako organ podatkowy, natomiast Izba Celna w [...] – jako jednostka badająca upoważniona do przeprowadzenia badań automatów i urządzeń do gier jest jednostką organizacyjną Służby Celnej. Organ II instancji zauważył również, że brak było podstaw, aby strona uczestniczyła w badaniach automatu przez upoważnioną jednostkę badającą. Dowód z badań technicznych automatu przez jednostkę badającą nie jest dowodem z opinii biegłego, zatem organ nie miał obowiązku zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia tego dowodu.
Organ raz jeszcze przypomniał, że zgodność lub niezgodność działania automatu z warunkami określonymi w ustawie może potwierdzić wyłącznie opinia jednostki badającej z badania kontrolnego automatu. Wyjaśnił także, że poświadczenie rejestracji stwierdza uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu lub urządzenia do gier. Poświadczenie to nie uprawniało ani nie uprawnia podmiotu do jego użytkowania przez sześć lat. Stwierdza jedynie to uprawnienie wobec automatu, który spełniał warunki rejestracji. Rejestracja automatu oznaczała dopuszczenie do eksploatacji. Żaden przepis prawa nie zawierał i nie zawiera domniemania, że na skutek uzyskania poświadczenia rejestracji automat spełnia warunki rejestracji, bądź
w aktualnym stanie prawnym - warunki określone w ustawą, przez cały sześcioletni okres rejestracji. Zaznaczył przy tym, że ocena wiarygodności opinii z badania poprzedzającego rejestrację wydana przez Politechnikę Warszawską nie stanowi przedmiotu postępowania.
Organ wyjaśnił także, że wynik eksperymentu gry na spornym automacie stanowił jedynie podstawę "uzasadnionego podejrzenia", o którym mowa w art. 23b ust. 1 U.g.h. a w konsekwencji poddania automatu badaniom sprawdzającym przez upoważnioną jednostkę badającą - opinia Izby Celnej w [...] Wydział Laboratorium Celne z [...].06.2014 r. nr [...]. Wynik tego badania stanowi podstawę cofnięcia rejestracji automatu. Dowód z badań kontrolnych automatu wykonanych przez jednostkę badającą jest koniecznym
i jedynym dowodem w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia rejestracji, który stwierdza jego zgodność lub niezgodność z prawem.
Organ wyjaśnił nadto, że konieczność stosowania nowych regulacji
w niniejszym postępowaniu wynika wprost z przepisów prawa. Data rejestracji automatu nie determinuje właściwych przepisów prawa, mających zastosowanie do cofnięcia rejestracji. Zarówno poprzednia regulacja jak i nowa dotyczy warunków rejestracji, jak i eksploatacji oraz użytkowania automatu do gier, a więc w sytuacji, gdy warunki te uległy zmianie podmiot miał obowiązek eksploatować i użytkować automaty zgodnie z nowymi warunkami, mimo, że rejestracja tych urządzeń nastąpiła na podstawie wcześniej obowiązujących zasad. Wskazane w powołanej powyżej opinii jednostki badającej naruszenia ustawowych warunków jakie muszą spełniać automaty do gier o niskich wygranych, stanowiły podstawę do cofnięcia rejestracji.
Reasumując Dyrektor Izby Celnej uznał, że organ I instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie i prawidłowo zastosował art. 23a ust. 7 U.g.h.
W dalszej części uzasadnienia organ w obszernym wywodzie odniósł się do problemu notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., wydanym w połączonych sprawach C-213/11, C-214-/11 i C-217-11
w którym Trybunał uzależnił ocenę technicznego albo nietechnicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych od ustalenia (oceny) czy te przepisy wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów, tj. automatów do gier o niskich wygranych. Zdaniem organu tego rodzaju skutków nie można wyprowadzić z art. 129 ust. 3 U.g.h. a zatem przepis ten nie jest przepisem technicznym. Końcowo zaznaczono, że w przypadku cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych na podstawie art. 23a ust. 7 U.g.h. nie można mówić
o naruszeniu obowiązku notyfikacji, gdyż podstawę wydania decyzji w tych sprawach stanowią przepisy ustawy, co do których obowiązek ten dopełniono (notyfikowano Komisji Europejskiej w dniu 16.09.2010 r., pod numerem 2010/0622/PL). Dyrektor Izby Celnej wyraził też pogląd, że nawet ewentualny brak notyfikacji przepisu potencjalnie technicznego nie może automatycznie prowadzić do zakazu jego stosowania jako sprzecznego z prawem unijnym.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się Spółka "A" Sp. z o.o. – zastępowana przez adw. M.B. i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz dopuszczenie i przeprowadzenia dowodów z dołączonych do skargi dokumentów
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik spawy mianowicie:
- art. 120 O.p. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z art. 2 ust. 2b ustawy o grach
i zakładach wzajemnych oraz art. 129 ust. 3 u.g.h. i § 14 ust. 4 i 5 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3.06.2003 r.;
- art. 121, art. 122, art. 124, art. 180, art. 187 i art. 188 O.p. oraz art. 130 § 1 O.p. oraz art. 23f ust. 1 pkt 4 poprzez wydanie opinii przez jednostkę badającą nieposiadającą waloru bezstronności i profesjonalizmu;
- art. 190 § 1 i § 1, art. 121, art. 129 O.p. poprzez pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w badaniu a tym samym braku zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu;
- art. 23 oraz art. 23a ust. 7 U.g.h. poprzez bezpodstawne cofnięcie poświadczenia
w sytuacji gdy opinia wydana została przez niewłaściwą jednostkę badającą.;
- art. 34 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez zastosowanie środka o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych; art. 49 TWE poprzez ograniczenia zasady swobody przedsiębiorczości obywateli innych państw członkowskich na terytorium RP i zmniejszenie atrakcyjności korzystania z tych swobód; art. 56 TWE poprzez ograniczenie swobody świadczenia usług, przy czym zarzuty te winny zostać rozpatrzone w związku z zasadą proporcjonalności, zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego oraz zasadą bezpośredniego stosowania
i bezpośredniej skuteczności prawa wspólnotowego;
- art. 260 ust. 2 (dawny art. 228 TWE) Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej TFUE) oraz art. 267 TFUE (dawny art. 234 TWE) poprzez przyjęcie odmiennej wykładni art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE innej niż dokonana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu z 19.07.2012 r. w sprawach połączonych C-231/11, C-214/11 i C-217/11.
Spółka zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych oraz art. 129 ust. 3 U.g.h poprzez błędne przyjęcie, że na przedmiotowym automacie możliwa jest gra za stawkę w wysokości przekraczającej dozwolone kwoty.
W obszernym uzasadnieniu strona rozwinęła wyżej wskazane zarzuty podkreślając, że zaskarżone decyzje wydane zostały bez podstawy prawnej i jako takie winny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Podtrzymana została argumentacja zawarta w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (zob. art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana: "Ppsa", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa).
W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Te inne przepisy to m.in. ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Kontroli Sądu poddano decyzje w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych, który uzyskał tę rejestrację w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, uchylonej przez art. 144 U.g.h. z dniem 31 grudnia 2009 r. Niemniej od dnia 1 stycznia 2010 r., zgodnie z art. 129 ust. 1 U.g.h., działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Ponadto, jak wynikało z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 2011 r., poświadczenia rejestracji dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych w celu dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów do gier o niskich wygranych zachowały ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia zgodnie z art. 23a ust. 6 i 7 ustawy zmienianej w art. 1, czyli U.g.h. Postępowanie w kontrolowanej sprawie dotyczyło automatu o nazwie do gier o niskich wygranych o nazwie [...], nr fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...].
Decyzję pierwszej instancji wydano w dniu [...] września 2014 r., a w odwoławczej w dniu [...] listopada 2014 r. Postępowanie przeprowadzono zatem w okresie ważności rejestracji automatu (data rejestracji – [...] grudnia 2009 r., nr rejestracji [...]), jak i zezwolenia z dnia [...] lipca 2008 r. (k. 46 akt administracyjnych).
Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i może stanowić podstawę wyrokowania. Przede wszystkim przeprowadzono zasadniczy dowód w sprawie w postaci badania automatu przez upoważnioną jednostkę badającą, czego wymaga przepis art. 23b ust. 3 U.g.h. (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 2015 r. sygn. II GSK 9/14). Wnioski tej opinii legły u podstawy faktycznej kontrolowanych decyzji, a inne dowody (np. eksperyment czy opinia biegłego sądowego) mogły rzeczywiście stanowić jedynie podstawę uzasadnionego podejrzenia, że automat nie spełnia wymagań określonych w ustawie. Stwarzały zatem podstawy faktyczne do żądania poddania automatu badaniu sprawdzającemu. Badanie to wykazało, że należący do Spółki automat w istocie nie odpowiadał obowiązującym przepisom U.g.h. w zakresie opisanym we wstępnej części niniejszego uzasadnienia, w tym w zakresie wynikającym z art. 129 ust. 3 U.g.h. Ustalenie to stanowiło legalną i wystarczającą, ale też i obligatoryjną podstawę do wydania przez właściwy w sprawie organ służby celnej decyzji, o której mowa w art. 23a ust. 7 U.g.h., czyli cofającej rejestrację zakwestionowanego automatu. Opinia ta odpowiada standardom wynikającym z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. poz. 312). Jest jasna, spójna i logiczna, a wyniki badania przedstawione w sposób jednoznaczny i poparte przekonującą argumentacją.
Wydział Laboratorium Celnego Izby Celnej w [...] posiada status upoważnionej jednostki badającej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a Dyrektor Izby Celnej złożył do akt dokumenty wskazujące, że w piśmie z dnia [...] października 2011 r. skierowano do Ministra Finansów dokumenty niezbędne do uzyskania/zachowania statusu jednostki badającej w rozumieniu U.g.h., o której mowa w art. 23f tej ustawy, spełniając tym samym wymagania określone w art. 12 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. Jednostka ta znajduje się także w wykazie publikowanym przez Ministra Finansów na podstawie art. 23f ust. 6 U.g.h. Sąd nie podziela pojawiających się w orzecznictwie poglądów dotyczących kwestii zakresu akredytacji posiadanej przez jednostkę, która musiałaby obejmować swym zakresem badania automatów do gier o niskich wygranych, ponieważ wymagania takie nie znajdują podstawy prawnej, w szczególności w art. 23f U.g.h. Przepisy prawa nie określały żadnych szczegółowych wymagań co do charakterystyki badań prowadzonych przez jednostki aplikujące o uzyskanie statusu jednostek badających w rozumieniu U.g.h. Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 26 maja 2011 r. oraz art. 23f U.g.h., zakres i przedmiot akredytacji jednostek badających nie ma znaczenia dla możliwości przeprowadzenia badań automatów do gier o niskich wygranych. Gdyby tak miało być, to za zbędną należałoby uznać regulację art. 23f ust. 1 pkt 2 U.g.h. Zgodnie bowiem z nią, upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która m.in. zapewnia odpowiedni standard przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz dysponuje odpowiednim wyposażeniem technicznym. Wynikający z art. 23h ust. 1 U.g.h. wymóg posiadania jakiejkolwiek akredytacji ma być gwarancją zapewnienia pewnych standardów, obiegu dokumentów itp., ale jednostka badająca musi spełniać inne jeszcze warunki, określone w art. 23f ust. 1 pkt 2-4. Sąd tym samym w znacznej mierze podziela stanowisko organu odnoszące się do tej kwestii. Warte podkreślenia jest przy tym również i to, że skarżąca Spółka nie kwestionuje w istocie uprawnień i kompetencji Wydziału Laboratorium Celnego jako takich, lecz podnosiła jedynie zarzuty co do braku bezstronności tego podmiotu. Wiarygodność opinii tej jednostki badającej jako dowodu w sprawie nie została jednak podważona w inny sposób.
Organ odwoławczy miał prawo, a wobec powziętych wątpliwości nawet obowiązek, uzupełnić postępowanie wyjaśniające i zlecić naczelnikowi urzędu celnego przeprowadzenie dowodu z badania automatu przez upoważnioną jednostkę badającą, stosownie do art. 23b ust. 1 U.g.h., i wykorzystać ten dowód w sprawie, w tym ustalenia i wnioski z niej wynikające. Ewentualne zastrzeżenia strony postępowania co do obiektywizmu jednostki badającej pozostającej w strukturach Służby Celnej nie mogą stanowić dla organu podatkowego uzasadnienia odmowy poddania automatu badaniu przez wyznaczoną jednostkę. Organ służby celnej nie posiada jakichkolwiek prawnych możliwości, aby kwestionować decyzję Ministra Finansów o upoważnieniu danego podmiotu do wykonywania badań sprawdzających automatów i wpisania go na listę tych jednostek. W świetle Ordynacji podatkowej nie było zaś podstaw do wyłączenia jednostki badającej, ponieważ nie znajdowały w tym przypadku zastosowania przepisy art. 130 czy art. 131 tej ustawy, a w U.g.h brak nawiązania do przesłanek wyłączenia pracownika lub organu zawartych w tych przepisach.
Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy automat uzyskał poświadczenie rejestracji w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, która utraciła moc na podstawie art. 144 U.g.h. z dniem 31 grudnia 2009 r. W myśl art. 129 ust. 1 i 3 U.g.h., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanych decyzji, działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł. W poprzednim zaś stanie prawnym art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. stanowił, że grami na automatach o niskich wygranych są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro. Równowartość 15 euro i 0,07 euro ustalało się według kursu kupna, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia poprzedniego roku kalendarzowego. Stosownie zaś do art. 23a ust. 7 U.g.h. (obowiązującego od dnia 14 lipca 2011 r., zob. art. 11 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. poddanej procedurze notyfikacji określonej w dyrektywie 98/34/WE) naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Tak więc, wobec niewątpliwego ustalenia, że automat nie spełniał wymagań określonych w U.g.h. (w zakresie stawek nie odpowiadał także wymaganiom określonym w art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r., która to regulacja pod względem definicyjnym jest zbieżna z art. 129 ust. 3 U.g.h.), czego zresztą Spółka skutecznie nie podważyła, zgodnie z prawem cofnięto jego rejestrację, a przy ocenie dowodów nie przekroczono granic swobody. Inne dowody, w tym wnioskowane przez stronę, wobec jednoznacznej treści U.g.h. w tym zakresie, nie mogły mieć znaczenia dla wywiązania się przez organ celny z obowiązku zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego.
Odnosząc się do kwestii procedury notyfikacyjnej określonej w dyrektywie 98/34/WE stwierdzić należy, że zasadniczą podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 23a ust. 7 U.g.h., wprowadzony do U.g.h. na mocy nowelizacji tej ustawy dokonanej ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw. Ustawa nowelizująca poddana zaś została określonej w dyrektywie 98/34/WE procedurze notyfikacyjnej (projekt przedstawiono Komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010 r. pod numerem 2010/0622/PL, co nastąpiło zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych). Nie może być zatem jakichkolwiek wątpliwości co do skuteczności tych regulacji.
Zgodnie natomiast z art. 23a ust. 7 U.g.h., naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Z kolei przepisy art. 129 ust. 1 i 3 U.g.h. nie stanowią przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Zgodnie z nimi, działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, którym ich udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej (ust. 1). Przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł (ust. 3). Z definicji gry na automacie o niskich wygranych (art. 129 ust. 3) nie wynikają warunki uniemożliwiające prowadzenia gier na automatach poza kasynami i salonami gier albo mogące wpływać na sprzedaż takich automatów. Przepis ten nie odnosi się w żadnej swej części do cech automatu, jako produktu i nie określa żadnej obowiązkowej cechy tego produktu. Powołane regulacje należą do kategorii przepisów przejściowych i już z tej tylko przyczyny nie można ich było uznać za techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2015 r. sygn. II GSK 1624/15 stwierdzając, że przepisy przejściowe nie spełniają kryterium uznania ich za przepisy techniczne (podobne w kwestii charakteru przepisów przejściowych stanowisko wyrażono także w wyrokach NSA z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. II GSK 181/14; z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. II GSK 2036/15; z dnia 28 października 2015 r. sygn. II GSK 1631/15; z dnia 21 października 2015 r. sygn. II GSK 1629/15 w zakresie odnoszącym się do art. 135 ust. 2 U.g.h.). Możliwego istotnego wpływu na spadek sprzedaży automatów do gry nie można przypisać przepisom prawnym, które zapewniają przez okres przejściowy utrzymanie dotychczasowego stanu w zakresie miejsc urządzania gry i liczby używanych automatów (podobnie w wyroku NSA z dnia 17 listopada 2015 r. II GSK 2036/15, zob. też wyrok NSA z dnia 21 października 2015 r. sygn. II GSK 9/14 oraz z dnia 18 września 2015 r. sygn. II GSK 1593/15). Stanowisko to zasługuje w pełni na aprobatę, a argumentację Dyrektora Izby Celnej odnoszącą się do tej problematyki uznać należało za prawidłową i należycie umotywowaną.
W kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów TWE, w tym opisanych zasad. Znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy nie stanowią o "ilościowym ograniczeniu albo środku do niego równoważnym". Nie ograniczyły one również swobody prowadzenia działalności gospodarczej (przedsiębiorczości), jako że z mocy art. 129 ust. 1 U.g.h. działalność ta mogła być prowadzona w dalszym ciągu aż do wygaśnięcia zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie U.g.h. Brak było natomiast, także przed 1 stycznia 2010 r., regulacji normatywnych gwarantujących niezmienność warunków prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. P 4/11). Z tych samych powodów nie można było uznać, że doszło do ograniczenia swobody świadczenia usług. Podkreślić należy, że wobec braku zharmonizowanych przepisów wspólnotowych w dziedzinie gier hazardowych państwa członkowskie zachowują wyłączne kompetencje w zakresie określania warunków prowadzenia działalności gospodarczej w tym sektorze. Nie naruszono także art. 260 ust. 2 (w ogóle nie była prowadzona przeciwko Polsce taka procedura) i art. 267 TFUE (określającym kompetencje Trybunału Sprawiedliwości), a wykładnia przepisów U.g.h znajdujących zastosowanie w sprawie nie pozostaje w opozycji do stanowiska wyrażonego w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 2012 r.
Z podanych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło